نماز لیلة الدفن که با نامهای «نماز وحشت» و «نماز شب اول قبر» نیز شناخته میشود، یک نماز مستحبی دو رکعتی است که در اولین شب پس از خاکسپاری میت، برای کاهش وحشت و آسانسازی شب اول قبر او خوانده میشود. این نماز به دو روش اصلی در منابع فقهی ...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ شب اول قبر، به فرموده پیامبر اکرم (ص)، سختترین ساعات برای میت محسوب میشود. در این شب، متوفی با عالم جدیدی مواجه میشود که هنوز با آن انس ندارد و احساس ترس و وحشت میکند. از همین رو، در آموزههای دینی تأکید فراوانی بر خواندن نماز لیلة الدفن (نماز وحشت) برای میت شده است تا این شب دشوار برای او آسانتر گردد .
این نماز، هدیهای ارزشمند از سوی بازماندگان به روح میت است و در روایات، ثواب بسیار بزرگی برای آن ذکر شده است. در ادامه، به بررسی کامل چگونگی خواندن این نماز، زمان آن و احکام مرتبط با آن میپردازیم.
نماز لیلة الدفن، نمازی است که در شب اول پس از دفن میت خوانده میشود . این نماز با نامهای مختلفی شناخته میشود:
لیلة الدفن: به معنای «شب دفن» است، زیرا زمان خواندن آن، نخستین شب پس از خاکسپاری است .
نماز وحشت: زیرا هدف از خواندن آن، رفع ترس و وحشت میت در آن شب است .
نماز شب اول قبر: نامی رایج و آشنا برای عموم مردم .
زمان اصلی: این نماز باید در اولین شب پس از دفن میت خوانده شود .
محدوده زمانی: هر زمانی از شب (از اذان مغرب تا اذان صبح) میتوان آن را خواند .
بهترین زمان: بهتر است نماز در اوّل شب و پس از نماز عشاء خوانده شود .
تأخیر در دفن: اگر به دلایلی (مانند انتقال میت به شهر دیگر) دفن میت به تأخیر بیفتد، نماز لیلة الدفن باید تا شب اوّل پس از دفن به تأخیر انداخته شود و در شب فوت خوانده نشود .
این نماز دو رکعت است و مانند نماز صبح خوانده میشود، با این تفاوت که در سورههای آن تغییراتی داده میشود. در منابع فقهی، دو روش اصلی برای آن نقل شده است :
رکعت اول: پس از سوره «حمد»، یک مرتبه آیة الکرسی (آیات ۲۵۵ تا ۲۵۷ سوره بقره) خوانده میشود .
رکعت دوم: پس از سوره «حمد»، ده مرتبه سوره «إنّا أَنْزَلْناه» (قدر) خوانده میشود .
نکته: در برخی منابع، برای رکعت اول، خواندن آیة الکرسی تا «هم فیها خالدون» لازم شمرده شده است .
رکعت اول: پس از سوره «حمد»، دو مرتبه سوره «توحید» (قل هو الله احد) خوانده میشود .
رکعت دوم: پس از سوره «حمد»، ده مرتبه سوره «التکاثر» خوانده میشود .
پس از اتمام نماز و خواندن تشهد و سلام، نمازگزار این دعا را میخواند :
«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلیٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْ ثَوابَها إِلیٰ قَبْرِ فُلانٍ»
به جای عبارت «فُلانٍ»، باید نام میت و نام پدرش را ذکر کرد. برای مثال، اگر نام میت «حسن بن علی» است، گفته میشود: «إِلیٰ قَبْرِ حَسَنِ بْنِ عَلِیٍ» .
خواندن به صورت فرادی: این نماز باید به صورت انفرادی خوانده شود، نه جماعت .
اجیر گرفتن: گرفتن شخصی برای خواندن این نماز با دریافت مزد (اجیر گرفتن)، جایز است . احتیاط آن است که مزد به عنوان بخشش و احسان به نمازگزار پرداخت شود و او نماز را به قصد تبرّع (نیکوکاری) بخواند .
کفایت یک نماز: برای یک میت، یک نماز کفایت میکند، هرچند خواندن چند نماز برای یک میت، به امید ثواب، اشکال ندارد . در مورد خواندن یک نماز به نیابت از چند میت، اختلاف نظر وجود دارد و بهتر است برای هر میت به طور جداگانه نماز خوانده شود.
تصحیح خطا: اگر نمازگزار در خواندن آیة الکرسی یا سورههای دیگر اشتباه کند و متوجه شود، نماز باطل است و باید دوباره خوانده شود .
آداب و اعمال دیگر: علاوه بر خواندن این نماز، اعمال دیگری مانند صدقه دادن، دعا کردن برای میت، خواندن قرآن (به ویژه سورههای ملک، یس و فاتحه) و طلب استغفار برای او نیز بسیار سفارش شده است .
در روایتی از پیامبر اکرم (ص) درباره فضیلت این نماز آمده است: «بر میت ساعتی سختتر از شب اول قبر نمیگذرد. پس بر اموات خود رحم کنید و برایشان صدقه بدهید و اگر نتوانستید، دو رکعت نماز برای او بخوانید. در آن هنگام، خداوند هزار فرشته را به سوی قبر او میفرستد که با هر فرشته جامه و حلّهای است و تنگی قبر او را تا روز قیامت وسعت میبخشند و به نمازگزار، به تعداد آنچه خورشید بر آن میتابد، حسنه عطا میشود و او را چهل درجه بالا میبرند.» .
نیت: نمازگزار باید نیت کند که «نماز لیلة الدفن» یا «نماز وحشت» را برای میت مورد نظر میخواند.
زمان خواندن: حتماً در شب اول پس از دفن (نه شب فوت) خوانده شود .
ذکر نام میت: هنگام خواندن دعای پایانی، نام میت و پدرش دقیقاً ذکر شود .
عدم قنوت خاص: این نماز مانند نمازهای دیگر در رکعت دوم قنوت دارد، اما دعای خاصی برای آن سفارش نشده و میتوان هر دعایی برای آمرزش میت خواند .
تأخیر نیندازید: حتیالمقدور سعی شود نماز در شب اول قبر و در اول شب خوانده شود تا میت زودتر از ثواب آن بهرهمند گردد.
نماز لیلة الدفن یا نماز وحشت، یک نماز مستحبی دو رکعتی است که در شب اول دفن میت خوانده میشود و نقش مهمی در کاهش وحشت و سختیهای آن شب برای متوفی دارد. این نماز در دو روش اصلی نقل شده است: روش اول با آیة الکرسی و ده مرتبه سوره قدر، و روش دوم با دو مرتبه توحید و ده مرتبه تکاثر.
انجام این نماز، هدیهای ارزشمند از سوی بازماندگان به روح میت است و در روایات، ثواب فراوانی برای آن ذکر شده است. مؤمنان میتوانند با رعایت شرایط و زمان آن، این نماز را بهجا آورده و برای آرامش عزیزان ازدسترفته خود، گامی مؤثر بردارند.
۱. نماز لیلة الدفن چند رکعت است و چه نامهای دیگری دارد؟
این نماز دو رکعتی است و با نامهای «نماز وحشت» و «نماز شب اول قبر» نیز شناخته میشود .
۲. بهترین زمان برای خواندن نماز لیلة الدفن کی است؟
بهترین زمان، اوّل شب و بلافاصله پس از نماز عشاء در شب اوّل دفن میت است، اگرچه تا اذان صبح فرصت دارد .
۳. اگر میت را فردا دفن کنند، نماز لیلة الدفن را کی بخوانیم؟
اگر به هر دلیلی دفن میت به فردا موکول شود، نماز لیلة الدفن باید در شب اوّل پس از دفن خوانده شود و در شب فوت خوانده نمیشود .
۴. آیا برای خواندن این نماز میتوان شخصی را اجیر کرد؟
بله، اجیر کردن و دریافت مزد برای خواندن این نماز جایز است، هرچند احتیاط آن است که مزد به عنوان بخشش پرداخت شود .
۵. اگر در خواندن نماز اشتباه کنم، چه باید بکنم؟
اگر در خواندن آیة الکرسی یا سورهها اشتباه کنید و متوجه شوید، نماز شما باطل است و باید دوباره بخوانید .
۶. آیا یک نماز برای چند میت کافی است؟
بهتر است برای هر میت، یک نماز جداگانه خوانده شود .
۷. چه کارهای دیگری برای شب اول قبر میت سفارش شده است؟
صدقه دادن، دعا کردن، خواندن قرآن (به ویژه سوره ملک)، طلب استغفار و خواندن زیارت عاشورا به نیابت از میت از دیگر اعمال مؤکد است
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
