در ادامه، مهمترین وقایع این ماه را بر اساس تاریخ بهترتیب مرور میکنیم:
📅 ۱ صفر: ورود اسرای کربلا به شام و آغاز جنگ صفین
ورود اسرای کربلا به شام (سال ۶۱ قمری): در این روز، کاروان اسرای اهلبیت(ع) را پس از تحمل سختیهای فراوان، بهصورت تحقیرآمیز وارد شهر شام کردند. این واقعه، نقطهعطفی در افشای جنایتهای حکومت اموی و چهرهٔ زشت یزید بود.
آغاز جنگ صفین (سال ۳۷ قمری): این روز همچنین مصادف است با آغاز یکی از مهمترین نبردهای تاریخ اسلام میان سپاه امام علی(ع) و معاویه، که با نیرنگ عمروعاص و بر نیزه کردن قرآنها به حکمیت انجامید.
📅 ۲ صفر: شهادت زید بن علی (ع)
شهادت «زید بن علی بن الحسین» (ع) (سال ۱۲۰ قمری): زید بن علی که از علمای بزرگ و برادر امام باقر(ع) بود، در این روز پس از قیام علیه حکومت جور بنیامیه، در سن ۴۲ سالگی به شهادت رسید.
📅 ۳ صفر: ولادت امام محمد باقر (ع)
ولادت امام محمد باقر (ع) (سال ۵۷ قمری): این روز، روز تولد پنجمین امام شیعیان، حضرت محمد باقر(ع) است که بهسبب گسترش علوم و معارف اسلامی، «باقرالعلوم» لقب گرفتند.
📅 ۵ صفر: شهادت حضرت رقیه (س)
شهادت حضرت رقیه (س) (سال ۶۱ قمری): در این روز، حضرت رقیه(س)، دختر خردسال امام حسین(ع) که در خرابههای شام در اسارت بهسر میبرد، بر اثر دیدن سر مبارک پدر و اندوه فراوان به شهادت رسیدند.
📅 ۷ صفر: ولادت امام موسی کاظم (ع)
ولادت امام موسی کاظم (ع) (سال ۱۲۸ قمری): هفتمین اختر تابناک امامت، امام موسی کاظم(ع)، در این روز دیده به جهان گشودند و بهسبب بردباری و فروخوردن خشم، به «کاظم» شهرت یافتند.
📅 ۸ صفر: وفات سلمان فارسی
وفات «سلمان فارسی» (سال ۳۵ قمری): سلمان محمدی، صحابی بزرگ پیامبر(ص) که ایشان او را از «اهلبیت(ع)» خود دانستند، در این روز از دنیا رفت. مزار او در مدائن (نزدیک بغداد) زیارتگاه عاشقان است.
📅 ۲۰ صفر: اربعین حسینی
اربعین حسینی: این روز، چهلمین روز شهادت امام حسین(ع) است و بهعنوان یکی از مهمترین مناسبتهای مذهبی، روز بازگشت اسرای کربلا به این سرزمین مقدس است. همچنین، روز ورود جابربنعبدالله انصاری برای زیارت قبر امام حسین(ع) نیز در این روز رقم خورده است.
📅 ۲۸ صفر: رحلت پیامبر و شهادت امام حسن (ع)
رحلت پیامبر اکرم (ص) (سال ۱۱ قمری): بزرگترین مصیبت جهان اسلام، رحلت جانسوز پیامبر رحمت در این روز رخ داد که آسمان و زمین را در سوگ خود نشاند.
شهادت امام حسن مجتبی (ع) (سال ۵۰ قمری): دومین اختر تابناک امامت، در همین روز بهدست همسر خود و با توطئه معاویه مسموم و به شهادت رسیدند.
📅 آخر صفر (۲۹ یا ۳۰): شهادت امام رضا (ع)
شهادت امام علی بن موسی الرضا (ع) (سال ۲۰۳ قمری): هشتمین امام شیعیان، امام رضا(ع) در آخرین روزهای این ماه، توسط مأمون عباسی در طوس مسموم و به شهادت رسیدند.
💬 سوالات متداول
۱. چرا ماه صفر برای شیعیان ماه غم و اندوه است؟
این ماه بهدلیل تمرکز رویدادهای تلخ و مصیبتبار همچون اسارت اهلبیت(ع)، رحلت پیامبر(ص) و شهادت امامان بزرگوار، به ماه اندوه و سوگواری معروف شده است.
۲. آیا در ماه صفر اعمال عبادی خاصی سفارش شده است؟
بله. خواندن دو رکعت نماز در روز سوم ماه صفر (با سورههای فتح و توحید) و همچنین زیارت اربعین امام حسین(ع) در روز بیستم ماه، از اعمال مؤکد این ماه است.
۳. روز ۱۳ صفر چند روز دیگر است و چه اهمیتی دارد؟
با توجه به اینکه امروز ۱۲ صفر ۱۴۴۸ است، فردا (سهشنبه ۶ مرداد) مصادف با ۱۳ صفر خواهد بود. در برخی منابع، روز سیزدهم صفر به روز شهادت پسرعموی پیامبر یا روز حیلههای عمروعاص در ماجرای جنگ صفین اشاره شده است، اما مهمترین واقعه این روز (در صورت تطابق با روایات دیگر) میتواند روز شهادت «عمار یاسر» (در ۹ صفر) یا «اویس قرنی» (در ۱۸ صفر) باشد که در کتب تاریخی ثبت شده است.
