روز قلم با پیشنهاد انجمن قلم ایران و تصویب شورای فرهنگ عمومی، در تقویم رسمی کشور به ثبت رسیده است . هرچند که چهاردهم تیر به عنوان روز قلم در تقویم ثبت شده، اما ریشههای پاسداشت قلم در فرهنگ این سرزمین بسیار کهنتر است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ چهاردهم تیرماه در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز قلم نامگذاری شده است و فرصتی است برای پاسداشت جایگاه والای نویسندگان، شاعران، مترجمان و تمامی اهالی قلم و اندیشه. این روز که به پیشنهاد انجمن قلم ایران و تصویب شورای فرهنگ عمومی به ثبت رسیده است، یادآور اهمیت و تأثیر قلم در ماندگاری فرهنگ، دانش و تمدن بشری است. در این گزارش، به بررسی تاریخچه، پیشینه و اهمیت این روز میپردازیم.
روز قلم با پیشنهاد انجمن قلم ایران و تصویب شورای فرهنگ عمومی، در تقویم رسمی کشور به ثبت رسیده است . هرچند که چهاردهم تیر به عنوان روز قلم در تقویم ثبت شده، اما ریشههای پاسداشت قلم در فرهنگ این سرزمین بسیار کهنتر است.
سدهها پیش در ایران باستان، جشن تیرگان در سیزدهم تیرماه برگزار میشده است. یکی از آیینهای این جشن، پاسداشت قلم بوده است. بر اساس روایات تاریخی، هوشنگ، پادشاه پیشدادی، نویسندگان و کاتبان را به رسمیت شناخت و آنان را گرامی داشت، و این رویداد در میان مردم ماندگار شد .
ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه خود نیز آورده است که سیزدهم تیرماه، روز ستاره تیر یا عطارد است و چون عطارد، کاتب ستارگان محسوب میشود، این روز را به روز نویسنده و قلم پیوند زدهاند . پس از انقلاب اسلامی نیز نویسندگانی مانند محمدعلی سپانلو، سیزدهم تیر را به عنوان روز قلم و نویسنده پیشنهاد کردند، تا اینکه نهایتاً چهاردهم تیرماه از سوی انجمن قلم به این نام ثبت شد .
قلم، نه فقط ابزاری برای نوشتن، بلکه زبان عقل، معرفت و احساس انسانها است و اندیشه و شخصیت صاحب خود را به تصویر میکشد . در قرآن کریم نیز خداوند به قلم سوگند یاد کرده است: «ن وَ الْقَلَمِ وَ ما یَسْطُرُونَ» (سوره قلم، آیه ۱). این سوگند، گویاترین دلیل بر شرافت و قداست قلم و نگارش در فرهنگ اسلامی است .
اندیشمندان برای قلم، سه امتیاز اساسی نسبت به سخن گفتن برشمردهاند که هر یک نشاندهنده جایگاه رفیع آن است :
| امتیاز | توضیح |
|---|---|
| باقی بودن | سخن فرار میکند، اما نوشته ماندگار است. حضرت علی (ع) میفرمایند: «دانش را با نوشتن در بند کنید» تا از دست نرود. |
| دقیق بودن | بیان شفاهی به طور معمول دقیق نیست، اما نوشته میتواند یک پیام را با دقت کامل به نسلهای بعد منتقل کند. |
| عمیق بودن | مطالب نوشته شده، حاصل تفکر و تأمل است، در حالی که سخنان معمولاً بدون تعمق کافی بیان میشوند. |
به گفته بزرگان فرهنگ، بیان دو گونه است: بیان زبان و بیان قلم. بیان زبان کهنه میشود و از بین میرود، اما بیان قلم تا ابد باقی میماند . روز قلم که از سال ۱۳۸۱ در تقویم رسمی کشور ثبت شده است ، بهانهای است تا یک بار دیگر، ارزشهای علمی، فرهنگی و هنری را به خاطر آوریم و از تمام کسانی که بخشی از فرهنگ و هنر این مملکت را با قلم خود ماندگار کردهاند، سپاسگزاری کنیم .
چهاردهم تیرماه هر سال، روزی برای بزرگداشت قلم و صاحبان اندیشه است. این روز، چه به واسطه پیوندش با آیین کهن تیرگان و چه با نامگذاری رسمی در تقویم امروز، یادآور نقشی بیبدیل است که نویسندگان، شاعران و تمامی اهل قلم در شکلدهی به هویت فرهنگی و علمی این سرزمین ایفا کردهاند. روز قلم، فرصتی است برای ارج نهادن به این میراث گرانبها و پاسداشت ارزشهای ماندگار آن .
پایان/*
.
