خجالت یک ویژگی ثابت و غیرقابل تغییر نیست. با راهکارهای درست و حمایت مداوم، میتوان به کودک کمک کرد تا از پیله خجالت خود بیرون بیاید و با اعتماد به نفس بیشتری در دنیای اطرافش قدم بگذارد. در این مطلب، ما به جای تمرکز بر «از بین بردن خجالت»،...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ دکتر پریسا کربلایی حسنی روانشناس کودک و نوجوان، ۳ قدم ساده برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان خجالتی را اینگونه تبیین کردند و گفتند: دیدن کودکی که در گوشهای از مهمانی پنهان شده، از پاسخ دادن به سؤال معلم طفره میرود یا برای بازی کردن با همسالانش مردد است، برای هر پدر و مادری سخت و نگرانکننده است. خجالت و کمرویی، بخش طبیعی از شخصیت برخی کودکان است، اما وقتی به مانعی برای رشد اجتماعی و کشف تواناییهایشان تبدیل میشود، باید به آن توجه کرد.
خبر خوب این است که خجالت یک ویژگی ثابت و غیرقابل تغییر نیست. با راهکارهای درست و حمایت مداوم، میتوان به کودک کمک کرد تا از پیله خجالت خود بیرون بیاید و با اعتماد به نفس بیشتری در دنیای اطرافش قدم بگذارد. در این مطلب، ما به جای تمرکز بر «از بین بردن خجالت»، بر تقویت اعتماد به نفس کودک تمرکز میکنیم، زیرا اعتماد به نفس، بهترین پادزهر برای خجالت است.
قبل از هر اقدامی، باید دنیای درونی کودک خود را درک کنید. کودک خجالتی، کودک «بد» یا «ضعیفی» نیست. او فقط دنیا را به شیوهای متفاوت تجربه میکند.
_ آنها ترجیح میدهند ناظر باشند، نه بازیگر: کودک خجالتی قبل از ورود به یک جمع یا شروع یک بازی، مدتی ناظر شرایط است تا احساس امنیت کند. او نیاز به زمان دارد تا محیط و افراد را بشناسد.
_ آنها از قضاوت میترسند: در ذهن کودک خجالتی، ترس از اشتباه کردن یا مسخره شدن، بسیار قوی است. همین ترس، او را از صحبت کردن یا انجام دادن فعالیتهای جدید بازمیدارد.
_ آنها حساسترند: بسیاری از کودکان خجالتی، دارای حساسیت بالا هستند. آنها محرکهای محیطی (مانند صدای بلند یا شلوغی) را قویتر از دیگران تجربه میکنند که باعث میشود از محیطهای شلوغ دوری کنند.
راهکارهای این قدم:
_ او را سرزنش نکنید: جملاتی مثل «چرا اینقدر خجالتی هستی؟» یا «مگه ترسویی؟» نه تنها کمکی نمیکند، بلکه حس خجالت و شرمندگی او را افزایش میدهد.
_ صبور باشید: به کودک خود زمان کافی برای آماده شدن بدهید. اگر قرار است به مهمانی بروید، او را یک ساعت زودتر آماده کنید و در طول مسیر درباره افراد و بازیها با او صحبت کنید.
_ به احساساتش اعتبار دهید: به او بگویید: «میفهمم که در جمع غریبهها احساس راحتی نمیکنی.» این جمله به او نشان میدهد که احساسش را درک میکنید و تنها نیست.
۳ قدم ساده برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان خجالتی از منظر دکتر پریسا کربلایی حسنی
ما نمیتوانیم شخصیت کودکمان را تغییر دهیم، اما میتوانیم به او مهارتهای جدیدی برای برقراری ارتباط و حل مسئله بیاموزیم. این مهارتها، مانند یک زره، اعتماد به نفس او را تقویت میکنند.
_ مهارتهای اجتماعی (Social Skills): بسیاری از کودکان خجالتی نمیدانند چطور یک مکالمه را شروع کنند.
_ مهارتهای کلامی (Verbal Skills): آنها در بیان خواستهها و احساسات خود مشکل دارند.
_ مهارتهای خودابرازی (Self-Expression): آنها نمیدانند چطور علایق و استعدادهای خود را نشان دهند.
_ تمرین در محیط امن: قبل از اینکه کودک وارد یک موقعیت اجتماعی جدید شود، آن را با او تمرین کنید. مثلاً با عروسکها و اسباببازیها یک مهمانی ساختگی راه بیندازید و به او یاد بدهید که چطور احوالپرسی کند یا خودش را معرفی کند.
_ تقویت مهارتهای کلامی: با او بازیهایی انجام دهید که نیاز به صحبت کردن دارند. مثلاً «بازی داستانسازی» یا «بازی مصاحبه». از او بخواهید درباره چیزهایی که دوست دارد صحبت کند تا مهارت بیان کردن را تقویت کند.
_ پیدا کردن علایق: به کودک خجالتی کمک کنید تا یک یا دو فعالیت مورد علاقه خود (مثل نقاشی، موسیقی، یا یک ورزش خاص) را پیدا کند. وقتی در کاری مهارت پیدا میکند، اعتماد به نفسش به طور طبیعی افزایش مییابد و او بیشتر تمایل دارد تا استعدادش را به دیگران نشان دهد.
محیط اطراف کودک، بزرگترین تأثیر را بر روی اعتماد به نفس او دارد. شما میتوانید با ایجاد یک محیط امن، به او این پیام را بدهید که «تو هر که هستی، ارزشمندی.»
_ تشویق، نه تمجید خالی: به جای گفتن «عجب نقاشی قشنگی»، بگویید «چقدر خوب رنگها را انتخاب کردی! برای کشیدن این درخت چقدر وقت گذاشتی؟» این نوع تشویق، روی تلاش او تمرکز میکند، نه نتیجه.
_ مسئولیتهای کوچک: به کودک مسئولیتهایی بدهید که متناسب با سن او باشند، مثلاً آب دادن به گلها یا جمع کردن اسباببازیها. این مسئولیتها به او احساس توانمندی و مفید بودن میدهند.
_ ارتباط با یک دوست: برای کودک خود فرصتهایی ایجاد کنید تا با یک دوست صمیمی و مطمئن، به صورت انفرادی بازی کند. یک ارتباط یک به یک، فشار کمتری نسبت به یک جمع بزرگ دارد و به او اجازه میدهد تا مهارتهای اجتماعیاش را به تدریج تقویت کند.
_ مقایسه ممنوع: هرگز کودک خود را با دیگران، حتی خواهر و برادرش، مقایسه نکنید. مقایسه، سم مهلکی برای اعتماد به نفس است. به او یاد بدهید که هر کس مسیر خود را دارد و او ارزشمند است، حتی اگر در برخی زمینهها ضعیفتر از دیگران باشد.
افزایش اعتماد به نفس در کودکان خجالتی یک سفر است، نه یک مقصد. این فرایند نیاز به صبر، درک و تلاش مداوم دارد. با درک دنیای درونی او، آموزش مهارتهای لازم و فراهم کردن یک محیط حمایتی، میتوانید به فرزندتان کمک کنید تا از حصار خجالت خود بیرون بیاید و با جسارت و اطمینان بیشتری با دنیای بزرگتر ارتباط برقرار کند. به خاطر داشته باشید که هدف ما ساختن یک «شخصیت برونگرا» نیست، بلکه پرورش یک «فرد با اعتماد به نفس» است که میتواند با تمام وجود، خودش باشد.
پایان/*
.
دسامبر 27, 2025
