طبق اخبار منتشرشده در رسانههای بینالمللی، رژیم سعودی در حال انجام مذاکرات اولیه برای دریافت حداقل ۸ میلیارد دلار وام جدید است، زیرا جنگ در ایران بر وضعیت مالی آل سعود فشار وارد کرده و تجارت آن را مختل کرده است. شرکت بزرگ نفت آرامکوی عرب...
طبق اخبار منتشرشده در رسانههای بینالمللی، رژیم سعودی در حال انجام مذاکرات اولیه برای دریافت حداقل ۸ میلیارد دلار وام جدید است، زیرا جنگ در ایران بر وضعیت مالی آل سعود فشار وارد کرده و تجارت آن را مختل کرده است.
شرکت بزرگ نفت آرامکوی عربستان، همچنین در حال بررسی امکان دریافت یک وام جداگانه است، در حالی که ریاض با وجود افزایش قیمت نفت، با کسری ۹.۱ میلیارد دلاری در سه ماهه دوم سال مواجه است.
عربستانی که تا همین یک سال اخیر، همواره در افکار عمومی جهانی به دلیل ثروت نفتی آن، به عنوان «قلک پول» شناخته میشد، اکنون به دنبال دریافت حداقل ۸ میلیارد دلار وام جدید است. این یک اقدام تأمین مالیِ صرف نیست، بلکه نشانهای آشکار از فشار شدیدی است که اقتصاد این کشور در نتیجهی جنگ و تحولات منطقهای متحمل شده است.
افتکلاناقتصادی؛ از رشد به رکود
ضربهی جنگ مستقیماً اقتصاد عربستان را از مسیر رشد خارج و به قلمرو رکود کشانده است.
سقوط تولید ناخالص داخلی (GDP): در سهماههی دوم سال ۲۰۲۶، GDP واقعی عربستان ۴.۸ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت که بدترین عملکرد از زمان همهگیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ محسوب میشود. این در حالی است که در سهماههی اول، اقتصاد حدود ۳ درصد رشد داشت و این تغییرِ جهت، بسیار شدید و ناگهانی بوده است.
پیشبینی سالانه منفی: از آنجا که اختلال در تنگه هرمز بسیار فراتر از برآوردهای اولیه طول کشیده، مؤسسه BMI (زیرمجموعه فیچ) پیشبینی کرده است که اقتصاد عربستان در کل سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۳ درصد منقبض خواهد شد.
ضربهبهرگحیاتی نفت؛ بنبست درآمدی
بخش نفتی که ستون اصلی اقتصاد است، با شرایط بیسابقهای دستوپنجه نرم میکند.
افت فاجعهبار تولید: در سهماههی دوم، تولید بخش نفت نزدیک به ۲۵ درصد سقوط کرد. BMI پیشبینی کرده که اگر محاصرهی تنگه هرمز ادامه یابد، تولید نفت در سهماههی سوم ممکن است به ۲۵ درصد کاهش نسبت به سال قبل برسد.
مسیرهای صادراتیِ پرخطر: دلیل اصلی این وضعیت، «بسته شدن عملی» تنگه هرمز است. عربستان ناچار شده است از مسیر جایگزینِ دریای سرخ استفاده کند، اما این مسیر هم ظرفیت محدودی دارد و هم به دلیل تهدیدات نیروهای یمنی با ریسکهای امنیتی جدیدی مواجه است که هزینهی حملونقل و حقبیمه را به شدت افزایش داده است.
شکست معادلهی «جبران کاهش حجم با قیمت» : اگرچه میانگین قیمت نفت برنت حدود ۸۷ دلار در هر بشکه باقی مانده، ولی کاهش شدید حجم صادرات، درآمدهای نفتی را به شدت کاهش داده و عملاً سود ناشی از قیمتهای بالا را خنثی کرده است.
کسری بودجهی سرسامآور؛ هزینههای سنگین جنگ و تحول
با وجود قیمتهای نسبتا بالای نفت در چند ماه اخیر، کسری بودجهی عربستان چراغ قرمز روشنی دارد.
در سهماههی دوم ۲۰۲۶، کسری بودجه به ۹.۱ میلیارد دلار رسید و مجموع کسری در نیمهی اول سال به ۴۲.۷ میلیارد دلار بالغ شده است.
از سویی دیگر، برای مقابله با تهدیدات منطقهای، عربستان مجبور به افزایش مخارج نظامی و عمومی شده است. هزینهی نظامی در نیمهی اول سال ۲۰۲۶ به ۳۳.۲ میلیارد دلار رسید که سهم قابلتوجهی از بودجهی مصوب سالانه را تشکیل میدهد.
آسیبپذیری ساختاری اقتصاد: این بحران به وضوح وابستگی شدید اقتصاد عربستان را به صادرات نفت و گذرگاه حیاتیِ تنگه هرمز آشکار ساخته است.
افزایش ریسک ژئوپلیتیکی: ادامهی درگیریهای منطقهای، اعتماد سرمایهگذاران را به شدت خدشهدار کرده و ریسک کلیِ کشور را بالا برده است.
جمعبندی نهایی:
به طور خلاصه، عربستان در حال گذراندن یک «آزمایش تنش» بزرگ ناشی از مناقشات ژئوپلیتیکی است. مشکل اساسی اینجاست که جنگ به طور مستقیم، شاهرگ حیاتیِ اقتصاد این کشور یعنی صادرات نفت را هدف قرار داده و به همین دلیل، عربستان همزمان با تحمل هزینههای سرسامآور جنگ، برای پیشبرد پروژههای عظیم تحولآفرین خود ناچار به استقراض گسترده شده است. این وضعیت، حکایت از ورود این پادشاهی نفتی به مرحلهی جدیدی از ریاضتکشی مالی و فشار اقتصادی دارد.
