رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تأکید کرده است که بر اساس تفاهمنامه امضا شده بین ایران و آمریکا، بازرسان این آژانس به تأسیسات هستهای ایران دسترسی پیدا خواهند کرد و این اتفاق «به زودی» رخ میدهد . با این حال، مقامات ای...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ موضوع دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تأسیسات هستهای ایران، به یکی از نقاط اختلافی اصلی در روزهای پس از امضای تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. در حالی که مدیرکل آژانس بر الزام این بازرسیها بر اساس توافق امضا شده تأکید دارد، مقامات ایرانی اعلام کردهاند که این موضوع را منوط به توافق نهایی و لغو تحریمها میدانند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با اشاره به تفاهمنامه ۱۴ مادهای امضا شده بین ایران و آمریکا، تصریح کرده است که این سند به صراحت نظارت آژانس بر فعالیتهای هستهای ایران را پیشبینی کرده است .
گروسی در این باره گفته است: «این تفاهمنامه به صراحت بیان میکند که فعالیتهای هستهای انجامشده در رابطه با مواد و تأسیسات هستهای، با نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام خواهد شد. بدیهی است که برای این کار، باید بازرسی انجام دهیم» .
وی همچنین اعلام کرده است که گفتگوهای فنی با طرف ایرانی آغاز شده و انتظار دارد بازرسان «به زودی» به تأسیسات دسترسی پیدا کنند . گروسی این اختلاف نظرها را «جنگ اظهارات» سیاسی خوانده و تأکید کرده که کار فنی و اجرایی مستقل از این اظهارات پیش خواهد رفت .
در مقابل، مقامات ایرانی موضع متفاوتی اتخاذ کردهاند. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به اظهارات گروسی و دونالد ترامپ، نوشته است که «در حال حاضر برنامهای برای دسترسی به تأسیسات آسیبدیده و مواد هستهای وجود ندارد» .
به گفته غریبآبادی، این موضوعات «صرفاً در چارچوب توافق نهایی و در نتیجه اقدام عملی طرف مقابل در پایان دادن به تمام تحریمها، بررسی و حلوفصل خواهد شد» .
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز پیشتر اعلام کرده بود که «هیچ بحث مفصلی» در مورد بازرسیها صورت نگرفته و برنامهای برای دسترسی به تأسیسات وجود ندارد .
یکی از محورهای اصلی مذاکرات، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است. بر اساس گزارشها، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که برای تولید چندین کلاهک هستهای کافی است . از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵، بازرسان آژانس موفق به بازدید از تأسیسات اصلی غنیسازی نشدهاند و نمیتوانند وضعیت فعلی این ذخایر را تأیید کنند .
گروسی گفته است که آخرین ارزیابی آژانس نشان میدهد این مواد هنوز در همان مکانها هستند، اما برای تأیید قطعی نیاز به دسترسی و بازرسی دارند . وی تأکید کرده است که بدون حضور بازرسان، «هیچ توافق معناداری شکل نخواهد گرفت» .
۱. تفاهمنامه ۶۰ روزه: ایران و آمریکا یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکره در مورد جزئیات نهایی از جمله برنامه هستهای در نظر گرفتهاند .
۲. توقف بازرسیها: از زمان حملات هوایی به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، بازرسان آژانس به این سایتها دسترسی نداشتهاند .
۳. اهمیت راستیآزمایی: گروسی تأکید کرده است که «حسننیت به تنهایی کافی نیست» و به یک سیستم راستیآزمایی بسیار دقیق نیاز است .
موضوع دسترسی بازرسان آژانس انرژی اتمی به تأسیسات هستهای ایران، به یکی از محورهای اختلافی در روند مذاکرات پس از امضای تفاهمنامه تبدیل شده است. از یک سو، مدیرکل آژانس بر اساس متن توافق، بر ضرورت انجام این بازرسیها تأکید دارد و از آن به عنوان یک الزام برای اجرای توافق یاد میکند . از سوی دیگر، مقامات ایرانی این موضوع را منوط به توافق نهایی و اقدام عملی طرف مقابل در لغو تحریمها میدانند .
با توجه به اینکه دوره مذاکرات ۶۰ روزه است، به نظر میرسد این اختلاف نظر باید در ادامه گفتگوهای فنی و سیاسی حلوفصل شود. گروسی نیز اعلام کرده است که گفتگوهای فنی با ایران آغاز شده و انتظار دارد به نتیجه برسد .
۱. آیا بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای ایران دسترسی پیدا خواهند کرد؟
بر اساس اظهارات مدیرکل آژانس، این امر بر اساس تفاهمنامه امضا شده «اتفاق خواهد افتاد» . اما مقامات ایرانی اعلام کردهاند که این موضوع به توافق نهایی و لغو تحریمها بستگی دارد .
۲. دلیل مخالفت ایران با دسترسی بازرسان چیست؟
مقامات ایرانی میگویند که دسترسی به تأسیسات آسیبدیده و مواد هستهای، تنها در چارچوب توافق نهایی و پس از اقدام عملی طرف مقابل در لغو تحریمها قابل بررسی است .
۳. چه مقدار اورانیوم غنیشده در ایران وجود دارد؟
بر اساس برآورد آژانس، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که برای تولید چندین کلاهک هستهای کافی است .
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
