بر اساس اعلام استاندار تهران، هدف اصلی از فعالسازی این منطقه، تسهیل نوسازی ناوگان فرسوده، کاهش آلایندگی هوا، کاهش هزینههای حملونقل و استفاده از معافیتهای گمرکی برای بهبود قدرت خرید شهرداریها و دستگاههای متولی حملونقل است . حالا پس از یک دوره بررسی و اخذ مجوز، این طرح به مرحله اجرایی رسیده و پلاک اختصاصی این منطقه با حضور مقامات کشوری رونمایی شده است.
منطقه آزاد کجاست و از چه ساختاری تشکیل شده است؟
بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی استاندار تهران، منطقه آزاد جدید در محدوده شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) شکل گرفته است . این مجموعه از سه بخش اصلی تشکیل شده است: فرودگاه بینالمللی امام خمینی(ره)، منطقه ویژه اقتصادی و منطقه آزاد تجاری . بر اساس قانون برنامه پنجم توسعه و ماده ۱۶۶، این منطقه بهعنوان یکی از ۱۴ منطقه آزاد تجاری کشور تعریف شده و زیرساختهای فاز نخست آن در سال ۱۳۹۸ به بهرهبرداری رسیده بود .
اما آنچه این منطقه را متمایز میکند، موقعیت راهبردی آن در اتصال شبکههای حملونقل هوایی، جادهای و ریلی کشور و همچنین دسترسی به بازار مصرف گسترده تهران و استانهای همجوار است که آن را به یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه تجارت خارجی و ترانزیت کشور تبدیل کرده است .
هدف اصلی؛ نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، نه واردات خودروی لوکس
بهگفته استاندار تهران، دولت تصمیم گرفته است که ظرفیت این منطقه آزاد را در خدمت حل مشکلات شهری قرار دهد و بنابراین، هیچ جایگاهی برای واردات خودروهای شخصی و لوکس در این طرح در نظر گرفته نشده است . در این راستا، واردات انواع اتوبوس، مینیبوس، تاکسی، ون و همچنین تجهیزات ریلی مرتبط با مترو و قطار از طریق این منطقه فراهم شده است .
محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، با تأکید بر این موضوع گفته است: «رئیسجمهور بر این موضوع اصرار داشته که مزایای حاصل از فعالیت این منطقه در اختیار گروههای خاص قرار نگیرد و به همین دلیل تصمیم گرفته شد اولویت کامل به ناوگان عمومی داده شود تا شهروندان بهطور مستقیم از نتایج این سیاست بهرهمند شوند.»
نحوه تأمین و تردد ناوگان عمومی؛ برخورداری از گمرک مستقل و معافیتهای مالیاتی
یکی از مهمترین مزایای فعالسازی این منطقه آزاد، برخورداری از گمرک مستقل است. این امکان به شهرداری تهران و سایر دستگاههای متولی حملونقل اجازه میدهد تا فرآیند ترخیص و ورود ناوگان جدید را از مسیر بندر بهجای سایر نقاط کشور، مستقیماً از طریق این منطقه انجام دهند . این اقدام، فرآیند را بسیار کوتاهتر و سریعتر میکند و با استفاده از معافیتهای مالیاتی و کاهش هزینههای گمرکی، قیمت تمامشده خرید ناوگان عمومی را کاهش میدهد و قدرت خرید نهادهای مربوطه را افزایش میدهد .
جدول مزایای منطقه آزاد شهر فرودگاهی برای ناوگان عمومی:
بر اساس اعلام استاندار تهران، سه معیار اصلی در انتخاب خودروهای وارداتی در نظر گرفته شده است: قیمت مناسب، ایمنی بالا و آلایندگی پایین. همچنین، پس از رایزنیهای صورتگرفته با پلیس راهور و شورای تأمین استان، مجوز تردد این خودروها در سراسر استان تهران صادر شده است تا ناوگان جدید بدون محدودیتهای معمول مناطق آزاد، بتواند در خدمت شبکه حملونقل عمومی شهرها و شهرستانهای استان قرار گیرد.
بخشی از خودروهای واردشده نیز در اختیار شهرداریها و بخش دیگری از طریق وزارت کشور و سازمان شهرداریها و دهیاریها به شبکه حملونقل عمومی تزریق خواهد شد.
نکات مهم / تذکرات
۱. منطقه آزاد تهران در شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) فعال شده است و هیچ برنامهای برای الحاق محدوده جدید به پایتخت و یا تبدیل کل شهر تهران به منطقه آزاد وجود ندارد .
۲. پلاک اختصاصی منطقه آزاد برای خودروهای حملونقل عمومی رونمایی شده و این خودروها اجازه تردد در سراسر استان تهران را خواهند داشت .
۳. هدف اصلی طرح نوسازی ناوگان فرسوده، کاهش آلایندگی هوا و کاهش هزینههای حملونقل است .
۴. واردات خودروهای شخصی و لوکس از این منطقه ممنوع است و تمام ظرفیت به نوسازی ناوگان عمومی اختصاص یافته است .
۵. استاندار تهران تأکید کرده که منافع این منطقه باید به شهروندان برسد، نه گروههای خاص .
جمعبندی کاربردی
پروژه «منطقه آزاد تهران» که از حدود ۴۰ روز پیش با هدف نوسازی ناوگان حملونقل عمومی و بهرهگیری از معافیتهای گمرکی کلید خورد، در روز ۴ مرداد ۱۴۰۵ با رونمایی از پلاک اختصاصی این منطقه و آغاز شمارهگذاری خودروهای عمومی، به مرحله اجرایی رسید. این منطقه آزاد تجاری در شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) مستقر شده و با برخورداری از گمرک مستقل، امکان ترخیص خودروهای عمومی را با هزینه کمتر و سرعت بیشتری فراهم میکند .
برخلاف برخی گمانهزنیهای اولیه، مسیر واردات خودروهای شخصی و لوکس از این منطقه کاملاً بسته شده و دولت بر استفاده از این ظرفیت صرفاً برای تأمین اتوبوس، مینیبوس، تاکسی، ون و تجهیزات ریلی تأکید دارد . خودروهای وارداتی با پلاک اختصاصی این منطقه، مجوز تردد در سراسر استان تهران را دارند و با سه معیار قیمت مناسب، ایمنی بالا و آلایندگی پایین انتخاب میشوند.
بنابراین، «منطقه آزاد تهران» بهعنوان یک پروژه هدفمند، نه برای رونق بازار خودروهای لوکس، بلکه برای حل معضل فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی و کاهش آلودگی هوای پایتخت، به پیش رفته و وارد فاز عملیاتی شده است.
سوالات متداول
۱. منطقه آزاد تهران دقیقاً کجاست و از چه زمانی فعال شده است؟
منطقه آزاد جدید در شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) مستقر است . فعالیت رسمی آن از روز دوشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ با رونمایی از پلاک اختصاصی و آغاز شمارهگذاری خودروهای عمومی آغاز شده است .
۲. آیا تهران به منطقه آزاد تبدیل میشود؟
خیر، اینطور نیست. منطقه آزاد محدود به شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) است و کل شهر تهران را شامل نمیشود .
۳. چه نوع خودروهایی از این منطقه آزاد وارد میشوند؟
تنها خودروهای حملونقل عمومی مانند اتوبوس، مینیبوس، تاکسی، ون و تجهیزات ریلی مترو و قطار وارد میشوند. واردات خودروهای شخصی و لوکس ممنوع است .
۴. آیا خودروهای وارداتی از این منطقه میتوانند در تهران تردد کنند؟
بله، با پلاک اختصاصی منطقه آزاد و مجوزهای صادرشده، امکان تردد در سراسر استان تهران برای ناوگان عمومی فراهم شده است .
۵. مزیت اصلی ایجاد منطقه آزاد در شهر فرودگاهی چیست؟
دسترسی به گمرک مستقل و معافیتهای مالیاتی، که فرآیند ترخیص خودروها را سریعتر و کمهزینهتر میکند و به نوسازی ناوگان عمومی با قیمت مناسبتر کمک میکند .
