«محمد المصری» استاد مطالعات رسانه در مؤسسه مطالعات عالی دوحه در یادداشتی هشدارآمیز به سران کشورهای عربی، نوشته که تشدید روابط دیپلماتیک و نظامی با اسرائیل در بحبوحه نسل‌کشی در غزه، خطر تشدید خشم عمومی نسبت به سرکوب، فساد و مشکلات اقتصادی این کشورها را به همراه دارد.همزمان با نزدیک شدن به انتخابات در سرزمین‌های اشغالی، «بنیامین نتانیاهو» نخست‌وزیر رژیم اسرائیل پس از انتشار گزارش‌هایی که ناکامی ادعایی او در واکنش به هشدارها درباره عملیات «طوفان الاقصی» را مستند کرده‌اند، با فشار فزاینده‌ای روبه‌رو شده است.ماه گذشته میلادی بود که روزنامه هاآرتص چاپ فلسطین اشغالی با انتشار گزارشی، جنجال گسترده‌ای به پا کرد. این روزنامه فاش کرد که «محمد بن زاید» رئیس‌ امارات و شاید نزدیک‌ترین متحد عرب نتانیاهو، حدود ۱۰ روز پیش از عملیات 7 اکتبر، «هشداری صریح» به نخست‌وزیر اسرائیل داده بود.سپس نشریه آمریکایی آتلانتیک نیز گزارش داد که مقام‌های مصری بارها اسرائیل را درباره قریب‌الوقوع بودن عملیات طوفان‌الاقصی آگاه کرده بودند. طبق این گزاش «عباس کامل» رئیس وقت دستگاه اطلاعاتی مصر نیز چند روز پیش از ۷ اکتبر به تل‌آویو پرواز کرده بود تا شخصاً این هشدار را منتقل کند.روزنامه نیویورک‌تایمز هم گزارش داده که نتانیاهو در جریان نشست امنیتی سطح بالایی که اول اکتبر ۲۰۲۳ برگزار شد، این هشدارها را به رؤسای دستگاه‌های امنیتی اسرائیل اطلاع نداده بود.

تلاش نتانیاهو برای دستاوردسازی انتخاباتیحالا در فاصله تنها چند هفته مانده به انتخابات ۲۷ اکتبر در سرزمین‌های اشغالی، نتانیاهو به سراغ دوست قدیمی خود در ابوظبی، یعنی محمد بن‌زاید رفته است.روز یکشنبه، او برای دیداری که قرار بود محرمانه باشد، به امارات پرواز کرد. رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند که این دیدار یک‌ساعته در فرودگاه انجام شد و پس از آن، چند ساعت گفت‌وگو با مقام‌های کشورهای عربی دیگر صورت گرفت.هیچ‌یک از دو طرف جزئیات مذاکرات را منتشر نکرده‌اند، اما رسانه‌های اسرائیلی در گزارش‌های جنجالی فاش کرده‌اند که نتانیاهو از بن‌زاید خواسته بود گزارش‌های مربوط به هشدار پیش از حمله را تکذیب کند، اما بن زاید از انجام این کار خودداری کرده بود زیرا امارات نمی‌خواست پیش از انتخابات وارد منازعات سیاسی داخلی اسرائیل شود.دفتر نتانیاهو گزارش مربوط به این درخواست را «اخبار جعلی» خواند و نتانیاهو در شبکه اجتماعی ایکس ادعا کرد که «کشورها و بازیگران خارجی و متخاصم، از جمله کشورهای عربی پشت فتراهای دروغین» علیه او هستند و قصد دارند کابینه او را سرنگون کنند.المصری در میدل‌ایست‌آی نوشته که دیدار میان مقام‌های ارشد اسرائیلی و عرب در شرایطی که اسرائیل درگیر بی‌سابقه‌ترین سطح از تجاوزات خود است، یک روند چندین‌ساله را برجسته می‌کند: دولت‌های کلیدی عرب همچنان به تعامل با اسرائیل، عمدتاً در چارچوب روال عادی، ادامه می‌دهند، حتی در شرایطی که اسرائیل در غزه، کرانه باختری، لبنان، سوریه و فراتر از آن مرتکب جنایات می‌شود.

همکاری علیه ایرانشبکه 11 تلویزیون رژیم اسرائیل موسوم به «کان» گزارش داده که نشست گسترده‌تر در ابوظبی، مقام‌هایی از کشورهایی را نیز شامل می‌شد که با اسرائیل روابط ندارند و موضوع اصلی آن همکاری منطقه‌ای علیه ایران بوده است.کان همچنین اشاره کرد که هواپیماهایی از مغرب، لیبی و قطر، کشوری که اسرائیل تنها یک سال پیش پایتخت آن را بمباران کرده بود، همزمان با سفر نتانیاهو در ابوظبی فرود آمدند.به نوشته این استاد دانشگاه، به نظر می‌رسد دولت‌های عربی بر این باورند که می‌توانند روابط خود با اسرائیل را از تجاوزات توسعه‌طلبانه این رژیم و همچنین افکار عمومی عرب جدا نگه دارند.به بیان دیگر، آنها می‌خواهند آزاد باشند تا روابط دیپلماتیک عادی خود را با اسرائیل دنبال کنند، در حالی که هر از گاهی جنایات جنگی اسرائیل را محکوم کرده و برای فلسطینیان محروم و آسیب‌دیده کمک ارسال کنند.با این حال، المصری هشدار می‌دهد که نتانیاهو از روابط خود با رهبران عرب برای توجیه تجاوزات اسرائیل استفاده کرده است.نگارنده می‌نویسد که از آغاز نسل‌کشی در غزه، او تلاش کرده جنگ را در چارچوب اهداف گسترده‌تر عربی برای مبارزه با تروریسم تعریف کند و حتی مدعی شده است که رهبران عرب در گفت‌وگوهای خصوصی به او گفته‌اند با سیاست جنگی اسرائیل موافق هستند.از این منظر، روابط کشورهای عربی با اسرائیل تنها به تضعیف فلسطینی‌ها منجر نمی‌شود، بلکه عملاً به تجاوزات اسرائیل نیز امکان تداوم می‌دهد.

دگرگونی روابط کشورهای عربی و اسرائیلدر ادامه این یادداشت آمده که نسل‌کشی اسرائیل پس از ۷ اکتبر و تجاوزات این رژیم، آن‌گونه که برخی ناظران پیش‌بینی می‌کردند، روابط اسرائیل و کشورهای عربی را دگرگون نکرده است.امارات همچنان روابط تجاری و امنیتی خود با اسرائیل را گسترش می‌دهد. تجارت دوجانبه میان آن‌ها در سال ۲۰۲۴ با افزایش ۱۱ درصدی به ۳.۲ میلیارد دلار رسیده و همکاری‌های نظامی در میانه جنگ با ایران هم ادامه داشته است.مصر در سال ۲۰۲۵ قراردادی ۳۵ میلیارد دلاری برای تأمین گاز طبیعی از اسرائیل امضا کرد و مغرب و اسرائیل نیز اعلام کرده‌اند که روابط دیپلماتیک خود را ارتقا خواهند داد.کشورهای عضو «توافق ابراهیم» به‌ویژه امارات و مغرب در طول تخریب غزه توسط اسرائیل، روابط خود با این رژیم را حفظ یا حتی تعمیق کرده‌اند.مصر و اردن نیز دهه‌ها پیش از امضای توافق‌های ابراهیم در سال ۲۰۲۰، روابط خود را با اسرائیل عادی کرده بودند و تداوم روابط آنها همان نکته را تقویت می‌کند که «عادی‌سازی روابط تا حد زیادی همکاری با اسرائیل را از جنایات این رژیم علیه فلسطینی‌ها، لبنانی‌ها و دیگر مردم منطقه جدا کرده است.»حتی در اسرائیل و آمریکا همچنان بحث درباره گسترش توافق‌های ابراهیم به دیگر کشورهای عربی ادامه دارد.«دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا و نتانیاهو همچنان عربستان سعودی را هدف خود قرار داده‌اند. ترامپ گفته توافق هسته‌ای غیرنظامی آمریکا و عربستان «کاملاً منوط به» پیوستن ریاض به توافق‌های ابراهیم است.عربستان بارها اعلام کرده که بدون تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی، توافق عادی‌سازی را نخواهد پذیرفت اما گفته شده عربستان در نشست ابوظبی نماینده داشته‌اند؛ ادعایی که یک مقام سعودی آن‌را رد کرده است.

شکاف عمیق میان سران و افکار عمومی کشورهای عربیالمصری با بیان اینکه «این روابط شکاف عظیمی میان رهبران عرب و افکار عمومی عرب را آشکار می‌کند»، می‌نویسد: «نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که اسرائیل شاید هیچ‌گاه به اندازه امروز در جهان عرب منفور نبوده باشد.»نظرسنجی‌های «عرب بارومتر» در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نشان داد که حمایت از عادی‌سازی روابط با اسرائیل در بیشتر کشورهای مورد بررسی تک‌رقمی بوده و در هیچ‌کدام از آنها از ۱۳ درصد فراتر نرفته است.همچنین «شاخص افکار عمومی عرب» در سال ۲۰۲۵ نشان داد که ۸۷ درصد پاسخ‌دهندگان در ۱۵ کشور عربی با به‌رسمیت شناختن اسرائیل مخالف بودند. تنها ۶ درصد اعلام کردند که چنین اقدامی را می‌پذیرند و نیمی از همین اقلیت کوچک نیز پذیرش آن را مشروط به تشکیل یک کشور کاملاً مستقل فلسطینی کرده بودند.تفاوت میان داده‌های نظرسنجی‌ها و روابط دولت‌های عربی با اسرائیل چشمگیر است. برخی دولت‌های عربی در حالی که مردمشان از رفتار اسرائیل خشمگین هستند، روابط خود با این رژیم را حفظ و حتی گسترش می‌دهند.او در ادمه می‌نویسد که «نمی‌توان خشم اعراب نسبت به اسرائیل را از نارضایتی آنها درباره مشکلات اقتصادی، سرکوب دولتی و فساد حکومتی جدا کرد.»نگارنده هشدار داده که از نگاه بسیاری از اعراب، نگرانی درباره سیاست دولت‌هایشان در قبال اسرائیل با نگرانی‌های گسترده‌تر درباره عملکرد داخلی دولت‌ها درهم‌تنیده است؛ همان دولت‌هایی که شهروندان خود را سرکوب می‌کنند و در تحقق وعده‌های اقتصادی ناکام می‌مانند، در عرصه دیپلماتیک با اسرائیل تعامل می‌کنند، آن هم به شیوه‌ای که فلسطینی‌ها را تضعیف می‌کند.

احتمال بروز خشم مردمیالمصری با هشدار دباره اینکه «این ترکیب می‌تواند انفجاری باشد»، می‌نویسد: «بیش از یک دهه و نیم پس از بهار عربی، رژیم‌های سراسر منطقه همچنان نگران احتمال وقوع شورش‌های گسترده هستند»در چند هفته گذشته در مصر، مقام‌های دولتی و چهره‌های سرشناس رسانه‌ای درباره پیامدهای اعتراضات گسترده هشدار داده‌اند. آنها اغلب بر هزینه اقتصادی بی‌ثباتی تأکید کرده و به اتفاقات ۲۵ ژانویه ۲۰۱۱ اشاره کرده‌اند.«عبدالفتاح السیسی» رئیس‌جمهور مصر نیز چند روز پیش به نخست‌وزیر، اعضای کابینه، استانداران و رؤسای دستگاه‌های امنیتی گفت که اتفاقات سال ۲۰۱۱ «تقریباً کشور را به ناشناخته‌ها» کشانده بود و دو سال رکود اقتصادی پس از آن باعث شد مصر برای بهبود شرایط به «دست‌کم ۱۰ تا ۱۵ سال» زمان نیاز داشته باشد.در دیگر نقاط منطقه نیز دولت‌ها طرح‌های اقتصادی جدیدی اعلام کرده یا به سرکوب مخالفان پرداخته‌اند.اردن مجموعه‌ای از پروژه‌های اقتصادی راهبردی را برای مقابله با آنچه رسانه‌های اردنی «طوفان اقتصادی» می‌نامند، معرفی کرده است. بحرین نیز همزمان با جنگ علیه ایران، منتقدان شیعه را هدف قرار داداو می‌نویسد که «پیش‌بینی اینکه آیا و چه زمانی بهار عربی دیگری رخ خواهد داد، غیرممکن است. نارضایتی عمومی ممکن است سال‌ها در زیر سطح جامعه باقی بماند و هیچ‌کس واقعاً نمی‌داند خشم چه زمانی ممکن است به نقطه انفجار برسد.»المصری در پایان یادداشت خود می‌نویسد: «با وجود تمام ابهامات، یک موضوع روشن است: دولت‌های عربی همچنان با اسرائیل تعامل می‌کنند و این کار را با پذیرش ریسک‌های خاص خود انجام می‌دهند.