قیمت سیب زمینی و پیاز در هفته پایانی شهریور افزایش یافت. کاهش عرضه، شرایط برداشت و تغییر میزان ورود محصول به بازار از مهم ترین دلایل اعلام شده برای افزایش قیمت است. اندیشه مُعاصر جزئیات بازار میوه و تره بار تهران را بررسی می کند.
بر اساس نرخ های اعلام شده برای هفته ۲۳ تا ۲۹ شهریور، قیمت عمده فروشی هر کیلوگرم سیب زمینی در تهران از حدود ۷۰ هزار تومان تا ۸۵ هزار تومان اعلام شده است.
این در حالی است که در هفته قبل، یعنی ۱۶ تا ۲۲ شهریور، محدوده قیمت عمده فروشی سیب زمینی حدود ۵۵ تا ۷۵ هزار تومان بود.
بنابراین کف قیمت سیب زمینی نسبت به هفته قبل افزایش قابل توجهی داشته و نرخ محصول ممتاز نیز رشد کرده است. این تغییر در بازار عمده فروشی می تواند با فاصله کوتاه در قیمت خرده فروشی نیز منعکس شود.
اندیشه//معاصر نوشت: افزایش قیمت در بازار عمده فروشی الزاماً به معنای افزایش مشابه در تمام واحدهای خرده فروشی نیست، زیرا هزینه حمل، سورت، ضایعات، اجاره و سایر هزینه های توزیع نیز در قیمت نهایی اثرگذار است.
اکبر یاوری، رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران، درباره علت افزایش قیمت سیب زمینی گفته است که عامل اصلی تعیین کننده قیمت در بازار، میزان عرضه و تقاضاست.
به گفته او، بخش قابل توجهی از سیب زمینی کشور در استان همدان تولید می شود و در مقطع فعلی، به دلیل شرایط مناسب جوی، برخی کشاورزان برداشت محصول را به تعویق انداخته اند. در نتیجه ورود سیب زمینی به بازار به صورت محدودتر انجام شده و کاهش عرضه در برابر تقاضای موجود، باعث افزایش قیمت شده است.
این موضوع از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وقتی محصولی که مصرف روزانه بالایی دارد برای مدت کوتاهی با کاهش عرضه مواجه شود، حتی اگر کمبود واقعی و بلندمدت در تولید وجود نداشته باشد، بازار می تواند با افزایش قیمت روبه رو شود.
رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران کاهش عرضه را یکی از عوامل اصلی نوسان اخیر عنوان کرده است. بر اساس اظهارات منتشرشده، میزان ورود سیب زمینی به بازار تهران در روزهای اخیر کاهش محسوسی داشته است.
یاوری همچنین گفته است که انتظار می رود با نزدیک شدن به زمان برداشت گسترده تر محصول، میزان عرضه افزایش پیدا کند و در صورت تحقق این روند، فشار قیمتی بازار کاهش یابد.
بنابراین افزایش قیمت فعلی لزوماً به معنای ادامه دار بودن روند صعودی نیست و وضعیت برداشت و میزان ورود محصول به بازار در هفته های آینده نقش تعیین کننده ای خواهد داشت.
پیاز نیز در هفته جاری با افزایش قیمت عمده فروشی روبه رو شده است. بر اساس بررسی نرخ های میدان بزرگ میوه و تره بار تهران، کف قیمت انواع پیاز نسبت به هفته قبل افزایش داشته و نرخ محصولات ممتاز نیز رشد کرده است. گزارش منتشرشده از بازار هفته ۲۳ تا ۲۹ شهریور، افزایش حدود ۴۲.۹ درصدی در کف قیمت و حدود ۱۲.۵ درصدی در نرخ محصولات ممتاز پیاز را نشان می دهد.
با این حال، وضعیت پیاز با سیب زمینی کاملاً یکسان نیست و فعالان بازار پیش از این از افزایش عرضه پیاز و کاهش برخی نرخ های عمده فروشی نیز خبر داده بودند. بنابراین برای بررسی قیمت پیاز باید علاوه بر نرخ یک هفته، روند ورود محصول، فصل برداشت و شرایط نگهداری را نیز در نظر گرفت.
یکی از نکات مهم در اظهارات رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران این است که افزایش قیمت فعلی الزاماً به معنی کمبود تولید سالانه نیست.
بر اساس آمار ارائه شده از سوی این مقام صنفی، تولید سالانه سیب زمینی کشور حدود ۵ میلیون تن عنوان شده و میزان مصرف داخلی، بذر مورد نیاز و مصرف صنایع تبدیلی نیز در محاسبات مربوط به نیاز بازار لحاظ می شود.
از این منظر، مسئله اصلی در مقطع کنونی بیشتر به زمان بندی عرضه و ورود محصول به بازار مربوط می شود تا اینکه تولید سالانه کشور پاسخگوی نیاز مصرف نباشد.
اندیشه//معاصر نوشت: تفاوت میان «کمبود تولید» و «کاهش عرضه در یک مقطع زمانی» برای تحلیل قیمت محصولات کشاورزی اهمیت زیادی دارد. ممکن است محصول به اندازه کافی در کشور تولید شده باشد، اما اگر در زمان مشخصی برداشت یا توزیع آن کاهش پیدا کند، بازار با افزایش قیمت مواجه شود.
صادرات نیز یکی از عواملی است که در ماه های اخیر در تحلیل بازار سیب زمینی مطرح شده است.
رضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران، چند روز پیش گفته بود که افزایش صادرات برخی محصولات کشاورزی، به ویژه در مسیر صادرات به عراق، در مقطعی فشارهایی بر بازار داخلی ایجاد کرده است. او همچنین اعلام کرده بود که با توقف واردات سیب زمینی از سوی عراق، فشار صادراتی کاهش پیدا کرده و بازار داخلی تا حدی متعادل شده است.
این اظهارات نشان می دهد که قیمت سیب زمینی در ماه های اخیر تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل از جمله عرضه داخلی، صادرات و شرایط بازار منطقه ای قرار داشته است.
با این حال، افزایش اخیر قیمت در هفته پایانی شهریور از سوی رئیس اتحادیه بارفروشان تهران بیشتر با کاهش عرضه داخلی و تاخیر در برداشت مرتبط دانسته شده است.
عامل دیگری که در اظهارات فعالان بازار مطرح شده، افزایش هزینه تولید محصولات کشاورزی است.
اکبر یاوری اعلام کرده هزینه تولید سیب زمینی نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی داشته است. رشد هزینه های تولید می تواند در بلندمدت بر قیمت تمام شده محصول اثر بگذارد؛ با این حال، نوسان یک هفته ای قیمت بیشتر تحت تاثیر میزان عرضه و تقاضای روز بازار قرار می گیرد.
هزینه نهاده ها، نیروی کار، حمل و نقل، بسته بندی، آبیاری و سایر هزینه های مربوط به تولید و توزیع، از جمله عواملی هستند که می توانند قیمت نهایی محصولات کشاورزی را تحت تاثیر قرار دهند.
یکی از پرسش های مهم خانوارها این است که چرا قیمت محصول در میدان میوه و تره بار با قیمت همان محصول در برخی مغازه های سطح شهر تفاوت دارد.
طبق گزارش منتشرشده درباره نرخ های میدان بزرگ میوه و تره بار تهران، قیمت عمده محصولات کشاورزی پس از طی مراحل توزیع و خرده فروشی، با هزینه های اضافی به دست مصرف کننده می رسد. در گزارش های مربوط به نرخ این هفته، افزایش حدود ۳۰ تا ۳۵ درصدی نسبت به نرخ عمده فروشی برای عرضه در خرده فروشی های سطح شهر مطرح شده است.
البته قیمت نهایی در هر واحد صنفی می تواند با توجه به کیفیت محصول، هزینه های حمل، میزان ضایعات و شرایط فروش متفاوت باشد.
پاسخ قطعی به این پرسش به میزان عرضه در هفته های آینده بستگی دارد، اما اظهارات فعالان بازار نشان می دهد افزایش برداشت می تواند نقش مهمی در متعادل شدن قیمت داشته باشد.
بر اساس پیش بینی مطرح شده از سوی رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران، با نزدیک شدن به آبان و افزایش برداشت سیب زمینی، میزان عرضه بیشتر خواهد شد و در صورت ثبات تقاضا، امکان کاهش فشار قیمتی وجود دارد.
بنابراین نمی توان صرفاً بر اساس افزایش قیمت یک هفته، درباره ادامه روند صعودی بازار قضاوت کرد.
افزایش قیمت سیب زمینی و پیاز در شرایطی اتفاق افتاده که همه محصولات بازار میوه و تره بار روند افزایشی نداشته اند.
برای نمونه، قیمت هویج در هفته جاری نسبت به هفته گذشته کاهش داشته و محدوده قیمت عمده فروشی آن از حدود ۵۰ تا ۹۰ هزار تومان اعلام شده است؛ در حالی که هفته قبل این محصول در محدوده ۶۰ تا ۱۲۰ هزار تومان معامله می شد.
این تفاوت نشان می دهد تغییر قیمت محصولات کشاورزی را نمی توان به یک عامل واحد نسبت داد و هر محصول با توجه به زمان برداشت، میزان تولید، ذخیره موجود، تقاضا و هزینه های توزیع شرایط متفاوتی دارد.
در شرایطی که قیمت محصولات پرمصرف افزایش پیدا می کند، نظارت بر مسیر توزیع از مزرعه تا بازار مصرف اهمیت بیشتری پیدا می کند.
رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران نیز بر ضرورت نظارت از مبدا تاکید کرده و پیشنهاد داده است که در زمان کاهش قیمت محصولات، ذخیره سازی مناسب انجام شود تا در دوره های کاهش عرضه، بازار با نوسان شدید مواجه نشود.
چنین سازوکاری می تواند به کاهش فاصله زمانی میان کاهش عرضه و تامین مجدد بازار کمک کند.
بر اساس آخرین اطلاعات مربوط به هفته ۲۳ تا ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، قیمت عمده فروشی سیب زمینی در میدان بزرگ میوه و تره بار تهران به محدوده ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده است؛ در حالی که هفته قبل محدوده ۵۵ تا ۷۵ هزار تومان بود.
پیاز نیز در همین هفته با افزایش قیمت روبه رو شده و بیشترین رشد در کف قیمت انواع پیاز گزارش شده است.
در مجموع، کاهش مقطعی عرضه، شرایط برداشت و تاخیر در ورود محصول به بازار مهم ترین عواملی هستند که برای افزایش اخیر قیمت سیب زمینی عنوان شده اند. در مورد پیاز نیز تغییر میزان عرضه و شرایط بازار عمده فروشی در افزایش قیمت این محصول نقش داشته است.
قیمت سیب زمینی و پیاز در هفته پایانی شهریور ۱۴۰۵ افزایش پیدا کرده و این موضوع توجه بسیاری از خانوارها را به خود جلب کرده است. بررسی گزارش های بازار نشان می دهد افزایش اخیر بیش از آنکه ناشی از یک کمبود پایدار در تولید باشد، با نوسان عرضه و شرایط برداشت ارتباط دارد. در مورد سیب زمینی، بخش قابل توجهی از محصول کشور در استان همدان تولید می شود و به گفته رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران، مناسب بودن شرایط جوی باعث شده برخی کشاورزان برداشت را به تعویق بیندازند و محصول با سرعت کمتری وارد بازار شود.
از سوی دیگر، سابقه افزایش صادرات و تغییرات بازار منطقه ای نیز در ماه های اخیر بر قیمت سیب زمینی اثرگذار بوده است؛ هرچند طبق اظهارات رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی، توقف واردات سیب زمینی از سوی عراق در مقطعی فشار صادراتی را کاهش داده و به تعادل بازار کمک کرده است.
در نهایت، روند قیمت سیب زمینی و پیاز در هفته های آینده تا حد زیادی به میزان برداشت، حجم عرضه به میدان بزرگ میوه و تره بار تهران، وضعیت تقاضا و سیاست های تنظیم بازار بستگی خواهد داشت. افزایش عرضه در صورت تحقق می تواند از فشار قیمتی موجود کم کند.
