به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ سال‌هاست که موضوع ساماندهی وضعیت نیروهای شرکتی در دستگاه‌های دولتی، به یکی از چالش‌های اساسی نظام اداری کشور تبدیل شده است. این نیروها که گاهی تا چندین دهه در کنار کارمندان رسمی مشغول به کار هستند، از امنیت شغلی، بیمه تکمیلی و مزایای مشابه برخوردار نیستند و حقوق آنها اغلب با تأخیر و کسر همراه است . بر اساس آخرین آمار، تعداد این نیروها در دستگاه‌های دولتی بین ۳۵۰ هزار تا بیش از ۹۰۰ هزار نفر برآورد شده است .

در دولت چهاردهم و با پیگیری جدی مجلس، طرح ساماندهی کارکنان دولت که پیش‌تر با ایرادات شورای نگهبان مواجه شده بود، اصلاح و در نهایت به مرحله اجرا رسید .

اهداف اصلی طرح و ضرورت ساماندهی

هدف اصلی این طرح، پایان دادن به بلاتکلیفی و تبعیض آشکار میان نیروهای شرکتی و کارمندان رسمی است . مشکلات متعددی که این نیروها با آن مواجه هستند، عبارتند از:

• فقدان امنیت شغلی: نیروهای شرکتی در هر لحظه در معرض اخراج بدون پشتیبانی قانونی قرار دارند.

• تأخیر و کسر حقوق: شرکت‌های پیمانکار اغلب بخشی از حقوق دریافتی از دولت را به عنوان سود واسطه‌گری برداشت کرده و حقوق کارگران را با تأخیر یا کسری پرداخت می‌کنند.

• محرومیت از مزایای رفاهی: بیمه تکمیلی، وام‌های کارمندی و سایر مزایا در اختیار این نیروها نیست.

• بی‌عدالتی در پرداخت: نیروهای شرکتی همان وظایف همتایان رسمی خود را انجام می‌دهند اما حقوق کمتری دریافت می‌کنند .

با اجرای این طرح، قرار است شرکت‌های واسطه حذف شوند و نیروهای شرکتی مستقیماً با دستگاه‌های دولتی قرارداد امضا کنند تا حقوق و مزایای آنها بدون واسطه پرداخت شود .

ساختار دو مرحله‌ای طرح

طرح ساماندهی کارکنان دولت به‌صورت دو مرحله‌ای طراحی شده است :

مرحله اول: حذف واسطه‌ها و قرارداد مستقیم

در این مرحله، نیروهای شرکتی واجد شرایط، از حالت قرارداد غیرمستقیم (از طریق شرکت پیمانکار) به قرارداد مستقیم با دستگاه دولتی مربوطه منتقل می‌شوند. این تغییر به معنای آن است که:

• حقوق مستقیماً از خزانه دولت به حساب کارمند واریز می‌شود.

• دستگاه دولتی مستقیماً مسئولیت پرداخت حقوق و بیمه را بر عهده می‌گیرد.

• شرکت پیمانکار واسطه از این رابطه خارج می‌شود.

• نوع قرارداد بسته به سابقه و شرایط، «کار معین» یا پیمانی خواهد بود .

مرحله دوم: تبدیل وضعیت به قراردادی رسمی یا پیمانی

در مرحله دوم، کارکنانی که شرایط تکمیل‌تری دارند، می‌توانند به وضعیت استخدامی پایدارتر (پیمانی یا در مواردی رسمی) دست یابند. این مرحله نیازمند طی فرآیند ارزیابی دقیق‌تر، برگزاری آزمون در برخی موارد و داشتن سابقه خدمت بیشتر است .

نکته مهم: تبدیل وضعیت نیروهای شرکتی به استخدام رسمی بدون آزمون امکان‌پذیر نیست، اما برای این نیروها امتیازات ویژه در آزمون‌های استخدامی در نظر گرفته شده است. بر اساس پیش‌نویس طرح، نیروهای شرکتی به ازای سنوات خدمت، امتیازاتی دریافت می‌کنند تا شانس بیشتری برای جذب داشته باشند .

شرایط و ضوابط مشمولیت در طرح

بر اساس بخشنامه‌های سازمان اداری و استخدامی کشور، شرایط اصلی برای بهره‌مندی از این طرح به شرح زیر است :

آخرین وضعیت اجرایی (تیر ۱۴۰۵)

بر اساس جدیدترین اخبار منتشر شده در تیرماه ۱۴۰۵:

• نسخه نهایی طرح توسط سازمان اداری و استخدامی کشور به دولت ارسال شده و رئیس‌جمهور بر ساماندهی نیروهای شرکتی و حذف واسطه‌ها تأکید ویژه دارد .

• دولت اعلام کرده است که اجرای این طرح نباید به کاهش حقوق و مزایای کارکنان منجر شود .

• در مجلس، نمایندگان پیگیر اجرایی شدن کامل این طرح هستند و نایب‌رئیس کمیسیون اصل ۹۰ از پیش‌بینی آزمون داخلی ساده برای نیروهای شرکتی خبر داده است .

• بر اساس برآوردها، بخش بزرگی از نیروهای شرکتی تا پایان سال ۱۴۰۵ تبدیل وضعیت خواهند شد .

جمع‌بندی کاربردی

طرح ساماندهی کارکنان دولت، در سال ۱۴۰۵ به فاز عملیاتی جدی وارد شده است. نیروهای شرکتی که حداقل دو سال سابقه کار در دستگاه‌های دولتی داشته باشند، مشمول این طرح می‌شوند و ابتدا با انعقاد قرارداد مستقیم با دستگاه، از چرخه شرکت‌های واسطه خارج می‌شوند. در گام بعدی و با طی فرآیندهای ارزیابی و آزمون‌های ساده، زمینه برای تبدیل وضعیت آنها به قراردادهای پیمانی یا رسمی فراهم خواهد شد. با توجه به تأکید دولت و مجلس بر اجرای این طرح، انتظار می‌رود که در ماه‌های آینده، اخبار بیشتری درباره جزئیات اجرایی و زمان‌بندی دقیق آن منتشر شود.

سوالات متداول

۱. چه کسانی مشمول طرح ساماندهی کارکنان دولت می‌شوند؟
نیروهای شرکتی که حداقل دو سال سابقه کار متوالی در دستگاه‌های اجرایی دولتی داشته باشند و اطلاعات آنها در سامانه «کارمند ایران» ثبت شده باشد، مشمول این طرح می‌شوند .

۲. آیا نیروهای شرکتی به‌صورت رسمی استخدام می‌شوند؟
در مرحله اول، قرارداد مستقیم با دستگاه دولتی (کار معین یا پیمانی) منعقد می‌شود. تبدیل وضعیت به رسمی، نیازمند طی فرآیندهای قانونی و در برخی موارد شرکت در آزمون است، هرچند برای این نیروها امتیازات ویژه در نظر گرفته شده است .

۳. چه زمانی این طرح اجرایی می‌شود؟
مرحله اول طرح (انعقاد قرارداد مستقیم و حذف واسطه‌ها) در حال اجراست و پیش‌بینی می‌شود بخش بزرگی از نیروها تا پایان سال ۱۴۰۵ مشمول این طرح شوند .

۴. آیا برای تبدیل وضعیت نیروهای شرکتی آزمون برگزار می‌شود؟
بله، برای برخی گروه‌ها آزمون تخصصی یا ارزیابی عملکرد برگزار می‌شود، اما این آزمون‌ها عمدتاً داخلی و ساده‌تر از آزمون‌های استخدامی عمومی هستند و نیروهای با سابقه طولانی ممکن است از آن معاف شوند .

پایان/*

ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.