به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ سامانه شفافیت عملکرد وکلا و کارشناسان رسمی، یکی از مهم‌ترین طرح‌های قوه قضاییه در راستای اجرای بند «ت» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران است. این سامانه با هدف شفاف‌سازی اطلاعات حرفه‌ای وکلا، فراهم کردن امکان استعلام عمومی و ثبت شکایت از وکلا و کارشناسان رسمی راه‌اندازی شده است .

اَندیشه معاصر در این گزارش، جزئیات کامل آدرس سامانه، نحوه استعلام، اطلاعات قابل مشاهده، فرآیند ثبت شکایت، اعتراضات مطرح‌شده از سوی کانون‌های وکلا و پاسخ‌های رسمی قوه قضاییه را بررسی می‌کند. همچنین هشدار مهم درباره انتشار اطلاعات شخصی وکلا و وعده حذف این اطلاعات، از مهم‌ترین نکاتی است که کاربران و جامعه حقوقی باید از آن مطلع باشند.

سامانه شفافیت وکلا چیست و چه هدفی دارد؟

سامانه شفافیت عملکرد وکلا و کارشناسان رسمی، یکی از خدمات قوه قضاییه برای افزایش شفافیت اطلاعات مربوط به وکلا و کارشناسان رسمی است. هدف اصلی این سامانه این است که مردم بتوانند قبل از انتخاب وکیل، بخشی از اطلاعات حرفه‌ای او را از یک مرجع رسمی بررسی کنند .

این سامانه فقط مخصوص وکلا نیست و بخش مربوط به کارشناسان رسمی را نیز در بر می‌گیرد؛ به همین دلیل از آن با عنوان «سامانه شفافیت عملکرد وکلا و کارشناسان رسمی» یا «سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان» یاد می‌شود .

راه‌اندازی این سامانه بر اساس تکلیف قانونی مندرج در بند «ت» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. بر اساس این ماده قانونی، قوه قضاییه مکلف شده بود تا پایان سال اول برنامه، سامانه شفافیت عملکرد وکلای دادگستری، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده را راه‌اندازی کند .

آدرس سامانه شفافیت وکلا و نحوه ورود

آدرس سامانه شفافیت وکلا برای ورود مستقیم به بخش استعلام، stelam.eadl.ir است. همچنین سامانه جامع شفافیت قوه قضاییه از طریق data.eadl.ir در دسترس است .

مراحل ورود و استعلام:

برای استفاده از بخش استعلام عمومی معمولاً نیازی به انجام فرآیند پیچیده‌ای نیست و با داشتن نام و نام خانوادگی وکیل یا شماره پروانه می‌توانید جست‌وجو را آغاز کنید .

چه اطلاعاتی در سامانه شفافیت وکلا نمایش داده می‌شود؟

نوع اطلاعات قابل مشاهده ممکن است در طول زمان تغییر کند، اما سامانه شفافیت عملکرد وکلا می‌تواند بخشی از اطلاعات حرفه‌ای وکیل را در اختیار کاربران قرار دهد .

از جمله اطلاعاتی که در صفحه هر وکیل نمایش داده می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مرجع صادرکننده پروانه وکالت

• شماره و نوع پروانه

• وضعیت اعتبار پروانه

• حوزه فعالیت وکیل

• فعال یا غیرفعال بودن پروانه

• تاریخ پایان اعتبار پروانه

• آخرین هزینه تمدید پروانه

• وضعیت فعالیت وکیل (معلق شده یا فعال)

• فهرست پرونده‌های وکیل در موضوعات مختلف

• تعداد پرونده‌های جاری یا مختومه

• نمودار میله‌ای فهرست پرونده‌های وکیل

• حوزه قضایی فعالیت وکیل

• تعداد شکایات ثبت‌شده از وکیل

• تعداد پرونده انتظامی خاتمه‌یافته

• تعداد پرونده انتظامی جاری

• درجه وکیل

• مشخصات آدرس و تماس

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اطلاعاتی از جمله شماره ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد و وضعیت تأهل نیز در این سامانه قابل مشاهده بوده است که با اعتراض گسترده مواجه شده است .

اطلاعات نادرست در بخش انتظامی سامانه

بررسی‌ها نشان می‌دهد اگرچه در نمایش جزئیات فعالیت یک وکیل، گزینه تعداد شکایات ثبت‌شده از وکیل و تعداد پرونده انتظامی نیز وجود دارد، ولی اطلاعات مربوط به این بخش دقیق نیست .

سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان چه کاربردی دارد؟

یکی از مهم‌ترین کاربردهای سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان، کاهش ریسک انتخاب افراد فاقد مجوز یا افرادی با اطلاعات نادرست است .

مثلاً اگر فردی خود را وکیل معرفی کند، می‌توانید پیش از عقد قرارداد نام یا شماره پروانه او را در سامانه جست‌وجو کرده و وضعیت پروانه را بررسی کنید. همچنین این سامانه به کاربران کمک می‌کند تصویر روشن‌تری از وضعیت حرفه‌ای فرد به دست آورند .

البته باید در تفسیر برخی داده‌ها محتاط بود. برای مثال، ثبت شکایت علیه یک وکیل به‌تنهایی به معنی اثبات تخلف نیست و نباید صرفاً بر اساس یک عدد درباره کیفیت عملکرد او قضاوت کرد .

نحوه ثبت شکایت از وکیل در سامانه شفافیت

امکان شکایت از وکلا در این سامانه فراهم شده است و افراد با تکمیل اطلاعات می‌توانند در ۳۷ عنوان مختلف شکایت خود را ثبت کنند .

مراحل ثبت شکایت:

پس از ثبت، شکایت در سامانه به عنوان پرونده جاری ثبت شده و روند رسیدگی آن از طریق پنل اختصاصی در اختیار کانون‌ها و مراکز مربوط قرار می‌گیرد .

چه مدارکی برای شکایت از وکیل مفید است؟

• قرارداد الکترونیکی یا کتبی وکالت و توافق حق‌الوکاله

• رسیدهای بانکی و اسناد پرداخت

• پیام‌ها، نامه‌ها و مکاتبات مرتبط با موضوع شکایت

• ابلاغیه‌ها، صورت‌جلسات یا آرای مرتبط با ادعای مطرح‌شده

• درخواست کتبی تحویل اسناد، ارائه گزارش یا استرداد وجوه

• مدرکی که زمان، تعهد و ادعای نقض‌شده را نشان دهد

تنها مدارکی را بارگذاری کنید که برای اثبات موضوع لازم‌اند. انتشار یا ارسال بی‌ضابطه اسناد پرونده می‌تواند اطلاعات محرمانه خود شما یا اشخاص ثالث را افشا کند .

هشدار مهم: ثبت شکایت به معنای محکومیت نیست

ثبت شکایت، آغاز یک فرآیند بررسی است و به‌خودی‌خود به معنای محکومیت انتظامی، مسئولیت مدنی یا ارتکاب جرم نیست. مرجع صالح باید ادعا، مدارک و دفاع طرف مقابل را بررسی کند. نوع نتیجه نیز به ماهیت شکایت و صلاحیت مرجع رسیدگی بستگی دارد .

همچنین مهلت‌ها: ثبت گزارش در سامانه شفافیت، مهلت اعتراض، تجدیدنظر، واخواهی، شکایت کیفری یا اقدام در پرونده اصلی را متوقف نمی‌کند .

اعتراض کانون‌های وکلا به انتشار اطلاعات شخصی

انتشار برخی اطلاعات شخصی وکلا در سامانه شفافیت، با اعتراض گسترده کانون‌های وکلا و کارشناسان رسمی مواجه شده است .

بر اساس نامه منتشرشده از سوی اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران، موارد مازاد بر قانون پیش‌بینی‌شده در سامانه شامل کد ملی، شماره شناسنامه، تاریخ تولد، وضعیت تأهل و شماره پرونده مالیاتی است .

وکیل ابراهیم کیانی هرچگانی در گفتگو با فصل سوم تأکید کرده است که نظارت بر عملکرد وکلا مطابق قانون بر عهده کانون‌های وکلاست و پس از رایزنی با قوه قضاییه، مقرر شد اطلاعات سامانه شفافیت اصلاح شود .

متن مکاتبات منتشرشده نشان می‌دهد مذاکرات مفصلی برای پالایش سامانه از اطلاعات خصوصی وکلا در جریان بوده است .

اطلاعیه شورای عالی کارشناسان رسمی درباره حذف اطلاعات شخصی

روابط عمومی شورای عالی کارشناسان رسمی دادگستری در اطلاعیه‌ای از حذف برخی اطلاعات شخصی کارشناسان از سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان خبر داده است .

متن اطلاعیه:

«به استحضار همکاران محترم می‌رساند در پی افشای اطلاعات شخصی کارشناسان رسمی دادگستری در سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان با هماهنگی و رایزنی‌های صورت گرفته، به زودی اطلاعات اضافی از جمله کد ملی، نشانی‌های محل سکونت، نام پدر، تاریخ تولد و … حذف گردیده و اطلاعات سامانه به زودی اصلاح خواهد شد» .

واکنش سخنگوی قوه قضاییه به منتقدان

اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه، با تأکید بر اینکه قوه قضاییه از نقدهای کارشناسی استقبال می‌کند، گفت برخی منتقدان بدون بررسی سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان رسمی، ادعاهایی از جمله انتشار کد ملی وکلا را مطرح کرده‌اند، در حالی که چنین اطلاعاتی در دسترس عموم قرار ندارد .

وی افزود: «موضوع شفافیت و پاسخگویی یکی از مطالبات عمومی مردم و از سیاست‌های قطعی قوه قضاییه است و این مسیر از سال‌ها قبل توسط خود دستگاه قضایی آغاز شده است» .

جهانگیر درباره سامانه شفافیت وکلا و کارشناسان رسمی نیز گفت: «راه‌اندازی این سامانه یک تصمیم سلیقه‌ای نبوده، بلکه در اجرای قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت و همچنین سند تحول قضایی انجام شده است» .

ایرادات حقوقی مطرح‌شده از سوی کانون‌های وکلا

عضو هیئت‌مدیره کانون وکلای کرمانشاه در یادداشتی تأکید کرده است که سامانه شفافیت عملکرد وکلا زمانی با اهداف ماده ۱۱۳ قانون برنامه هفتم منطبق خواهد بود که ضمن تأمین شفافیت و دسترسی عمومی به اطلاعات، استقلال نهاد وکالت، صلاحیت انحصاری مراجع انتظامی، محرمانگی روابط وکیل و موکل، اصل برائت و حقوق دفاعی اشخاص را نیز تضمین کند .

ایرادات حقوقی مطرح‌شده:

۱. فقدان تصریح قانونی نسبت به حدود اطلاعات قابل انتشار: ماده ۱۱۳ قانون برنامه هفتم، مجوز انتشار نامحدود اطلاعات مربوط به وکلا را اعطا نکرده است .

۲. مغایرت با استقلال نهاد وکالت: بر اساس اصل ۳۵ قانون اساسی، حق انتخاب وکیل از تضمین‌های اساسی دادرسی عادلانه است و استقلال وکیل، لازمه تحقق مؤثر این حق محسوب می‌شود .

۳. پیش‌بینی غیرقانونی فرآیند ثبت شکایت از وکیل: رسیدگی به تخلفات انتظامی وکلا مطابق قوانین خاص، در صلاحیت دادسرای انتظامی و دادگاه انتظامی وکلا قرار دارد .

۴. عدم تفکیک میان انواع شکایات: در طراحی سامانه میان شکایت انتظامی، دعوای حقوقی، شکایت کیفری و اعتراض نسبت به نحوه ارائه خدمات حقوقی تفکیک مناسبی صورت نگرفته است .

۵. مغایرت با اصل برائت و حفظ حیثیت اشخاص: مطابق اصل ۳۷ قانون اساسی، اصل بر برائت اشخاص است و هیچ‌کس مجرم یا متخلف شناخته نمی‌شود مگر به موجب حکم مرجع صالح .

تفاوت سامانه شفافیت قوه قضاییه با سامانه سخاوت

سامانه شفافیت وکلا در واقع به دو سامانه مجزا اطلاق می‌شود: یکی تحت نظارت قوه قضاییه با آدرس Data.eadl.ir و دیگری تحت نظارت اسکودا با آدرس Sekhavatbar.ir .

کانون‌های وکلا معتقدند سامانه سخاوت را به عنوان سامانه اختصاصی خود طراحی کرده‌اند و نیاز به سامانه دیگری نبوده است .

نکات مهم / تذکرات / هشدارها

۱. آدرس سامانه شفافیت وکلا: stelam.eadl.ir برای استعلام مستقیم و data.eadl.ir برای سامانه جامع شفافیت قوه قضاییه .

۲. اطلاعات قابل استعلام: وضعیت اعتبار پروانه، مرجع صدور، حوزه فعالیت، آمار پرونده‌ها و اطلاعات تماس .

۳. هشدار درباره اطلاعات شخصی: برخی اطلاعات شخصی وکلا از جمله کد ملی، شماره شناسنامه و تاریخ تولد در سامانه قابل مشاهده بوده که قرار است حذف شود .

۴. ثبت شکایت در ۳۷ عنوان مختلف: امکان ثبت شکایت از وکلا در ۳۷ عنوان مختلف فراهم شده است .

۵. مدارک مورد نیاز برای شکایت: قرارداد وکالت، رسیدهای پرداخت، مکاتبات و ابلاغیه‌ها .

۶. کد پیگیری را ذخیره کنید: پس از ثبت شکایت، کد پیگیری را نگه دارید تا بتوانید وضعیت درخواست را بررسی کنید .

۷. ثبت شکایت به معنای محکومیت نیست: ثبت شکایت آغاز فرآیند بررسی است و به‌خودی‌خود به معنای محکومیت انتظامی نیست .

۸. پیگیری مطالبات از طریق مجاری رسمی: برای پیگیری شکایت، از کد پیگیری و بخش پیگیری شکایت در سامانه استفاده کنید .

جمع‌بندی کاربردی

اَندیشه معاصر در این گزارش بررسی کرد که سامانه شفافیت عملکرد وکلا و کارشناسان رسمی قوه قضاییه با آدرس data.eadl.ir و مسیر مستقیم استعلام stelam.eadl.ir در دسترس عموم قرار گرفته است. این سامانه امکان استعلام وضعیت اعتبار پروانه، مشاهده اطلاعات حرفه‌ای و ثبت شکایت از وکلا و کارشناسان رسمی را فراهم می‌کند.

مهم‌ترین نکاتی که کاربران و جامعه حقوقی باید بدانند عبارتند از:

• آدرس سامانه: stelam.eadl.ir برای استعلام مستقیم و data.eadl.ir برای سامانه جامع

• نحوه استعلام: با وارد کردن نام و نام خانوادگی یا شماره پروانه وکیل

• اطلاعات قابل مشاهده: وضعیت اعتبار پروانه، مرجع صدور، آمار پرونده‌ها و اطلاعات تماس

• امکان ثبت شکایت: در ۳۷ عنوان مختلف با ارائه مدارک

• هشدار مهم: اطلاعات شخصی وکلا از جمله کد ملی و تاریخ تولد قرار است حذف شود

• اعتراض کانون‌های وکلا: به انتشار اطلاعات شخصی و مغایرت با استقلال نهاد وکالت

• سامانه جایگزین: سامانه سخاوت (Sekhavatbar.ir) تحت نظارت اسکودا

اَندیشه معاصر توصیه می‌کند که شهروندان برای استعلام وضعیت وکیل موردنظر خود، از سامانه رسمی با آدرس اعلام‌شده استفاده کنند و در صورت نیاز به ثبت شکایت، مدارک مستند و مرتبط را بارگذاری نمایند. همچنین برای اطلاع از آخرین اخبار و اطلاعیه‌های مربوط به این سامانه، وب‌سایت رسمی قوه قضاییه را دنبال کنند.

سوالات متداول

۱. آدرس سامانه شفافیت وکلا چیست؟

آدرس سامانه شفافیت وکلا برای استعلام مستقیم stelam.eadl.ir و برای سامانه جامع شفافیت قوه قضاییه data.eadl.ir است .

۲. چگونه می‌توانم در سامانه شفافیت وکلا استعلام بگیرم؟

برای استعلام، به آدرس stelam.eadl.ir مراجعه کرده، بخش وکلا را انتخاب کنید، نام و نام خانوادگی وکیل را وارد کرده و جست‌وجو را انجام دهید .

۳. چه اطلاعاتی در سامانه شفافیت وکلا نمایش داده می‌شود؟

اطلاعاتی مانند مرجع صدور پروانه، شماره و نوع پروانه، وضعیت اعتبار، حوزه فعالیت، آمار پرونده‌ها، تعداد شکایات و اطلاعات تماس نمایش داده می‌شود .

۴. آیا امکان ثبت شکایت از وکیل در سامانه وجود دارد؟

بله، امکان ثبت شکایت از وکلا در ۳۷ عنوان مختلف فراهم شده است .

۵. چه مدارکی برای شکایت از وکیل لازم است؟

قرارداد وکالت، رسیدهای پرداخت، مکاتبات، ابلاغیه‌ها و سایر مستندات مرتبط با موضوع شکایت .

۶. آیا ثبت شکایت به معنای محکومیت وکیل است؟

خیر، ثبت شکایت آغاز یک فرآیند بررسی است و به‌خودی‌خود به معنای محکومیت انتظامی، مسئولیت مدنی یا ارتکاب جرم نیست .

۷. چرا کانون‌های وکلا به سامانه شفافیت اعتراض کرده‌اند؟

کانون‌های وکلا به انتشار اطلاعات شخصی وکلا از جمله کد ملی، شماره شناسنامه و تاریخ تولد اعتراض کرده و آن را مغایر با قانون و حریم خصوصی می‌دانند .

۸. آیا اطلاعات شخصی وکلا از سامانه حذف خواهد شد؟

بر اساس اطلاعیه شورای عالی کارشناسان رسمی، اطلاعات اضافی از جمله کد ملی، نشانی محل سکونت، نام پدر و تاریخ تولد به زودی حذف خواهد شد .

۹. تفاوت سامانه شفافیت قوه قضاییه با سامانه سخاوت چیست؟

سامانه Data.eadl.ir تحت نظارت قوه قضاییه و بر اساس ماده ۱۱۳ برنامه هفتم راه‌اندازی شده، در حالی که سامانه Sekhavatbar.ir توسط اسکودا و بر اساس ماده ۱۵۶ آیین‌نامه استقلال کانون وکلا ایجاد شده است .

۱۰. پس از ثبت شکایت چگونه می‌توانم وضعیت آن را پیگیری کنم؟

پس از ثبت شکایت، کد پیگیری دریافت می‌کنید. برای مشاهده وضعیت، از منوی سامانه گزینه پیگیری شکایت را انتخاب کرده و کد پیگیری و عدد امنیتی را وارد کنید .

۱۱. آیا استفاده از سامانه شفافیت وکلا هزینه دارد؟

خیر، استفاده از بخش استعلام عمومی سامانه شفافیت وکلا رایگان است و نیازی به پرداخت هزینه ندارد .

۱۲. شماره تماس مرکز پاسخگویی قوه قضاییه چیست؟

برای پیگیری مسائل مربوط به سامانه شفافیت وکلا، می‌توانید از طریق وب‌سایت رسمی قوه قضاییه یا مراجعه به کانون وکلای مربوطه اقدام کنید.

پایان/*

ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.