خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع آگاه مدعی شد که ایران طی چند هفته آینده نخستین محموله از مجموع ۳۰۰ تا ۴۰۰ سامانه موشکی پدافند هوایی دوش‌پرتاب (MANPADS) ساخت چین را دریافت خواهد کرد؛ اقدامی که در راستای بازسازی توان دفاع هوایی این کشور پس از ماه‌ها جنگ با ایالات متحده و اسرائیل انجام می‌شود.

به گفته این منابع، ارزش این قرارداد بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون دلار برآورد می‌شود و یکی از بزرگ‌ترین تلاش‌های شناخته‌شده تهران برای تقویت پدافند هوایی کوتاه‌برد خود از زمان آغاز درگیری با آمریکا و اسرائیل به شمار می‌رود؛ درگیری‌هایی که به گفته منابع، ضعف‌های ایران در حفاظت از تأسیسات نظامی و زیرساخت‌های راهبردی را آشکار کرده است.

منابع آگاه اعلام کردند که این قرارداد شامل خرید بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ سامانه دفاع هوایی قابل حمل توسط نفر (MANPADS) از جمله موشک‌های QW-12 و FN-16 ساخت چین است.

این قرارداد با شرکت «سرمایه‌گذاری بین‌المللی ژونگ‌چینگ بائوشانگ» مستقر در هنگ‌کنگ منعقد شده است؛ شرکتی که به گفته منابع، به عنوان واسطه میان طرف ایرانی و تأمین‌کننده چینی عمل می‌کند.

براساس ادعای رویترز، منابع به دلیل حساسیت موضوع، به شرط ناشناس ماندن با رویترز گفت‌وگو کرده‌اند. وزارت امور خارجه ایران تاکنون به درخواست این خبرگزاری برای اظهار نظر پاسخ نداده است.

در مقابل، وزارت امور خارجه چین اعلام کرد: «گزارش‌های مربوطه کاملاً بی‌اساس هستند. چین به طور مداوم در ترویج صلح و پایان دادن به درگیری نقش داشته است.»

گروه «ژونگ‌چینگ بائوشانگ» (Zhong Qing Bao Shang) مستقر در پکن، که شرکت مادر «سرمایه‌گذاری بین‌المللی ژونگ‌چینگ بائوشانگ» محسوب می‌شود، نیز روز سه‌شنبه به درخواست ایمیلی برای اظهار نظر درباره این گزارش پاسخی نداد.

طبق ادعای روترز به نقل از منابع، ایران پس از ماه‌ها درگیری که طی آن ایالات متحده و اسرائیل تأسیسات مرتبط با برنامه‌های موشکی، پهپادی و پدافند هوایی این کشور را هدف حملات قرار دادند و تهران نیز با شلیک رگباری موشک‌های بالستیک و پهپادها پاسخ داد، اکنون نیازمند تجدید تسلیحات است.

این منابع تأکید کردند که این جنگ، دشواری دفاع از تأسیسات نظامی و راهبردی ثابت در برابر هواپیماهای پیشرفته و تسلیحات هدایت‌شونده دقیق را بیش از پیش آشکار کرده است.

در همین حال، ایالات متحده روز شنبه به‌طور ناگهانی بمباران‌های دو هفته‌ای خود را متوقف کرد، اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هشدار داد که اگر مذاکرات برای پایان دادن به این درگیری پنج‌ماهه – که از ماه آوریل عملاً در وضعیت آتش‌بس قرار داشته است – به نتیجه نرسد، حملات از سر گرفته خواهد شد.

به گفته منابع، تحویل صدها سامانه پدافند هوایی قابل حمل، به شکل قابل توجهی ذخایر تسلیحات پدافند هوایی کوتاه‌برد ایران را افزایش خواهد داد و نشانه‌ای از تعمیق روابط نظامی میان تهران و پکن است.

با این حال، منابع خاطرنشان کردند که اگرچه قرارداد امضا شده، اما زمان‌بندی تحویل، تعداد محموله‌ها و سایر جزئیات اجرایی همچنان ممکن است تغییر کند.

بر اساس طرح مورد توافق، محموله‌ها در مرحله نخست از طریق هوایی از شهر ارومچی در غرب چین ارسال شده و سپس از مسیر پاکستان وارد ایران خواهند شد. با این حال، منابع مشخص نکردند که مرحله نهایی انتقال از پاکستان به ایران از طریق هوایی انجام می‌شود یا زمینی.

بخش روابط عمومی ارتش پاکستان (ISPR) در واکنش به این گزارش اعلام کرد: «گمانه‌زنی‌ها درباره مشارکت پاکستان در تأمین تسلیحات پدافند هوایی چین برای ایران، کاملاً ساختگی و نادرست است.»

سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان نیز به درخواست‌های رویترز برای اظهار نظر پاسخی نداده است.

در عین حال، منابع آگاه گفتند که چین و ایران هم‌زمان در حال بررسی مسیرهای زمینی برای انتقال این محموله‌ها هستند.

به گفته کارشناسان نظامی، با وجود سرمایه‌گذاری گسترده ایران طی دو دهه گذشته در توسعه موشک‌ها، پهپادها و سامانه‌های راداری، سامانه‌های پدافند هوایی قابل حمل همچنان از اهمیت بالایی برخوردارند؛ زیرا می‌توان آن‌ها را به سرعت در مناطق مختلف مستقر کرد، توسط تیم‌های کوچک عملیاتی به کار گرفت و به طور مداوم جابه‌جا کرد. همین ویژگی‌ها باعث می‌شود این سامانه‌ها نسبت به آتشبارهای ثابت پدافند هوایی آسیب‌پذیری کمتری داشته باشند.

براساس این گزارش، یک منبع امنیتی اروپایی به رویترز گفت که مقامات کشورش از چندین قرارداد در حال مذاکره برای فروش سامانه‌های سری QW به ایران، از جمله مدل‌های QW-12، QW-18 و QW-19، اطلاع دارند.

همچنین، یک منبع امنیتی دیگر در خاورمیانه اظهار داشت که ایران به دنبال خرید موشک‌های QW-12 و QW-18 بوده است، اما اطلاعی از نهایی شدن قرارداد نداشته است.

سامانه‌های QW-12 و FN-16 موشک‌های زمین به هوای هدایت‌شونده مادون قرمز هستند که از روی شانه شلیک می‌شوند و برای مقابله با هواپیماها، بالگردها و پهپادهایی که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، طراحی شده‌اند. قابلیت جابه‌جایی سریع این سامانه‌ها امکان استقرار آن‌ها در اطراف پایگاه‌های نظامی، زیرساخت‌های انرژی و سایر مراکز حساس را فراهم می‌کند.

تحلیلگران دفاعی معتقدند اگرچه QW-12 نسبت به نسل‌های جدیدتر این خانواده، از جمله QW-18 و QW-19، توانایی کمتری دارد، اما همچنان می‌تواند لایه‌ای مؤثر از دفاع کوتاه‌برد در برابر پهپادها و اهداف پروازی در ارتفاع پایین ایجاد کند.

دو منبع اطلاعاتی غربی و یک مقام ایرانی نیز به رویترز مدعی شدند که تهران هم‌زمان در حال بررسی استفاده از مسیرهای زمینی برای انتقال محتاطانه‌تر تجهیزات نظامی و قطعات دومنظوره چینی است تا خطر رهگیری یا اختلال در روند انتقال کاهش یابد.