خرید و فروش امتیاز وام، یکی از روشهای رایج برای دریافت تسهیلات قرضالحسنه بدون سپردهگذاری بلندمدت است که در بانکهایی مانند رسالت، مهر ایران، سپه و ملی رواج دارد. بانک مرکزی در بخشنامه جدید، شرایط انتقال امتیاز را برای بستگان درجه یک ...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ امتیاز وام، نتیجه سپردهگذاری یا گردش حساب در بانکهای قرضالحسنه است که به دارنده آن اجازه میدهد تسهیلات با کارمزد پایین (معمولاً ۴ درصد) دریافت کند. با این حال، همه افراد زمان یا شرایط لازم برای سپردهگذاری طولانیمدت را ندارند. از سوی دیگر، برخی که امتیاز بالایی دارند، ممکن است به دنبال نقد کردن آن باشند. اینجاست که «خرید و فروش امتیاز» شکل میگیرد. در این گزارش، به بررسی قوانین جدید، شرایط انتقال، مراحل انجام معامله و هشدارهای مهم در این زمینه میپردازیم.
امتیاز وام، حقی است که بر اساس میانگین موجودی حساب (معدل) و مدت زمان سپردهگذاری در بانک، برای مشتری ایجاد میشود. این امتیاز به فرد اجازه میدهد تا تسهیلات قرضالحسنه دریافت کند . این موضوع عمدتاً در بانکهای قرضالحسنه مانند رسالت و مهر ایران و نیز در طرحهای خاص بانکهای دیگر مانند طرح مهربانی بانک ملی، طرح امید بانک سپه و وام بانک مسکن کاربرد دارد .
بانک مرکزی در تاریخ ۳۰ دی ۱۴۰۳ بخشنامه جدیدی برای ساماندهی و نظارت بر انتقال امتیاز وامهای قرضالحسنه ابلاغ کرده است . بر اساس این بخشنامه، شرایط انتقال به شرح زیر است:
جدول شرایط انتقال امتیاز وام بر اساس بخشنامه جدید
| گروه انتقالدهنده | گیرنده امتیاز | محدودیتها |
|---|---|---|
| اشخاص حقیقی | همسر، پدر، مادر، فرزند، نوه، برادر، خواهر | بدون محدودیت |
| اشخاص حقیقی | سایر افراد (غیر از بستگان درجه یک) | تا سقف یک میلیارد تومان مجاز است |
| اشخاص حقوقی | کارکنان شرکت (با سابقه بیمه ۳ ماه) | مجاز است |
| گیرنده امتیاز | انتقال مجدد به شخص دیگر | ممنوع است |
نکته مهم: تسهیلات امتیازی منحصراً مربوط به عقود قرضالحسنه است. وامهایی مانند وام ازدواج که به صورت دستوری از سوی بانکها پرداخت میشوند، امتیازی محسوب نشده و نقلوانتقال آنها خارج از چارچوب رسمی، غیرقانونی است .
اگرچه جزئیات هر بانک ممکن است اندکی متفاوت باشد، اما روند کلی انتقال امتیاز در سامانههای بانکی به شرح زیر است:
۱. بررسی امتیاز توسط فروشنده: فردی که امتیاز دارد، باید از طریق پیشخوان مجازی بانک (مانند بانک رسالت) یا اپلیکیشن موبایل، میزان امتیاز خود را استعلام کند .
۲. ثبت درخواست انتقال: فروشنده در سامانه، گزینه انتقال امتیاز را انتخاب کرده و کد ملی گیرنده و مبلغ امتیاز مورد نظر را وارد میکند .
۳. تکمیل درخواست توسط گیرنده: گیرنده امتیاز نیز باید با ورود به سامانه بانک، درخواست تسهیلات را ثبت کرده و مراحل اعتبارسنجی را طی کند .
۴. اعتبارسنجی و ارائه مدارک: برای برخی بانکها، ارائه مدارکی مانند فیش حقوقی، گواهی اشتغال به کار و انجام اعتبارسنجی در سامانه مرآت (برای بانک رسالت) الزامی است .
با وجود رواج این معاملات، بازار خرید و فروش امتیاز وام با ریسکهای بالایی همراه است:
کلاهبرداری: بسیاری از کانالها و واسطهها با وعده دریافت سریع وام، اقدام به دریافت پول و مدارک از افراد کرده و پس از آن پاسخگو نیستند. این واسطهها بهعنوان شخص ثالث، زمینه سوءاستفاده را فراهم میکنند .
عدم تطابق قوانین با عمل: برخی واسطهها به صراحت اعلام میکنند که انتقال امتیاز به «همه افراد» را انجام میدهند، اما طبق بخشنامه جدید بانک مرکزی، انتقال به غیر از بستگان درجه یک تا سقف یک میلیارد تومان محدود شده است .
مسئولیت بازپرداخت: خریدار امتیاز، مسئول بازپرداخت اقساط وام است. فروشنده امتیاز، پس از انتقال، هیچ گونه تعهدی در قبال تسویه وام ندارد .
معامله مستقیم: اگر میخواهید معامله کنید، حتماً خودتان مستقیماً و بدون واسطههای غیررسمی، مراحل انتقال را در سامانه بانک انجام دهید.
استعلام از بانک: پیش از هرگونه اقدام، از شعبه یا مرکز تماس بانک مربوطه درباره آخرین قوانین انتقال امتیاز استعلام کنید.
مدارک رسمی: هیچگاه کارت ملی، رمز عبور یا اطلاعات بانکی خود را در اختیار افراد ناشناس قرار ندهید. انجام فرآیند فقط باید از طریق سامانههای رسمی بانک باشد.
وامهای دستوری قابل انتقال نیستند: هیچگاه برای خرید امتیاز وامهایی مانند وام ازدواج یا وام فرزندآوری که شرایط خاص خود را دارند، اقدام نکنید؛ چراکه این نوع وامها قابل خرید و فروش نیستند .
خرید و فروش امتیاز وام میتواند راهی برای دریافت تسهیلات بدون سپردهگذاری طولانی باشد، اما به شدت ریسکپذیر است. قوانین جدید انتقال را به دقت مطالعه کنید و بدانید که انتقال به غیر از بستگان درجه یک، سقف یک میلیارد تومانی دارد و انتقال مجدد توسط گیرنده ممنوع است. بهترین روش، انجام مستقیم و بدون واسطه معامله از طریق سامانه رسمی بانک و کسب اطمینان از شرایط اعتبارسنجی است.
۱. آیا خرید و فروش امتیاز وام قانونی است؟
بله، انتقال امتیاز در چارچوب قوانین ابلاغی بانک مرکزی مجاز است، اما دریافت هزینه برای خرید و فروش آن تنها در صورتی معنا دارد که گیرنده امتیاز بتواند تسهیلات دریافت کند و این انتقال به فردی خارج از چارچوب نباشد .
۲. آیا میتوانم امتیاز وام خود را به یک غریبه بفروشم؟
طبق بخشنامه جدید، انتقال به سایر اشخاص حقیقی تا سقف یک میلیارد تومان مجاز است، اما این انتقال از طریق سامانه بانک انجام میشود و بانک شرایط گیرنده را نیز بررسی میکند .
۳. آیا خرید امتیاز وام بدون ضامن امکانپذیر است؟
خیر. حتی در صورت خرید امتیاز، بانک برای اعطای تسهیلات، اعتبارسنجی (مانند سامانه مرآت) انجام داده و بسته به نتیجه، ممکن است به ضامن یا سفته نیاز داشته باشد .
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
