دهک یارانه، ابزار اصلی دولت برای شناسایی خانوارهای نیازمند و تخصیص هدفمند یارانهها و حمایتهای معیشتی مانند کالابرگ است. این نظام، خانوارها را از کمبرخوردارترین (دهک ۱) تا پردرآمدترین (دهک ۱۰) دستهبندی میکند و بر اساس معیارهای متنوعی مانند...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون ؛سیستم دهکبندی یارانهها، یکی از پیچیدهترین و در عین حال حساسترین موضوعات معیشتی برای خانوارهای ایرانی است. بسیاری از مردم هر ماه با این پرسش مواجه هستند که «دهک چندم هستم؟» و «چرا یارانهام قطع یا تغییر کرده است؟» درک صحیح از نحوه تعیین دهک، معیارهای آن و راههای استعلام، به افراد کمک میکند تا از حقوق حمایتی خود مطلع شده و در صورت لزوم، اعتراض خود را ثبت کنند.
در این گزارش، به طور کامل به تعریف دهک یارانه، معیارهای تعیین آن، روشهای استعلام و همچنین شرایط جدید حذف یارانه بر اساس قوانین ابلاغی پرداختهایم.
دهکبندی یارانه، فرآیندی است که طی آن خانوارها بر اساس وضعیت اقتصادی، به ده گروه مساوی (از ۱ تا ۱۰) تقسیم میشوند. دهک اول کمبرخوردارترین و دهک دهم پردرآمدترین خانوارها را شامل میشود . این دستهبندی مبنای اصلی برای تعیین میزان یارانه نقدی و اعتبار کالابرگ الکترونیکی است .
بر اساس گزارشهای منتشرشده، در گذشته دهکبندی بر اساس تقسیم جمعیت به ۱۰ بخش مساوی انجام میشد، اما در رویکرد جدید، سیستم صدکبندی جایگزین آن شده است که دقت بیشتری در شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارها دارد .
بر خلاف تصور عمومی که تنها درآمد سرپرست خانوار را ملاک میداند، دهکبندی یارانه بر اساس مجموعهای از شاخصهای مالی تمام اعضای خانوار انجام میشود. مهمترین این معیارها عبارتاند از :
| معیار تعیین دهک | توضیح |
|---|---|
| تراکنشهای بانکی | حجم واریزیها، برداشتها و گردش حساب بانکی تمامی اعضای خانوار بهصورت دقیق پایش میشود. |
| درآمد و مخارج | مجموع درآمدهای رسمی و قانونی (حقوق، مستمری، سود کسبوکار، اجاره) و هزینههای روزمره زندگی. |
| داراییهای غیرمنقول | مالکیت خانه، مغازه، زمین و ارزش معاملاتی آنها بر اساس دادههای سازمان ثبت اسناد و املاک کشور. |
| داراییهای منقول | تعداد، نوع و ارزش روز خودروهای ثبتشده به نام اعضای خانواده. طبق قوانین جدید، داشتن خودروهای لوکس یا با ارزش بالا، خانوار را به دهکهای بالاتر منتقل میکند. |
| سفرهای خارجی | دفعات و ماهیت سفرهای خارجی اعضای خانوار (به استثنای سفرهای زیارتی مانند حج و عتبات). |
| تعداد اعضای خانوار | تعداد افراد تحت تکفل، وجود افراد سالمند، بیمار یا با شرایط خاص در تعیین دهک مؤثر است. |
برای اطلاع از دهک درآمدی خود، نیازی به مراجعه حضوری نیست و خانوارها از طریق روشهای زیر میتوانند وضعیت خود را استعلام کنند :
۱. استعلام از طریق سامانه حمایت (دقیقترین روش)
این روش، جامعترین بستر برای مشاهده شناسنامه اقتصادی خانوار است. مراحل انجام آن به شرح زیر است :
ابتدا به آدرس اینترنتی hemayat.mcls.gov.ir مراجعه کنید.
بر روی گزینه «ورود از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند» کلیک کنید.
کد ملی و شماره تلفن همراه سرپرست خانوار را وارد کنید.
کد تأیید ارسالشده را در فیلد مربوطه وارد کنید.
پس از ورود، در بخش «وضعیت اقتصادی خانوار»، اطلاعات مربوط به دهک و صدک اقتصادی قابل مشاهده خواهد بود .
۲. استعلام از طریق تلفن گویا
افرادی که به اینترنت دسترسی ندارند، میتوانند از این روش استفاده کنند:
با شماره ۰۹۲۰۰۰۰۶۳۶۹ (تلفن گویای یارانه) تماس بگیرید .
پس از وارد کردن کد ملی سرپرست خانوار و شماره تلفن همراه ثبتشده، اطلاعات دهک اعلام میشود.
شماره ۰۲۱۶۳۶۹ نیز بهعنوان مرکز پاسخگویی برای پاسخ به سؤالات و مشکلات یارانهای فعال است .
۳. استعلام از طریق کد دستوری USSD
اگر صرفاً میخواهید بدانید که آیا نام شما بهعنوان مشمول در سیستم ثبت شده است، میتوانید کد دستوری زیر را شمارهگیری کنید:
#کدملی۴۳۸۵۷۴*
پس از شمارهگیری و وارد کردن کد ملی، وضعیت مشمولیت شما اعلام میشود. (توجه: این روش شماره دهک را دقیق مشخص نمیکند ).
۴. استعلام از طریق اپلیکیشن بله
امکان مشاهده دهکبندی خانوار از طریق اپلیکیشن «بله» نیز فراهم شده است :
وارد اپلیکیشن بله شوید.
عبارت «یارانه» یا شناسه @۶۳۶۹ را جستجو کنید.
گزینه «استعلام دهکبندی» را انتخاب کرده و کد ملی سرپرست خانوار را وارد کنید.
پس از تأیید هویت، دهک درآمدی و وضعیت دریافت یارانه نمایش داده میشود .
بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴، دولت موظف است یارانه نقدی خانوارهای پردرآمد در دهکهای هشتم، نهم و دهم را حذف کند تا منابع به سمت دهکهای پایینتر تخصیص یابد . بر اساس آییننامه جدید ابلاغی، خانوارهایی که دارای شرایط زیر باشند، غیرمشمول حمایت دولت تلقی میشوند :
۱. خانوارهای دارای سقف درآمد تعیینشده:
بر اساس ماده (۸) آییننامه، اگر میانگین مجموع درآمد ماهانه اعضای خانوار در دوره شش ماهه از سقفهای زیر بیشتر باشد، یارانه آنها حذف میشود :
| تعداد اعضای خانوار | سقف درآمد ماهانه (ریال) |
|---|---|
| یکنفره | ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ (۳۰ میلیون تومان) |
| دونفره | ۳۶۰,۰۰۰,۰۰۰ (۳۶ میلیون تومان) |
| سه نفره | ۴۲۰,۰۰۰,۰۰۰ (۴۲ میلیون تومان) |
| چهارنفره | ۴۸۰,۰۰۰,۰۰۰ (۴۸ میلیون تومان) |
| پنجنفره | ۵۴۰,۰۰۰,۰۰۰ (۵۴ میلیون تومان) |
۲. خانوارهای دارای املاک گرانقیمت:
خانوارهایی که دارای املاک و مستغلات (از جمله باغ ویلاهای مجلل) با مجموع ارزش ریالی بیش از پانصد میلیارد ریال (۵۰ میلیارد تومان) باشند .
۳. خانوارهای دارای خودروهای گرانقیمت:
خانوارهایی که دارای یک یا چند خودروی سواری یا وانت دوکابین با مجموع ارزش بیش از پنجاه میلیارد ریال (۵ میلیارد تومان) باشند .
۴. مصرفکنندگان پرمصرف انرژی:
خانوارهایی که در سه سال گذشته میزان مصرف برق و گاز آنها از میزان استاندارد بالاتر بوده و نسبت به اصلاح الگوی مصرف خود اقدام نکنند .
۵. ایرانیان مقیم خارج از کشور:
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه و وزارت کشور .
خانوادههایی که به دهکبندی خود معترض هستند، میتوانند درخواست بازبینی خود را ثبت کنند. مراحل اصلی اعتراض به شرح زیر است :
ثبت اعتراض در سامانه حمایت:
وارد سامانه hemayat.mcls.gov.ir شوید. اگر عبارت «غیر مشمول» را مشاهده کردید، میتوانید با مراجعه به بخش «ثبت درخواست بازبینی»، دلایل اعتراض خود را شرح دهید و درخواست بررسی مجدد ثبت کنید. لازم به ذکر است که این امکان برای مشمولان (افرادی که یارانه دریافت میکنند) وجود ندارد .
تماس با مرکز پاسخگویی:
با شماره ۰۲۱۶۳۶۹ تماس بگیرید .
ارسال پیامک:
کد ملی خود را به شماره ۳۰۰۰۷ ارسال کنید .
وزارت رفاه موظف است ظرف ۱۰ روز کاری به اعتراضها رسیدگی کرده و نتیجه را از طریق پیامک به سرپرست خانوار اطلاع دهد .
رویکرد جدید به جای دهکبندی: بر اساس گزارشها، دولت قصد دارد نظام دهکبندی را کنار گذاشته و به سمت استفاده از سه شاخص کلیدی برای تعیین مشمولان یارانه حرکت کند: مالکیت املاک بالای ۵۰ میلیارد تومان، خودروی بالای ۵ میلیارد تومان و درآمد ماهانه بیش از ۳۶ میلیون تومان برای یک فرد شاغل . این تغییر نشاندهنده تلاش دولت برای هدفمندتر کردن سیاستهای حمایتی است .
واقعیات محاسباتی: بیش از ۲۵۱ هزار نفر در خرداد ۱۴۰۵ به جمع یارانهبگیران دهکهای اول تا سوم اضافه شدهاند که نشاندهنده بازنگری در دهکبندی و انتقال برخی خانوارها به دهکهای پایینتر است .
اعتبار کالابرگ: بر اساس اطلاعات موجود، خانوارهای واقع در دهکهای ۱ تا ۷ مشمول دریافت اعتبار کالابرگ هستند .
اهمیت بهروزرسانی اطلاعات: تغییر در ساختار خانوار (مانند ازدواج، تولد فرزند، فوت سرپرست) حتماً باید از طریق مراکز پلیس +۱۰ ثبت شود تا در دهکبندی لحاظ گردد .
سیستم دهکبندی یارانهها، ابزار اصلی دولت برای شناسایی خانوارهای نیازمند و توزیع عادلانه منابع حمایتی است. این نظام بر اساس معیارهای متنوعی از جمله درآمد، تراکنشهای بانکی، داراییها (خودرو و ملک) و هزینههای زندگی تعیین میشود و بهروزرسانی آن بهصورت دورهای (معمولاً هر شش ماه) انجام میگیرد.
خانوارها میتوانند از طریق سامانه حمایت (hemayat.mcls.gov.ir)، کد دستوری (#کدملی۴۳۸۵۷۴)، تلفن گویا (۰۹۲۰۰۰۰۶۳۶۹) و یا اپلیکیشن بله، از دهک خود مطلع شوند. بر اساس قوانین جدید، خانوارهای دارای درآمد بالا، املاک و خودروهای گرانقیمت از دریافت یارانه حذف خواهند شد و در صورت اعتراض، امکان ثبت درخواست بازبینی در سامانه حمایت وجود دارد.
۱. دهک یارانه چیست و چند نوع دارد؟
دهک یارانه، دستهبندی خانوارها از کمبرخوردارترین (دهک ۱) تا پردرآمدترین (دهک ۱۰) است. بر اساس این دستهبندی، میزان یارانه نقدی و اعتبار کالابرگ تعیین میشود .
۲. چگونه میتوانم دهک خود را استعلام کنم؟
با مراجعه به سامانه حمایت (hemayat.mcls.gov.ir)، شمارهگیری کد دستوری #کدملی۴۳۸۵۷۴ یا تماس با تلفن گویا ۰۹۲۰۰۰۰۶۳۶۹ میتوانید از دهک خود مطلع شوید .
۳. ملاک تعیین دهک یارانه چیست؟
ملاکهای اصلی شامل درآمد، تراکنشهای بانکی، مالکیت خودرو و املاک، هزینههای زندگی، تعداد اعضای خانوار و سفرهای خارجی است .
۴. اگر دهک من اشتباه باشد، چگونه اعتراض کنم؟
از طریق سامانه حمایت (hemayat.mcls.gov.ir) و ثبت درخواست بازبینی، یا با تماس با شماره ۰۲۱۶۳۶۹ میتوانید اعتراض خود را ثبت کنید .
۵. چه کسانی مشمول کالابرگ میشوند؟
بر اساس اطلاعات موجود، خانوارهای واقع در دهکهای ۱ تا ۷ مشمول دریافت اعتبار کالابرگ هستند .
۶. معیار حذف یارانه در سال ۱۴۰۴ چیست؟
خانوارهایی که سرانه درآمد ماهانهشان بیش از ۱۰ میلیون تومان باشد (پس از کسر اجاره مسکن) یا داراییهای با ارزش بالا (املاک بالای ۵۰ میلیارد و خودرو بالای ۵ میلیارد تومان) داشته باشند، مشمول حذف یارانه میشوند .
.
مطالب مرتبط
