قطر در جریان نشست اخیر مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک (اواخر سپتامبر ۲۰۲۶) نقش میانجی فعالی را ایفا کرد. دوحه نه‌تنها پیام‌ها را میان هیئت‌های ایرانی و آمریکایی منتقل می‌کرد، بلکه هدف اصلی خود را «ایجاد زمینه مشترک» و «پر کردن شکاف» میان دو طرف اعلام کرد.

با وجود برگزاری جلسات و تبادل پیام‌ها در حاشیه مجمع عمومی، طرفین نتوانستند به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز دست یابند.

مقامات ایرانی از طریق میانجی قطری شروط خود را به واشنگتن ابلاغ کردند؛ از جمله پایان جنگ در همه جبهه‌ها، لغو محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده.

در مقابل، آمریکا پیشنهاد ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته و با این استدلال که ایران کنترلی بر این آبراه ندارد، آن را رد کرد. به این ترتیب، مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری قطر بدون حصول توافق پایان یافت.

«جان دان» استاد دانشگاه کمبریج انگلستان است. تخصص او بحث انقلاب است. وی سابقه تدریس در دانشگاه هاروارد آمریکا را نیز دارد. مطالعات وی بر کاربست دیدگاهی تاریخی بر نظریهٔ سیاسی مدرن متمرکز است. شهرت اولیهٔ او بر پایهٔ بازسازی دقیق اندیشهٔ سیاسی جان لاک بود که از نسخهٔ انتقادی پتر لاسلت از دو رساله دربارهٔ حکومت لاک بهره برد. او به همراه هم‌عصر خود، مورخ کوئنتین اسکینر، و استاد/همکارشان جی. جی.‌ای. پوکاک، در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ دستورالعمل‌های روش‌شناختی ارائه دادند که هدف آن اصلاح بی‌توجهی تاریخی علم سیاست، از طریق بازسازی نیات نویسندگانِ اندیشۀ سیاسیِ گذشته بود. بسیاری از کار‌های بعدی او به مسائل بنیادین در نظریهٔ سیاسی پرداخته است، هرچند حس تاریخی او همچنان به نوعی بدبینی نسبت به میزان نهایی‌پذیری سیاست در برابر خرد دامن می‌زند. او نویسندهٔ کتاب نیرنگ بی‌خردی (۲۰۰۱) است، اثری که بحث می‌کند چگونه محدودیت‌های دانش و عقلانیت انسانی مانع از آن می‌شود که جمهوری‌خواهی دموکراتیک به تمام وعده‌های خود جامهٔ عمل بپوشاند.

تصمیم ترامپ به همراهی با نتانیاهو در حمله به ایران یک اشتباه فاحش بود

پروفسور «جان دان» در خصوص رویکرد ترامپ به مذاکرات با ایران به خبرنگار تابناک گفت: پاسخ به این پرسش تقریباً به‌طور کامل به ویژگی‌های خاص ترامپ بستگی دارد.

وی افزود: تصمیم به همراهی با نتانیاهو در حمله به ایران یک اشتباه فاحش بود (نمی‌دانم آیا اگر واقعاً تلاش می‌کرد می‌توانست نتانیاهو را مهار کند یا نه)، اما حمله مشترک شانس او را برای مؤثر بودن در نیمه دوم ریاست‌جمهوری‌اش از بین برده است و به نظر می‌رسد او تا حد زیادی علاقه‌اش را به اداره دولت آمریکا از دست داده است، جز در ساختن بنا‌های عظیم برای خودش.

استاد دانشگاه کمبریج انگلستان افزود: ترامپ مطمئناً خشمگین و ناامید است و کاملاً قادر به انجام کار‌های هیولایی است. با این حال، من هنوز نمی‌بینم که او چگونه می‌تواند در ایران به خواسته‌اش برسد، هرچقدر هم که این کار‌ها هیولایی شوند.

«دان» در خصوص این پرسش «بر اساس گزارش‌های متعدد از جمله وال‌استریت ژورنال، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در مذاکرات اخیر برای احیای گفت‌و‌گو‌ها میان ایران و آمریکا کارشکنی کرده‌اند. بر اساس این گزارش، عربستان و امارات با هرگونه کاهش فشار بر ایران مخالفت کرده و از دولت ترامپ خواسته‌اند تحریم‌های اقتصادی و محاصره دریایی ایران را حفظ کند. آیا این موضوع در شکست مذاکرات اخیر تأثیر جدی داشته است؟» گفت: عربستان و امارات در حال حاضر امید بیشتری به این دارند که بتوانند خودشان برای رابطه‌ای کم‌تنش‌تر با ایران مذاکره کنند، اما البته برایشان بهتر می‌بود که ایران از نظر نظامی بسیار ضعیف‌تر و خودشان بسیار قوی‌تر باشند.

وی یادآور شد: ترامپ تاکنون بهترین تلاشش را برای دستیابی به این هدف کرده است، اما چندان موفقیتی کسب نکرده است، و با اقدامات اخیر حوثی‌ها، موضع او و متحدان خلیج فارس‌اش حتی ضعیف‌تر از قبل شده است.

آنچه ترامپ می‌خواهد این است که ایران تسلیم شود

وی در خصوص سناریوی محتمل برای تنش ایران و آمریکا نیز تأکید کرد: آنچه ترامپ می‌خواهد این است که ایران تسلیم شود، اساساً تسلیم شخص او. من فقط باور نمی‌کنم که این اتفاق بیفتد یا او بتواند آن را محقق کند.

استاد دانشگاه کمبریج افزود: مطمئنم که دولت‌های عربستان سعودی و امارات اگر این اتفاق می‌افتاد بسیار خوشحال می‌شدند، اما آنها قطعاً نمی‌توانند کار زیادی برای افزایش احتمال وقوع آن انجام دهند.

استاد پیشین دانشگاه هاروارد آمریکا در پایان گفت: دولت فعلی ایران یک دولت تسلیم‌شونده نیست و شهروندان ایرانی که بیشترین آسیب را از آنچه در حال وقوع است خواهند دید، نمی‌توانند کاری برای وادار کردن آن به تسلیم انجام دهند و تصور می‌کنم نسبت آنهایی که ممکن است چنین آرزویی داشته باشند هنوز بسیار کوچک است.