جایگاه دانشگاه های ایران در رتبه بندی جهانی در جدیدترین ارزیابی‌های بین‌المللی همچنان در چند نظام معتبر قابل مشاهده است. در تازه‌ترین رتبه‌بندی QS 2027، ۱۱ دانشگاه ایرانی حضور دارند و دانشگاه تهران با رتبه ۳۶۷ جهان در صدر دانشگاه‌های ایرا...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ رتبه‌بندی‌های جهانی دانشگاه‌ها یکی از مهم‌ترین ابزارهای مقایسه عملکرد مؤسسات آموزش عالی در سطح بین‌المللی هستند. با این حال، هر نظام رتبه‌بندی از شاخص‌ها و روش‌شناسی متفاوتی استفاده می‌کند و به همین دلیل نمی‌توان رتبه دانشگاه‌ها در QS، تایمز و شانگهای را بدون توجه به روش ارزیابی آنها در کنار یکدیگر قرار داد.
در تازه‌ترین داده‌های منتشرشده، QS World University Rankings 2027 که در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شد، ۱۱ دانشگاه ایرانی را در فهرست خود جای داده است. دانشگاه تهران با رتبه ۳۶۷ جهان، بالاترین جایگاه را در میان دانشگاه‌های ایران دارد. پس از آن دانشگاه صنعتی شریف با رتبه ۳۹۰ و دانشگاه صنعتی امیرکبیر با رتبه ۴۸۳ قرار گرفته‌اند.
از سوی دیگر، تازه‌ترین نتایج Times Higher Education World University Rankings 2027 نیز در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده است. در این رتبه‌بندی ۷۵ دانشگاه از ایران حضور دارند و سه دانشگاه ایرانی در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ جهان قرار گرفته‌اند.
در رتبه‌بندی علمی ARWU یا شانگهای 2026 نیز ۶ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر جهان حضور دارند. دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ قرار گرفته‌اند و بالاترین جایگاه ایران در این نظام را به صورت مشترک در اختیار دارند.
در رتبه‌بندی QS 2027، تعداد ۱۱ دانشگاه ایرانی حضور دارند. دانشگاه تهران با رتبه ۳۶۷ جهان در جایگاه نخست دانشگاه‌های ایران قرار گرفته است.
پس از دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف با رتبه ۳۹۰ و دانشگاه صنعتی امیرکبیر با رتبه ۴۸۳ قرار دارند. دانشگاه علم و صنعت ایران نیز رتبه ۵۰۴ را به دست آورده است.
طبق اطلاعات منتشرشده درباره QS 2027، دانشگاه صنعتی اصفهان با رتبه ۶۲۰ و دانشگاه تبریز با رتبه ۶۸۶ در ادامه فهرست دانشگاه‌های ایرانی قرار گرفته‌اند.
| دانشگاه | رتبه جهانی QS 2027 |
|---|---|
| دانشگاه تهران | ۳۶۷ |
| دانشگاه صنعتی شریف | ۳۹۰ |
| دانشگاه صنعتی امیرکبیر | ۴۸۳ |
| دانشگاه علم و صنعت ایران | ۵۰۴ |
| دانشگاه صنعتی اصفهان | ۶۲۰ |
| دانشگاه تبریز | ۶۸۶ |
| دانشگاه شهید بهشتی | ۷۸۱ تا ۷۹۰ |
| دانشگاه شیراز | ۷۹۱ تا ۸۰۰ |
| دانشگاه فردوسی مشهد | ۱۰۰۱ تا ۱۲۰۰ |
| دانشگاه اصفهان | ۱۲۰۱ تا ۱۴۰۰ |
| دانشگاه آزاد اسلامی | ۱۴۰۱ به بالا |
منابع رسمی QS نیز حضور دانشگاه تهران، صنعتی شریف و صنعتی امیرکبیر را در رتبه‌های ۳۶۷، ۳۹۰ و ۴۸۳ تأیید می‌کنند.
دانشگاه تهران در جدیدترین رتبه‌بندی QS 2027 در جایگاه ۳۶۷ جهان قرار گرفته است.
این دانشگاه در رتبه‌بندی QS 2026 رتبه ۳۲۲ را در اختیار داشت؛ بنابراین در نسخه ۲۰۲۷ جایگاه عددی آن نسبت به سال قبل تغییر کرده است. با این حال، دانشگاه تهران همچنان در میان دانشگاه‌های ایرانی حاضر در QS در رتبه نخست قرار دارد.
در رتبه‌بندی شانگهای 2026 نیز دانشگاه تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ جهان قرار گرفته است. این بازه با دانشگاه علوم پزشکی تهران مشترک است و هر دو بالاترین جایگاه ایران را در ARWU 2026 به خود اختصاص داده‌اند.
بنابراین رتبه دانشگاه تهران بسته به نظام رتبه‌بندی متفاوت است و برای بیان جایگاه آن باید نام نظام رتبه‌بندی و سال انتشار نتیجه را نیز ذکر کرد.
دانشگاه صنعتی شریف در QS 2027 رتبه ۳۹۰ جهان را به دست آورده است.
در اطلاعات رسمی QS، رتبه این دانشگاه در سال‌های گذشته نیز تغییراتی داشته است. برای نمونه، رتبه شریف در QS 2026 برابر ۳۷۵ و در QS 2025 برابر ۳۴۲ گزارش شده است. در نسخه ۲۰۲۷، این دانشگاه در رتبه ۳۹۰ قرار دارد.
در رتبه‌بندی تایمز 2027 نیز دانشگاه صنعتی شریف در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ قرار گرفته است؛ بنابراین رتبه آن در QS و THE تفاوت قابل توجهی دارد که ناشی از تفاوت روش‌شناسی این دو نظام است.
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در QS 2027 در رتبه ۴۸۳ جهان قرار گرفته است.
صفحه رسمی QS این دانشگاه نشان می‌دهد امیرکبیر در QS 2026 رتبه ۴۵۶ را داشته و در نسخه ۲۰۲۷ به رتبه ۴۸۳ رسیده است.
در رتبه‌بندی تایمز 2027 نیز دانشگاه صنعتی امیرکبیر در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ جهان قرار گرفته است و یکی از سه دانشگاه ایرانی با بالاترین جایگاه در این رتبه‌بندی محسوب می‌شود.
تازه‌ترین رتبه‌بندی تایمز در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده و در مجموع ۲۲۹۷ مؤسسه آموزش عالی از ۱۱۸ کشور و منطقه را بررسی کرده است.
بر اساس این رتبه‌بندی، ۷۵ دانشگاه ایرانی در جدول تایمز 2027 حضور دارند. این تعداد نسبت به سال‌های قبل قابل توجه است و ایران را در میان کشورهای دارای تعداد بالای دانشگاه‌های حاضر در رتبه‌بندی قرار داده است.
سه دانشگاه ایرانی که در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ قرار گرفته‌اند عبارت‌اند از:
این سه دانشگاه در بالاترین بازه رتبه‌بندی تایمز برای دانشگاه‌های ایران در نسخه ۲۰۲۷ قرار گرفته‌اند.
| دانشگاه | رتبه یا بازه جهانی |
|---|---|
| دانشگاه صنعتی امیرکبیر | ۴۰۱ تا ۴۵۰ |
| دانشگاه علم و صنعت ایران | ۴۰۱ تا ۴۵۰ |
| دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه | ۴۰۱ تا ۴۵۰ |
| سایر دانشگاه‌های ایرانی | در بازه‌های پایین‌تر |
تایمز در رتبه‌بندی خود ۱۷ شاخص را در پنج حوزه اصلی شامل آموزش، محیط پژوهش، کیفیت پژوهش، چشم‌انداز بین‌المللی و صنعت بررسی می‌کند.
یکی از نکات مهم رتبه‌بندی ۲۰۲۷ افزایش تعداد دانشگاه‌های ایرانی حاضر در جدول است.
بر اساس اعلام رسمی تایمز، در نسخه ۲۰۲۷، ۷۵ دانشگاه ایرانی رتبه‌بندی شده‌اند. این موضوع با تعداد ۹۰ دانشگاه ایرانی حاضر در رتبه‌بندی تایمز ۲۰۲۶ تفاوت دارد؛ بنابراین هنگام مقایسه سال‌ها باید توجه داشت که تغییر تعداد دانشگاه‌های حاضر لزوماً به معنی تغییر کیفیت تک‌تک دانشگاه‌ها نیست و می‌تواند به معیارهای ورود و حضور در جدول نیز مربوط باشد.
در رتبه‌بندی تایمز 2026 نیز ۹۰ دانشگاه ایرانی در جدول حضور داشتند و سه دانشگاه امیرکبیر، علوم پزشکی کرمانشاه و شریف در بازه ۳۵۱ تا ۴۰۰ قرار گرفته بودند.
رتبه‌بندی شانگهای یا ARWU 2026 نیز یکی دیگر از نظام‌های مهم ارزیابی دانشگاه‌هاست.
در این رتبه‌بندی، ۶ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر جهان قرار گرفته‌اند. دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ قرار دارند.
دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز در بازه ۸۰۱ تا ۹۰۰ قرار گرفته و دانشگاه‌های صنعتی شریف، علوم پزشکی شهید بهشتی و تربیت مدرس در بازه ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ قرار گرفته‌اند.
| دانشگاه | بازه رتبه جهانی |
|---|---|
| دانشگاه تهران | ۵۰۱ تا ۶۰۰ |
| دانشگاه علوم پزشکی تهران | ۵۰۱ تا ۶۰۰ |
| دانشگاه صنعتی امیرکبیر | ۸۰۱ تا ۹۰۰ |
| دانشگاه صنعتی شریف | ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ |
| دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ |
| دانشگاه تربیت مدرس | ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ |
در سال ۲۰۲۵ نیز ۶ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر شانگهای قرار داشتند؛ بنابراین تعداد دانشگاه‌های ایران در این بخش از رتبه‌بندی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ ثابت مانده است.
یکی از پرسش‌های مهم درباره رتبه بندی دانشگاه های ایران در جهان این است که چرا ممکن است یک دانشگاه در QS رتبه‌ای مانند ۳۶۷ داشته باشد اما در تایمز یا شانگهای در یک بازه متفاوت قرار بگیرد.
دلیل اصلی، تفاوت شاخص‌های مورد استفاده است.
QS از مجموعه‌ای از شاخص‌ها از جمله شهرت علمی، شهرت نزد کارفرمایان، نسبت استاد به دانشجو، استناد به ازای اعضای هیئت علمی، شبکه پژوهش بین‌المللی، نسبت دانشجویان بین‌المللی و پایداری استفاده می‌کند.
تایمز نیز عملکرد دانشگاه را در پنج حوزه آموزش، محیط پژوهش، کیفیت پژوهش، ارتباطات بین‌المللی و صنعت و انتقال دانش ارزیابی می‌کند و برای این کار ۱۷ شاخص عملکردی در نظر می‌گیرد.
شانگهای نیز رویکرد پژوهش‌محور متفاوتی دارد و معیارهایی مانند عملکرد علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها را در ارزیابی خود لحاظ می‌کند.
بنابراین بهتر است به جای پرسش «رتبه واقعی دانشگاه چیست؟»، مشخص شود که منظور کدام نظام رتبه‌بندی و کدام سال است.
داده‌های چند سال اخیر نشان می‌دهد حضور دانشگاه‌های ایرانی در نظام‌های مختلف بین‌المللی ادامه داشته است، اما تعداد و رتبه دانشگاه‌ها در هر نظام روند یکسانی نداشته است.
برای مثال در QS 2026، ۱۱ دانشگاه ایرانی حضور داشتند و دانشگاه تهران با رتبه ۳۲۲ در صدر ایران بود. در QS 2027 نیز تعداد دانشگاه‌های ایرانی حاضر ۱۱ مورد باقی مانده، اما رتبه دانشگاه تهران به ۳۶۷ تغییر کرده است. دانشگاه صنعتی شریف نیز از رتبه ۳۷۵ در QS 2026 به ۳۹۰ در QS 2027 رسیده و امیرکبیر از ۴۵۶ به ۴۸۳ منتقل شده است.
این ارقام نشان می‌دهد مقایسه سال‌به‌سال باید با توجه به تغییرات روش‌شناسی، تعداد دانشگاه‌های ارزیابی‌شده و شاخص‌های هر نظام انجام شود.
دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران نیز در رتبه‌بندی‌های جهانی حضور دارند.
در شانگهای 2026، دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ قرار گرفته و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در بازه ۹۰۱ تا ۱۰۰۰ قرار دارد.
در تایمز 2026 نیز تعداد دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران حاضر در رتبه‌بندی به ۳۷ دانشگاه رسید. دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در بازه ۳۵۱ تا ۴۰۰ و دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ قرار داشتند.
این آمار نشان می‌دهد برای بررسی جایگاه دانشگاه‌های علوم پزشکی باید علاوه بر رتبه‌بندی کلی دانشگاه‌ها، به رتبه‌بندی‌های موضوعی و تخصصی پزشکی نیز توجه کرد.
با کنار هم گذاشتن نتایج سه نظام مهم، نام چند دانشگاه ایرانی بیش از سایر دانشگاه‌ها در رتبه‌های بالاتر دیده می‌شود.
در QS 2027 رتبه ۳۶۷ جهان و در شانگهای 2026 بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ را دارد.
در QS 2027 رتبه ۳۹۰ جهان و در تایمز 2027 بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ را دارد.
در QS 2027 رتبه ۴۸۳ جهان و در تایمز 2027 بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ را کسب کرده است.
در QS 2027 رتبه ۵۰۴ و در تایمز 2027 بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ را دارد.
در تایمز 2027 در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ قرار گرفته و در میان دانشگاه‌های ایرانی حاضر در این نظام، یکی از بالاترین بازه‌های رتبه‌بندی را به خود اختصاص داده است.
رتبه‌بندی جهانی می‌تواند یکی از معیارهای بررسی دانشگاه باشد، اما تنها معیار تصمیم‌گیری برای انتخاب دانشگاه یا رشته نیست.
رشته تحصیلی، کیفیت گروه آموزشی، اعضای هیئت علمی، امکانات آموزشی و پژوهشی، شهر محل تحصیل، هزینه‌ها، خوابگاه، ارتباط با صنعت و وضعیت بازار کار از جمله عواملی هستند که می‌توانند برای یک داوطلب اهمیت داشته باشند.
همچنین ممکن است دانشگاهی در یک رشته خاص عملکرد بسیار قوی داشته باشد، اما رتبه کلی آن در رتبه‌بندی عمومی به همان اندازه بالا نباشد.
به همین دلیل، برای انتخاب دانشگاه بهتر است علاوه بر رتبه کلی، رتبه موضوعی دانشگاه در رشته مورد نظر نیز بررسی شود.
| دانشگاه | QS 2027 | تایمز 2027 | شانگهای 2026 |
|---|---|---|---|
| دانشگاه تهران | ۳۶۷ | — | ۵۰۱–۶۰۰ |
| صنعتی شریف | ۳۹۰ | — | ۹۰۱–۱۰۰۰ |
| صنعتی امیرکبیر | ۴۸۳ | ۴۰۱–۴۵۰ | ۸۰۱–۹۰۰ |
| علم و صنعت ایران | ۵۰۴ | ۴۰۱–۴۵۰ | — |
| علوم پزشکی کرمانشاه | — | ۴۰۱–۴۵۰ | — |
| علوم پزشکی تهران | — | — | ۵۰۱–۶۰۰ |
| علوم پزشکی شهید بهشتی | — | — | ۹۰۱–۱۰۰۰ |
| تربیت مدرس | — | — | ۹۰۱–۱۰۰۰ |
علامت «—» به معنی نبودن رتبه عددی در داده‌های بررسی‌شده برای همان نظام و سال است و نباید به معنای نبودن دانشگاه از تمام رتبه‌بندی‌ها تلقی شود.
۱. QS 2027، تایمز 2027 و شانگهای 2026 سه نظام متفاوت هستند و روش ارزیابی یکسانی ندارند.
۲. رتبه ۳۶۷ دانشگاه تهران مربوط به QS 2027 است، نه رتبه‌بندی شانگهای یا تایمز.
۳. در QS 2027 تعداد ۱۱ دانشگاه ایرانی حضور دارند.
۴. در تایمز 2027 تعداد ۷۵ دانشگاه ایرانی رتبه‌بندی شده‌اند.
۵. در شانگهای 2026 تعداد ۶ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر جهان قرار گرفته‌اند.
۶. تغییر رتبه یک دانشگاه از یک سال به سال دیگر الزاماً به معنای تغییر کیفیت آموزشی آن دانشگاه نیست؛ روش‌شناسی، داده‌های جدید و عملکرد سایر دانشگاه‌ها نیز بر رتبه نهایی اثر دارند.
۷. برای انتخاب رشته، بهتر است علاوه بر رتبه کلی دانشگاه، رتبه موضوعی همان دانشگاه در رشته مورد نظر نیز بررسی شود.
بررسی آخرین رتبه‌بندی‌های جهانی نشان می‌دهد دانشگاه‌های ایران همچنان در چند نظام معتبر بین‌المللی حضور دارند، اما جایگاه آنها بسته به نظام رتبه‌بندی متفاوت است.
در QS 2027، دانشگاه تهران با رتبه ۳۶۷ جهان در صدر دانشگاه‌های ایرانی قرار گرفته و پس از آن دانشگاه صنعتی شریف با رتبه ۳۹۰ و دانشگاه صنعتی امیرکبیر با رتبه ۴۸۳ قرار دارند. در ادامه نیز دانشگاه علم و صنعت ایران رتبه ۵۰۴، صنعتی اصفهان رتبه ۶۲۰ و دانشگاه تبریز رتبه ۶۸۶ را به دست آورده‌اند.
در تایمز 2027، ۷۵ دانشگاه ایرانی در جدول حضور دارند و دانشگاه‌های صنعتی امیرکبیر، علم و صنعت ایران و علوم پزشکی کرمانشاه در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ جهان قرار گرفته‌اند.
در شانگهای 2026 نیز ۶ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر جهان حضور دارند. دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ قرار گرفته‌اند و بالاترین جایگاه ایران در این نظام را به صورت مشترک دارند.
در نتیجه، اگر هدف بررسی جایگاه دانشگاه‌های ایران در جهان باشد، باید سال و نظام رتبه‌بندی را همزمان در نظر گرفت؛ زیرا یک دانشگاه ممکن است در QS، تایمز و شانگهای رتبه‌های متفاوتی داشته باشد.
در QS 2027، دانشگاه تهران با رتبه ۳۶۷ جهان بالاترین رتبه را میان دانشگاه‌های ایرانی دارد.
دانشگاه صنعتی شریف در QS 2027 رتبه ۳۹۰ جهان را کسب کرده است.
دانشگاه صنعتی امیرکبیر در QS 2027 در رتبه ۴۸۳ جهان قرار گرفته است.
در QS 2027، ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه‌بندی حضور دارند.
بر اساس اعلام تایمز، ۷۵ دانشگاه ایرانی در رتبه‌بندی جهانی 2027 حضور دارند.
سه دانشگاه صنعتی امیرکبیر، علم و صنعت ایران و علوم پزشکی کرمانشاه در بازه ۴۰۱ تا ۴۵۰ قرار گرفته‌اند.
در رتبه‌بندی شانگهای 2026، ۶ دانشگاه ایرانی در میان هزار دانشگاه برتر جهان قرار گرفته‌اند.
دانشگاه تهران در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ رتبه‌بندی شانگهای 2026 قرار دارد.
خیر. هر دو نظام از شاخص‌ها و روش‌شناسی متفاوتی استفاده می‌کنند؛ بنابراین رتبه یک دانشگاه در QS را نباید مستقیماً معادل رتبه آن در تایمز دانست.
خیر. رتبه جهانی تنها یکی از معیارهای ارزیابی است و داوطلبان بهتر است رشته مورد نظر، کیفیت آموزشی، امکانات پژوهشی، شرایط تحصیل و رتبه موضوعی دانشگاه را نیز بررسی کنند.
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
