به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ تعیین قیمت خودرو در بازار ایران طی سالهای اخیر بر اساس مجموعهای از ضوابط تنظیم بازار، هزینههای تولید، قیمتهای رقابتی و تصمیمات نهادهای تنظیمگر انجام شده است. تازهترین اصلاحات شورای رقابت که تا ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده، تغییراتی را در سازوکار قیمتگذاری خودروهای سواری ایجاد کرده است.
این تغییرات علاوه بر نحوه محاسبه قیمت، بر شرایط عرضه و ثبتنام خودرو نیز اثر دارد و باید میان قیمت پایه، قیمت عرضهکننده و قیمت نهایی پرداختی مصرفکننده تفاوت قائل شد.

قیمت خودرو چگونه تعیین میشود؟
طبق دستورالعمل تنظیم بازار خودروی سواری، قیمت خودروهای مشمول بر اساس ضوابط قیمتگذاری هیئت تعیین و تثبیت قیمتها محاسبه و از سوی عرضهکننده به سازمان حمایت اعلام میشود.
سازمان حمایت نیز موظف است در مهلت مقرر درباره قیمتهای پیشنهادی اظهارنظر کند. در صورت موافقت، قیمتها در سامانه ۱۲۴ بارگذاری میشوند و در صورت مخالفت، نظر سازمان حمایت ملاک قرار میگیرد.
شاخص رقابتپذیری در قیمتگذاری خودرو چیست؟
یکی از تغییرات مهم دستورالعمل جدید، استفاده از شاخص رقابتپذیری است.
در این روش، برای هر خودرو امکان مقایسه با دستکم سه خودروی رقیب خارجی مشابه از نظر کلاس، کیفیت و استاندارد در نظر گرفته میشود. نتیجه این مقایسه در قالب رتبه رقابتپذیری از A تا F مورد استفاده قرار میگیرد.
آیا همه خودروها میتوانند افزایش قیمت داشته باشند؟
خیر. بر اساس مقررات اعلامشده، خودروهایی که رتبه رقابتپذیری آنها F باشد، مجاز به دریافت قیمت جدید نیستند و برای افزایش قیمت باید ابتدا وضعیت رقابتپذیری آنها ارتقا پیدا کند.
بنابراین رتبه رقابتپذیری میتواند در تصمیمگیری درباره قیمت جدید یک محصول مؤثر باشد.
قیمت پایه خودرو با قیمت نهایی مصرفکننده یکی است؟
خیر. قیمت محاسباتی یا قیمت عرضهکننده، لزوماً همان مبلغی نیست که خریدار در نهایت پرداخت میکند.
طبق دستورالعمل، برخی هزینههای قانونی مانند مالیات بر ارزش افزوده، بیمه شخص ثالث، عوارض شمارهگذاری و هزینههای مربوط به پست و فراجا در قیمت محاسباتی پایه لحاظ نمیشوند.
به همین دلیل هنگام انتشار قیمت خودرو باید مشخص شود که رقم اعلامشده مربوط به قیمت پایه، قیمت کارخانه یا قیمت نهایی مصرفکننده است.
مبنای ارزی تعیین قیمت خودرو چه تغییری کرده است؟
در اصلاحیه جدید شورای رقابت، مبنای ارزی مورد استفاده در محاسبات نیز تغییر کرده است. طبق گزارش تسنیم از اصلاحیه جدید، اگر خودروساز به ارز حوالهای رسمی دسترسی کامل نداشته باشد، نرخ ارزی که در محاسبه قیمت تمامشده خودروی داخلی لحاظ شده، میتواند ملاک محاسبه قرار گیرد.
این تغییر با هدف نزدیکتر شدن محاسبات قیمت پایه به هزینه واقعی تولید مطرح شده است.
آیا شرایط ثبتنام خودرو نیز تغییر کرده است؟
اصلاحات جدید تنها به قیمتگذاری محدود نیست. در تازهترین اصلاحیه، محدودیت ثبتنام برای دارندگان پلاک انتظامی فعال حذف شده است.
همچنین طبق دستورالعمل، اگر تعداد متقاضیان از تعداد خودروهای عرضهشده بیشتر باشد، انتخاب خریداران باید از طریق قرعهکشی با نظارت مراجع ذیصلاح انجام شود.
خودروهای برقی مشمول این دستورالعمل هستند؟
خودروهای سواری برقی از شمول این دستورالعمل تنظیم بازار خارج شدهاند. بنابراین مقررات مربوط به قیمتگذاری خودروهای مشمول این دستورالعمل را نمیتوان بدون بررسی مقررات اختصاصی، به خودروهای برقی تعمیم داد.
جدول مهمترین تغییرات قیمتگذاری خودرو
| موضوع | وضعیت بر اساس اصلاحات جدید |
|---|
| قیمتگذاری خودروهای داخلی و مونتاژی | مشمول دستورالعمل تنظیم بازار |
| شاخص رقابتپذیری | مؤثر در بررسی قیمت |
| رتبه F | عدم امکان دریافت قیمت جدید تا ارتقای رتبه |
| مقایسه رقابتی | با خودروهای خارجی مشابه |
| خودروهای برقی | خارج از شمول این دستورالعمل |
| مازاد تقاضا نسبت به عرضه | قرعهکشی با نظارت مراجع ذیصلاح |
| دارندگان پلاک فعال | محدودیت ثبتنام حذف شده است |
نکات مهم / تذکرات / هشدارها
- قیمت کارخانه، قیمت پایه و قیمت نهایی مصرفکننده را نباید یکسان در نظر گرفت.
- رتبه رقابتپذیری خودرو در فرآیند بررسی قیمت اهمیت دارد.
- خودروهای دارای رتبه F تا زمان ارتقای رتبه، امکان دریافت قیمت جدید ندارند.
- خودروهای برقی از شمول دستورالعمل مورد بحث خارج هستند.
- حذف محدودیت پلاک فعال مربوط به اصلاحات جدید شرایط ثبتنام است و سایر شرایط هر طرح فروش همچنان باید طبق بخشنامه همان طرح بررسی شود.
- قیمتهای بازار آزاد با قیمتهای مصوب یا قیمت عرضهکننده یکسان نیستند.
جمعبندی کاربردی
تازهترین اصلاحات شورای رقابت نشان میدهد فرآیند تعیین قیمت خودرو در سال ۱۴۰۵ با تأکید بیشتری بر شاخص رقابتپذیری و مقایسه با خودروهای مشابه خارجی انجام میشود. خودروهای داخلی و مونتاژی همچنان مشمول دستورالعمل تنظیم بازار هستند و خودروهایی که رتبه F دریافت کنند، تا زمان ارتقای وضعیت رقابتپذیری امکان دریافت قیمت جدید ندارند.
همزمان، در شرایط عرضه خودرو نیز تغییراتی ایجاد شده و محدودیت ثبتنام برای دارندگان پلاک فعال حذف شده است.
سوالات متداول
۱. تعیین قیمت خودرو بر عهده چه نهادی است؟
قیمت خودروهای مشمول دستورالعمل بر اساس ضوابط تعیینشده محاسبه و برای بررسی به سازمان حمایت اعلام میشود و شورای رقابت نیز چارچوب تنظیم بازار را تعیین میکند.
۲. شاخص رقابتپذیری خودرو چیست؟
شاخصی است که با مقایسه خودرو با نمونههای رقیب خارجی مشابه، در فرآیند بررسی قیمت مورد استفاده قرار میگیرد.
۳. آیا خودروی دارای رتبه F میتواند گران شود؟
طبق دستورالعمل، خودرو با رتبه F تا زمان ارتقای رتبه رقابتپذیری، مجاز به دریافت قیمت جدید نیست.
۴. آیا قیمت پایه همان قیمت پرداختی مشتری است؟
خیر. برخی هزینههای قانونی مانند مالیات، بیمه و عوارض در قیمت محاسباتی پایه لحاظ نمیشوند.
۵. آیا دارندگان پلاک فعال میتوانند در طرحهای فروش خودرو ثبتنام کنند؟
در اصلاحیه جدید، ممنوعیت ثبتنام برای دارندگان پلاک انتظامی فعال حذف شده است؛ البته سایر شرایط هر طرح فروش باید جداگانه بررسی شود.
۶. اگر تقاضای خودرو بیشتر از عرضه باشد چه اتفاقی میافتد؟
طبق دستورالعمل، در صورت بیشتر بودن تقاضا از عرضه، انتخاب خریداران از طریق قرعهکشی با نظارت مراجع ذیصلاح انجام میشود.
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.