روز اربعین (۲۰ صفر) که امسال برابر با ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ است، در میان شیعیان از جایگاهی ویژه برخوردار است. بر اساس روایتی از امام حسن عسکری(ع)، زیارت اربعین به عنوان یکی از پنج نشانه مؤمن شمرده شده است . در این گزارش، مجموعه کامل اعمال این ر...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛اربعین، چهلمین روز پس از شهادت جانگداز امام حسین(ع) و یاران باوفایش در واقعه عاشوراست و هر ساله با عشق و ارادت عاشقان اهلبیت(ع) گرامی داشته میشود. این روز نه تنها در تقویم عزاداری شیعیان، بلکه در سیره و روایات ائمه معصومین(ع) نیز به عنوان روزی پر فضیلت و سرشار از اعمال معنوی شناخته شده است .
امروز، زائران بسیاری با پای پیاده خود را به کربلای معلی میرسانند و عاشقانی که این توفیق را ندارند، از دور به سوگ مینشینند و با خواندن زیارت اربعین، ارادت خود را به سیدالشهدا(ع) نشان میدهند . در این گزارش، اعمال روز اربعین را بر اساس کتابهای معتبری مانند مفاتیحالجنان و مصباح المتهجد بررسی میکنیم.
یکی از مهمترین دلایل جایگاه ویژه اربعین در میان شیعیان، حدیثی از امام حسن عسکری(ع) است که فرمودند: «نشانههای مؤمن پنج چیز است: خواندن پنجاه و یک رکعت نماز (واجب و مستحب)، زیارت اربعین، انگشتر به دست راست کردن، پیشانی را در سجده بر خاک نهادن و بلند گفتن بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ در نماز» .
بر اساس این روایت، زیارت امام حسین(ع) در روز اربعین به عنوان یکی از نشانههای ایمان معرفی شده است و به همین دلیل، شیعیان در سراسر جهان در این روز خود را به کربلا میرسانند و در صورت عدم امکان، این زیارت را از راه دور قرائت میکنند .
اعمال روز اربعین که در کتب ادعیه مانند مفاتیحالجنان و مصباح المتهجد ذکر شده است، به شرح زیر است:
۱. خواندن زیارت اربعین
شیخ طوسی در کتاب «تهذیب» و «مصباح» از صفوان جمّال روایت کرده که امام صادق(ع) درباره زیارت اربعین فرمودند: «هنگامی که روز بالا آمد، به سوی قبله بایست و این زیارت را بخوان» . متن این زیارت با جمله «السَّلامُ عَلَىٰ وَلِيِّ اللّٰهِ وَحَبِيبِهِ…» آغاز میشود و از معروفترین زیارتنامههای امام حسین(ع) است .
۲. زیارت وداع اربعین
سید بن طاووس در کتاب «اقبال الاعمال» برای روز اربعین وداعی مخصوص نقل کرده است که باید رو به روی ضریح مطهر ایستاده و قرائت شود: «السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ عَلِیٍّ الْمُرْتَضَى…» .
۳. غسل زیارت و آراستگی
شیخ طوسی از امام صادق(ع) نقل کرده که پیش از زیارت امام حسین(ع)، با آب فرات غسل کنید و لباس پاکیزه بپوشید. همچنین در روایت آمده است که هر کس برای زیارت امام حسین(ع) غسل کند و با پای برهنه به حرم برود، گناهانش آمرزیده میشود .
۴. قرائت دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه
در روز اربعین، قرائت دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه نیز بسیار سفارش شده است که با «یا شَدیدَ الْقُوی…» آغاز میشود .
۵. اذکار مخصوص روز اربعین
بر اساس کتب ادعیه، اذکار زیر در روز اربعین مستحب است :
پس از نماز صبح: ۱۰۰ مرتبه «لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»
۷۰ مرتبه تسبیحات اربعه
پس از نماز ظهر: سوره «والعصر» و سپس ۷۰ مرتبه استغفار
هنگام غروب: ۴۰ مرتبه «لا إله إلا الله»
پس از نماز عشاء: قرائت سوره یاسین به نیت هدیه به سیدالشهدا(ع)
امام صادق(ع) به سُدیر فرمودند: «آیا زیاد به زیارت حسین(ع) میروی؟» سدیر گفت: آقاجان راهم دور است، نمیتوانم. امام فرمودند: «در منزلت غسل کن، به بام خانه برو، به سوی قبر حسین(ع) اشاره کن و به او سلام بده، برایت زیارتش نوشته میشود» .
۱. زیارت اربعین از نشانههای ایمان است: بر اساس روایت امام حسن عسکری(ع)، زیارت اربعین یکی از پنج نشانه مؤمن شمرده شده است .
۲. زمان خواندن زیارت: مستحب است زیارت اربعین هنگام بالا آمدن روز (قسمت قابل توجهی از روز) خوانده شود .
۳. غسل زیارت: غسل کردن با آب فرات (یا هر آب دیگری) پیش از زیارت، از آداب مؤکد این روز است .
۴. زیارت از راه دور: در صورت عدم امکان حضور در کربلا، زیارت از راه دور نیز فضیلت دارد و با اشاره به سمت قبر امام حسین(ع) میتوان آن را به جا آورد .
۵. آراستگی: پوشیدن لباس پاکیزه و خوشبو کردن خود، از آداب زیارت در این روز است .
روز اربعین، فرصتی ارزشمند برای تجدید عهد با سیدالشهدا(ع) و بهرهمندی از فضیلتهای بینظیر این روز است. مهمترین اعمال این روز شامل خواندن زیارت اربعین (با متن «السَّلامُ عَلَىٰ وَلِيِّ اللّٰهِ…»)، زیارت وداع، غسل و آراستگی، قرائت دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه و خواندن اذکار مخصوصی همچون تسبیحات اربعه و استغفار است.
نکات کلیدی که باید به خاطر داشته باشید:
۱. زیارت اربعین: اصلترین عمل این روز که از نشانههای مؤمن است.
۲. غسل زیارت: پیش از زیارت، غسل کرده و لباس پاکیزه بپوشید.
۳. اذکار مخصوص: پس از نماز صبح و ظهر و عشاء، اذکار تعیینشده را بخوانید.
۴. زیارت از دور: اگر به کربلا نمیروید، با اشاره به سمت قبر امام حسین(ع) زیارت کنید.
توصیه میشود زائران و عاشقان اهلبیت(ع) با انجام این اعمال، از برکات معنوی روز اربعین بهرهمند شوند و در زمره مؤمنان واقعی قرار گیرند.
۱. متن زیارت اربعین چیست؟
زیارت اربعین با جمله «السَّلامُ عَلَىٰ وَلِيِّ اللّٰهِ وَحَبِيبِهِ…» آغاز میشود و در کتب ادعیه مانند مفاتیحالجنان موجود است .
۲. آیا زیارت اربعین واجب است؟
خیر، زیارت اربعین مستحب و یکی از نشانههای مؤمن است، اما واجب نمیباشد .
۳. اگر به کربلا نرفتم، چگونه زیارت اربعین بخوانم؟
میتوانید از راه دور و با اشاره به سمت حرم امام حسین(ع)، زیارت اربعین را قرائت کنید. امام صادق(ع) این کار را تأیید فرمودهاند .
۴. چه اعمال دیگری در روز اربعین مستحب است؟
علاوه بر زیارت اربعین، غسل، آراستگی، خواندن دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه، تسبیحات اربعه و استغفار از دیگر اعمال این روز است .
۵. آیا ورود کاروان اسرا به کربلا در روز اربعین ثابت شده است؟
در این باره اختلاف نظر وجود دارد. برخی منابع مانند سید بن طاووس این رویداد را نقل کردهاند، در حالی که برخی دیگر مانند شیخ مفید و شیخ طوسی آن را نپذیرفتهاند و معتقدند اسرا مستقیماً به مدینه بازگشتند .
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
