اسقاط خودروهای فرسوده در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۴۱ درصدی به ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه رسید. جزئیات آمار اسقاط خودرو، تاثیر آن بر مصرف بنزین، آلودگی هوا و برنامه نوسازی ناوگان را در اندیشه مُعاصِر بخوانید.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ اسقاط خودروهای فرسوده در سال ۱۴۰۴ با کاهش قابل توجه همراه شده است؛ بر اساس آمار منتشرشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، تعداد خودروهای فرسوده اسقاط شده از ۳۴۹ هزار و ۳۵۶ دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ یعنی در یک سال ۱۴۴ هزار و ۸۵۷ دستگاه کمتر از چرخه تردد خارج شده و میزان اسقاط حدود ۴۱ درصد کاهش یافته است. این افت در شرایطی رخ داده که موضوع نوسازی ناوگان فرسوده به یکی از محورهای مهم کاهش مصرف سوخت، کنترل آلودگی هوا و ارتقای ایمنی حمل و نقل تبدیل شده است.
بر اساس جدول آماری منتشرشده از سوی وزارت صمت، در سال ۱۴۰۳ مجموع اسقاط انواع خودروهای فرسوده به ۳۴۹ هزار و ۳۵۶ دستگاه رسید.
این رقم در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۱۴۴ هزار و ۸۵۷ دستگاهی به ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه رسیده است.
به بیان دیگر، در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۱ درصد کمتر از سال قبل خودروهای فرسوده از چرخه تردد خارج شده اند.
| شاخص | سال ۱۴۰۳ | سال ۱۴۰۴ |
|---|---|---|
| تعداد خودروهای اسقاط شده | ۳۴۹ هزار و ۳۵۶ دستگاه | ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه |
| میزان تغییر | — | ۱۴۴ هزار و ۸۵۷ دستگاه کاهش |
| درصد تغییر | — | حدود ۴۱ درصد کاهش |
کاهش تعداد خودروهای فرسوده خارج شده از چرخه تردد صرفا یک آمار صنعتی نیست و می تواند مستقیما بر مصرف سوخت، آلودگی هوا، ایمنی جاده ها و هزینه های اقتصادی کشور اثر بگذارد.
خودروهای فرسوده به دلیل استهلاک بالا و فناوری قدیمی، معمولا مصرف سوخت بیشتری نسبت به خودروهای جدیدتر دارند. بنابراین ادامه تردد آنها می تواند فشار بیشتری بر منابع سوخت کشور وارد کند.
در شرایطی که ناترازی بنزین به یکی از مسائل مهم اقتصادی کشور تبدیل شده، کند شدن روند اسقاط می تواند از منظر مدیریت مصرف سوخت نیز اهمیت داشته باشد.
بر اساس اظهارات مطرح شده در مجلس، در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت باید سالانه حدود ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده از رده خارج شود. این موضوع نشان می دهد رقم ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه اسقاط شده در سال ۱۴۰۴ با هدف مورد اشاره فاصله قابل توجهی دارد.
بنابراین یکی از چالش های اصلی سیاست نوسازی ناوگان، ایجاد فاصله کمتر میان ظرفیت اسقاط موجود و هدف گذاری قانونی است.
یکی از مهم ترین پیامدهای تداوم تردد خودروهای فرسوده، افزایش مصرف سوخت است. خودروهایی که سال ها از عمر آنها گذشته و از نظر فنی و تکنولوژیک فرسوده شده اند، در بسیاری از موارد مصرف سوخت بالاتری دارند.
در نتیجه، هرچه خروج خودروهای فرسوده کندتر باشد، بخشی از ناوگان پرمصرف همچنان در خیابان ها و جاده ها باقی می ماند.
این مسئله در سطح کلان می تواند هزینه تامین و توزیع سوخت را افزایش دهد و فشار بیشتری بر منابع انرژی کشور وارد کند.
اندیشه//معاصر نوشت: موضوع اسقاط خودروهای فرسوده به همین دلیل تنها مسئله ای مرتبط با صنعت خودرو نیست و با سیاست انرژی، حمل و نقل و اقتصاد خانوار نیز ارتباط پیدا می کند.
آلودگی هوا یکی دیگر از پیامدهای مهم تداوم تردد خودروهای فرسوده است.
وسایل نقلیه فرسوده به دلیل عمر بالا، فرسودگی موتور و سیستم های سوخت رسانی و برخورداری از فناوری های قدیمی، می توانند سهم قابل توجهی در انتشار آلاینده ها داشته باشند.
در کلان شهرها که حجم تردد خودروها بالاست، کاهش سرعت نوسازی ناوگان می تواند فشار بیشتری بر کیفیت هوا وارد کند.
از این منظر، اسقاط خودروهای فرسوده یکی از ابزارهای سیاست گذاری برای کاهش آلایندگی ناوگان حمل و نقل محسوب می شود.
موضوع دیگری که نباید از آن غافل شد، ایمنی است.
با افزایش عمر خودرو، استهلاک قطعات و کاهش سطح ایمنی وسیله نقلیه می تواند احتمال بروز نقص فنی یا شدت پیامدهای تصادف را افزایش دهد.
خودروهای جدیدتر معمولا از تجهیزات و سامانه های ایمنی پیشرفته تری برخوردارند؛ در حالی که بسیاری از خودروهای قدیمی فاقد این فناوری ها هستند.
بنابراین خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد علاوه بر کاهش مصرف سوخت و آلودگی، می تواند از منظر ایمنی جاده ای نیز اهمیت داشته باشد.
یکی از عوامل مهم در روند اسقاط، فاصله میان ارزش خودروی فرسوده و هزینه خرید خودروی جایگزین است.
دارنده یک خودروی فرسوده ممکن است ارزش اسقاطی محدودی دریافت کند، اما برای خرید خودروی جدید باید مبلغ بسیار بیشتری بپردازد. همین فاصله می تواند انگیزه اقتصادی مالک برای تحویل خودرو به مراکز اسقاط و جایگزینی آن را کاهش دهد.
از سوی دیگر، نوسانات بازار خودرو، مشکلات تامین مالی، محدودیت منابع و کافی نبودن مشوق های نوسازی نیز از جمله عواملی هستند که می توانند روند خروج خودروهای فرسوده را کند کنند.
در سال ۱۴۰۵ نیز فرآیند اجرایی اسقاط خودروهای فرسوده وارد مرحله عملیاتی شده است. بر اساس اطلاعیه منتشرشده، از ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ امکان دسترسی متقاضیان مشمول بند «پ» ماده ۵۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت به سامانه ثبت درخواست اسقاط فراهم شد.
این فرآیند با هدف ساماندهی خروج خودروهای فرسوده و حرکت به سمت نوسازی ناوگان انجام می شود.
همچنین در دستورالعمل سال ۱۴۰۴ مربوط به مراکز اسقاط، فرآیندهایی مانند پذیرش خودرو، احراز اصالت، فک پلاک، اسقاط، تخریب قطعات، جداسازی اجزا و ثبت نهایی اسقاط در سامانه پیش بینی شده است.
پاسخ کلی مثبت است، اما میزان اثر آن به عوامل مختلفی از جمله تعداد خودروهای فرسوده در حال تردد، میزان پیمایش، نوع خودرو و اختلاف مصرف آن با خودروهای جدید بستگی دارد.
هرچه تعداد خودروهای پرمصرف بیشتری در ناوگان باقی بماند، ظرفیت صرفه جویی ناشی از نوسازی نیز از دست می رود.
به همین دلیل، سیاست اسقاط خودروهای فرسوده در کنار توسعه خودروهای کم مصرف، بهبود حمل و نقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت اهمیت پیدا می کند.
افت تعداد خودروهای اسقاط شده از ۳۴۹ هزار و ۳۵۶ دستگاه در سال ۱۴۰۳ به ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه در سال ۱۴۰۴ نشان می دهد که روند خروج ناوگان فرسوده در این بازه با عقبگرد مواجه شده است.
این در حالی است که بر اساس اظهارات مطرح شده درباره برنامه هفتم، هدف گذاری سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه اسقاط است.
بنابراین فاصله میان عملکرد سال ۱۴۰۴ و هدف گذاری، یکی از مهم ترین چالش های سیاست نوسازی ناوگان محسوب می شود.
اسقاط خودروهای فرسوده در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۱۴۴ هزار و ۸۵۷ دستگاهی نسبت به سال ۱۴۰۳ مواجه شد و از ۳۴۹ هزار و ۳۵۶ دستگاه به ۲۰۴ هزار و ۴۹۹ دستگاه رسید. این کاهش حدود ۴۱ درصدی، در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که کشور همزمان با چالش ناترازی بنزین، آلودگی هوای کلان شهرها و مسائل ایمنی حمل و نقل روبه رو است.
حل این مشکل به افزایش مشوق های اقتصادی، تسهیل تامین مالی خرید خودروی جایگزین، تقویت ظرفیت مراکز اسقاط و اجرای دقیق برنامه های نوسازی نیاز دارد. در غیر این صورت، بخشی از خودروهای پرمصرف و آلاینده همچنان در چرخه تردد باقی خواهند ماند.
پایان/*
.
