بازار موبایل ایران سال‌هاست با نوسان زندگی می‌کند و کمتر دوره‌ای را می‌توان پیدا کرد که قیمت‌ها برای چند ماه روی یک سطح ثابت مانده باشند. در شش‌ماه اخیر بازار با مجموعه‌ای از شوک‌های همزمان روبه‌رو شد؛ از افزایش نرخ ارز و ابهام در تامین کالا گرفته تا اختلال در مسیرهای تجاری و تعلیق بخشی از فرآیندهای واردات.

گوشی‌های اقتصادی در فاصله چند ماه رشدهایی تا حدود ۸۰ و حتی ۹۰ درصد را تجربه کردند. میان‌رده‌ها نیز از این روند مستثنی نبودند و در بخش پرچمدار، قیمت‌ها از منطق بازار مصرف فاصله گرفت. آیفون ۱۷ پرومکس با حافظه داخلی یک ترابایتی، طی یک هفته از قیمت حدودی ۸۲۰ میلیون تومان فاصله گرفت و طبق اطلاعات به‌دست آمده، تا قیمت یک‌میلیارد و دویست‌میلیون تومان در بازار معامله شده است.

آنچه در هفته‌های اخیر رخ داده، حاصل هم‌پوشانی چند عامل بوده است؛ از نگرانی درباره استمرار تامین کالا گرفته تا رفتار احتیاطی فروشندگان و خریدارانی که هر روز خرید را به امید کاهش قیمت عقب می‌اندازند و فردا با عدد بزرگ‌تری روبه‌رو می‌شوند.

برای بخشی از خریداران، آیفون دیگر تنها یک ابزار ارتباطی یا حتی یک کالای لوکس نیست؛ به کالایی تبدیل شده که تصور می‌شود ارزش خود را بهتر از بسیاری از گزینه‌های دیگر حفظ می‌کند. همین نگاه، هرچند همه بازار را توضیح نمی‌دهد، اما بخشی از تقاضا را از منطق مصرف جدا کرده و به منطق سرمایه نزدیک کرده است.

محمد رئیسی، کارشناس بازار موبایل، معتقد است که آیفون در ایران بیش از آنکه یک کالای مصرفی باشد، به کالایی لوکس تبدیل شده است؛ درحالی‌که به گفته او، بخش قابل‌توجهی از خریداران این محصول، کاربران عادی هستند. او یکی از عوامل اثرگذار بر قیمت نهایی آیفون را هزینه‌های مرتبط با رجیستری و حقوق ورودی می‌داند و معتقد است که مداخلاتی مانند قیمت‌گذاری دستوری نیز به آشفتگی بازار دامن زده است.

به گفته او، آیفون نباید کالای لوکس محسوب شود، اما در شرایط فعلی حتی برخی افراد به آن به چشم یک کالای سرمایه‌ای نگاه می‌کنند. اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، قیمت‌ها همچنان افزایشی خواهند بود؛ شاید با شیب ملایم‌تر، اما جهت کلی بازار تغییری نخواهد کرد.

به گفته رئیسی، رکود نیز بر رفتار خریداران اثر گذاشته است. در شرایط کنونی تعداد خریداران کاهش پیدا کرده و بازار وضعیت مناسبی ندارد. همین موضوع باعث شده برخی افراد برای کاهش هزینه‌ها به سراغ گوشی‌های بدون رجیستری بروند.