آیا درمان کوتاه مدت با دارو می تواند راه حلی برای افسردگی پس از زایمان باشد؟
پژوهش جدید نشان میدهد یک درمان کوتاهمدت میتواند برای افسردگی پس از زایمان امیدوارکننده باشد
پژوهش جدید نشان میدهد یک درمان کوتاهمدت میتواند برای افسردگی پس از زایمان امیدوارکننده باشد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ روشهای درمان افسردگی پس از زایمان هنوز محدود هستند، اما گزینههای درمانی در حال گسترشاند. داروهای ضدافسردگی میتوانند مؤثر باشند، اما معمولاً برای رسیدن به بهبودی به چند هفته زمان نیاز دارند و ممکن است عوارض جانبی نیز ایجاد کنند. یک درمان جدید و کوتاهاثر به نام مبوفوتنین (Mebufotenin) نتایج امیدوارکنندهای نشان داده است.
در کنار اخبار نگرانکننده درباره پیامدهای تراژیک روانپریشی پس از زایمان که در صورت درماننشدن میتواند بسیار خطرناک باشد، افسردگی پس از زایمان و اضطراب پس از زایمان نیز شیوع بسیار بالایی دارند. این مشکلات تقریباً یک نفر از هر پنج مادر تازهزایمانکرده را تحت تأثیر قرار میدهند و به درمانهای مؤثر و فوری نیاز دارند.
در یک مطالعه جدید، مبوفوتنین؛ مادهای روانگردان با سابقهای طولانی، نتایج شگفتانگیز و مثبتی نشان داده است (Johnson et al., 2026).
افسردگی پس از زایمان و مجموعه اختلالات خلقی و اضطرابی پس از زایمان که با عنوان PMADs شناخته میشوند و افسردگی پس از زایمان را نیز دربرمیگیرند، درمان دشواری دارند. این اختلالات نهتنها مادر، بلکه نوزاد و در بسیاری از موارد کل خانواده را تحت تأثیر قرار میدهند.
درمان این اختلالات به دلایل مختلفی چالشبرانگیز است. داروها و روشهای درمانی باید هم برای مادر قابلتحمل باشند و هم در صورتی که مادر به نوزاد شیر میدهد، برای نوزاد بیخطر باشند.
برای اینکه یک روش درمانی بتواند بهطور گسترده مورد پذیرش قرار گیرد، باید عوارض جانبی کمی داشته باشد و استفاده از آن نیز برای مادر دشوار و زمانبر نباشد.
مادر باید بتواند در کوتاهترین زمان ممکن دوباره به مراقبت از خود، نوزاد و دیگر افرادی که مسئولیت مراقبت از آنها را بر عهده دارد، بازگردد.
بهطور سنتی، داروهای ضدافسردگی برای درمان اختلالات خلقی و اضطرابی پس از زایمان مورد استفاده قرار میگیرند. اما زنان اغلب باید چند هفته منتظر بمانند تا به پزشک یا متخصص تجویزکننده دسترسی پیدا کنند و دارو دریافت کنند. پس از آن نیز ممکن است چند هفته دیگر طول بکشد تا آثار مثبت دارو ظاهر شود؛ ضمن اینکه گاهی عوارض جانبی ناخوشایندی نیز ایجاد میشود.
در این فاصله، ممکن است همه اعضای خانواده تحت تأثیر قرار بگیرند.
البته باید توجه داشت که افسردگی یا اضطراب شدید پس از زایمان میتواند آثار منفی بر نوزاد و کودک داشته باشد؛ اما درمان اختلالات خلقی و اضطرابی مادر میتواند به بهبود قابلتوجه شرایط کودک و کاهش پیامدهای ناشی از این مشکلات نیز کمک کند.
روشهای جدیدتر درمان اختلالات خلقی و اضطرابی پس از زایمان نیز با چالشهایی همراه بودهاند.
برای مثال، برکسانولون (Brexanolone) به سه تا چهار روز درمان وریدی در بیمارستان نیاز داشت. بنابراین مادر مجبور بود در طول این مدت از نوزاد خود دور باشد. البته این دارو بعداً از بازار خارج شد.
زورانولون (Zuranolone) که به صورت خوراکی و به مدت ۱۴ روز مصرف میشود، استفاده آسانتری دارد؛ اما میتواند سطح هوشیاری فرد را کاهش دهد، بهگونهای که مصرفکنندگان آن نباید رانندگی کنند. کاربران همچنین عوارض جانبی دیگری را نیز گزارش کردهاند.
مبوفوتنین یک درمان متفاوت و جدید است.
این ماده، یک مشتق سنتزی از 5-MeO-DMT است؛ مادهای که گاهی با نامهایی مانند «مولکول خدا»، DMT یا «وزغ» شناخته میشود. علت نام «وزغ» این است که این ماده را میتوان از سم برخی وزغها یا از گیاهان به دست آورد.
این ماده، چه در شکل طبیعی و چه در شکل سنتزی، مانند بسیاری از داروهای ضدافسردگی و مواد روانگردان بر گیرندههای سروتونین اثر میگذارد، اما شیوه اثرگذاری آن متفاوت و غیرمعمول است.
مطالعه جدید درباره مبوفوتنین چند نکته مهم دارد که值得 توجه است:
این مطالعه کوچک و از نوع فاز ۲a بود؛ یعنی پیش از آنکه بتوان درباره تأیید و اثربخشی قطعی دارو تصمیم گرفت، انجام مطالعات بزرگتر و دقیقتر ضروری است.
با این حال، نتایج قابلتوجه بودند.
هر ۱۰ زنی که در مطالعه شرکت داشتند، تنها دو ساعت پس از دریافت مبوفوتنین، حدود ۹۵ درصد کاهش در نمرات افسردگی خود نشان دادند.
این کاهش در آخرین ارزیابی، یعنی در روز هشتم نیز همچنان حفظ شده بود.
در مطالعات قبلی نیز مشخص شده بود که 5-MeO-DMT ممکن است در درمان یا کاهش علائم مشکلاتی مانند اضطراب، اختلال مصرف مواد، اختلال دوقطبی نوع دوم، اختلال استرس پس از سانحه، اختلال وسواس فکری-عملی و برخی دیگر از اختلالات روانشناختی مؤثر باشد.
به نظر میرسد این ماده در مطالعه موردنظر نسبتاً ایمن بوده و عوارض جانبی جدی یا گستردهای گزارش نشده است.
سردرد شایعترین عارضه جانبی بود و تمام عوارض گزارششده خفیف یا متوسط بودند.
علاوه بر این، آثار روانشناختی مثبت مبوفوتنین در ۷ نفر از ۱۰ شرکتکننده به شکل تجربههایی بسیار عمیق و غیرمعمول ظاهر شد که پژوهشگران از آنها با عنوان «تجربههای اوج» یاد میکنند.
افرادی که در مطالعات قبلی درباره 5-MeO-DMT شرکت کرده بودند، این تجربههای روانگردان را گاهی «توصیفناپذیر» دانستهاند؛ تجربههایی که با واژههایی مانند احساس وحدت، تعلق داشتن به چیزی بزرگتر از خود، احساس «بودن یا آگاهی ناب»، دستیابی به نوعی شناخت عمیق و شهودی، احساس لطافت و آرامش، شگفتی و حیرت توصیف شدهاند.
در این مطالعه که با هدف بررسی اولیه اثربخشی دارو انجام شد، شرکتکنندگان بسته به تجربه فردی خود، مبوفوتنین را تا سه بار از طریق استنشاق دریافت کردند و در همان روز به خانه بازگشتند.
علاوه بر بهبود وضعیت روانی و خلقوخو، مادران گزارش کردند که توانایی و عملکرد مادرانه آنها نیز بهتر شده است.
نکته مهم دیگر اینکه اگرچه بلافاصله پس از مصرف، مقادیری از مبوفوتنین در شیر مادر مشاهده شد، این ماده طی مدت کوتاهی از شیر حذف شد و در عرض ۱۰ ساعت تقریباً ناپدید شد.
منبع تصویر: fertnig / Getty Images Signature
مانند هر پژوهش دیگری، این مطالعه نیز محدودیتهایی دارد که باید مورد توجه قرار گیرند.
اول اینکه تعداد شرکتکنندگان برای یک مطالعه فاز ۲a طبیعی است، اما برای رسیدن به نتایج قطعی کافی نیست.
دوم اینکه مطالعه گروه کنترل نداشت. به این معنا که همه شرکتکنندگان میدانستند داروی فعال دریافت میکنند. این مسئله میتواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد و احتمال ایجاد سوگیری را افزایش دهد.
همچنین لازم است وضعیت خلقوخو و عملکرد شرکتکنندگان برای مدت طولانیتری بررسی شود؛ زیرا این مطالعه فقط تا روز هشتم را ارزیابی کرده است و هنوز مشخص نیست آثار مثبت مشاهدهشده تا چه مدت ادامه خواهند داشت.
نکته مهم دیگر این است که برخی از پژوهشگران مطالعه از شرکت تولیدکننده مبوفوتنین سنتزی دستمزد دریافت کرده بودند؛ موضوعی که میتواند احتمال سوگیری در نتایج را افزایش دهد.
از سوی دیگر، بیشتر شرکتکنندگان این مطالعه سفیدپوست بودند. بنابراین انجام مطالعات آینده با گروههای جمعیتی متنوعتر اهمیت زیادی دارد.
با این حال، گزارش شده است که 5-MeO-DMT قرنها در برخی فرهنگهای بومی مورد استفاده قرار گرفته است.
به همین دلیل، امید میرود مطالعات بزرگتر و جامعتر در آینده بتوانند اطلاعات دقیقتری درباره ایمنی و ظرفیت درمانی این ماده ارائه کنند؛ نهتنها برای اختلالات خلقی و اضطرابی پس از زایمان، بلکه برای بسیاری دیگر از اختلالات روانشناختی.
نتایج این مطالعه امیدوارکنندهاند، اما به معنای تأیید مبوفوتنین بهعنوان درمان قطعی یا استاندارد افسردگی پس از زایمان نیستند. تعداد شرکتکنندگان بسیار کم بوده، گروه کنترل وجود نداشته و اطلاعات درباره آثار بلندمدت دارو هنوز کافی نیست.
بنابراین، این یافتهها بیشتر از آنکه نشاندهنده یک درمان آماده برای استفاده عمومی باشند، نشانهای امیدوارکننده برای مسیر تحقیقات آینده هستند.
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
