مطالبات گندمکاران بابت محصول تحویلشده به مراکز خرید تضمینی، با وجود وعدههای متعدد مسئولان، همچنان یکی از موضوعات داغ حوزه کشاورزی است. بر اساس آخرین آمار رسمی، از ابتدای فصل برداشت تاکنون حدود ۸.۵ میلیون تن گندم به ارزش ۴۱۰ تا ۴۲۰ همت...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ مطالبات گندمکاران بهعنوان یکی از دغدغههای اصلی بخش کشاورزی، ماههاست که در محافل اقتصادی و مجلس مطرح است. خرید تضمینی گندم که هر سال با هدف تأمین امنیت غذایی و حمایت از تولیدکنندگان انجام میشود، امسال با چالش جدی تأخیر در پرداخت مواجه شده است. این تأخیر که بهگفته کارشناسان، انگیزه کشاورزان را برای ادامه تولید کاهش داده، نگرانیهایی را درباره خودکفایی گندم در سالهای آینده ایجاد کرده است .
بر اساس آخرین گزارشهای رسمی، خرید تضمینی گندم از ابتدای فصل برداشت تا پایان هفته اول شهریور به حدود ۸.۵ میلیون تن رسیده است . این میزان گندم با احتساب نرخ خرید تضمینی هر کیلو ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان، ارزشی بالغ بر ۴۱۰ تا ۴۲۰ هزار میلیارد تومان (۴۱۰ تا ۴۲۰ همت) دارد .
| عنوان | رقم |
|---|---|
| میزان خرید تضمینی گندم | حدود ۸.۵ میلیون تن |
| ارزش کل گندم خریداریشده | حدود ۴۲۰ هزار میلیارد تومان |
| مبلغ پرداختشده تا امروز | حدود ۲۲۰ هزار میلیارد تومان |
| باقیمانده مطالبات | حدود ۱۹۰ تا ۲۰۰ هزار میلیارد تومان |
| نرخ خرید تضمینی هر کیلو | ۴۹,۵۰۰ تومان |
بر اساس اعلام وزیر جهاد کشاورزی، تاکنون ۲۱۸.۵ همت از مطالبات پرداخت شده و حدود ۲۰۰ همت دیگر باقی مانده است . با این حال، نایبرئیس مجلس نیز اعلام کرده که تنها ۳۵ درصد از طلب گندمکاران پرداخت شده و ۶۵ درصد آن همچنان باقی است .
مسئولان دولتی بارها بر اولویتبودن پرداخت مطالبات گندمکاران تأکید کردهاند. عضو کمیسیون کشاورزی مجلس از قول دولت اعلام کرده است که «مابقی پول گندمکاران بهزودی پرداخت میشود» و «اصلیترین اولویت سازمان برنامه و بودجه، پرداخت مطالبات گندمکاران است» . همچنین در جلسهای با حضور نایبرئیس اول مجلس و رئیس سازمان برنامه و بودجه، بر تسریع پرداختها تأکید شده است .
با این حال، مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران با اشاره به وعده مسئولان برای تسویه مطالبات تا پایان شهریور، تحقق آن را «بعید» دانسته و اعلام کرده است که از ابتدای فروردین تاکنون ۲۲۰ همت پرداخت شده و با ادامه خرید و افزایش بدهیها، تکمیل آن تا پایان ماه ممکن نیست .
یکی از مهمترین پیامدهای تأخیر در پرداخت مطالبات، کاهش انگیزه کشاورزان برای تولید در سال آینده است. عضو هیئترئیسه کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به اینکه «مجموعه دولت پرداختها را دیر انجام داده و انگیزه کشاورزان کم شده است»، تأکید کرده که از حدود ۱۵ میلیون تن گندم تولیدی، فقط ۸.۵ میلیون تن خریداری شده و دلیل عدم تحویل مابقی، همین تأخیرهاست .
نماینده گندمکاران در شورای قیمتگذاری نیز هشدار داده است که فصل کشت جدید در مناطق سردسیر از ۱۵ تا ۲۰ شهریور آغاز میشود و کشاورزان برای خرید بذر و آمادهسازی زمین نیاز به نقدینگی دارند. وی تأکید کرده که «طبیعت معطل ما و رفع مشکلات اداری نمیماند» .
تأخیر در پرداخت، کشاورزان را ناچار به فروش محصول خود به دلالان کرده است. رئیس اتاق اصناف کشاورزی ایران با انتقاد از این وضعیت، اعلام کرده که دلالان گندم را حدود ۳۸ تا ۴۴ هزار تومان (و در مناطق مرزی تا ۶۰ هزار تومان) خریداری میکنند؛ در حالی که نرخ خرید تضمینی ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان است . به گفته وی، کشاورز برای پرداخت بدهیهای ناشی از خرید بذر، سم، کود و هزینههای زندگی، ناچار به فروش زیر قیمت به دلالان میشود .
رئیس اتاق اصناف کشاورزی هشدار داده که به دلیل عدم پرداخت بهموقع، پیشبینیهای خودکفایی گندم محقق نشده و حدود ۸ میلیون تن گندم خریداری شده است. وی تأکید کرده که عدم پرداخت مطالبات، کشاورزان را دلسرد کرده و ممکن است کشور را به سمت واردات گندم سوق دهد؛ در حالی که کشاورزان داخل کشور گندم تولید کردهاند و محصول آماده تحویل است .
در تازهترین تحول، استاندار آذربایجان شرقی در دیدار با وزیر جهاد کشاورزی، از گذشت سه ماه از آغاز خرید تضمینی و تحویل چند صد هزار تن گندم خبر داده و خواستار پرداخت فوری مطالبات گندمکاران این استان شده است . وی همچنین نسبت به خروج گندم از شبکه دولتی و تأثیر آن بر تأمین آرد و نان مردم هشدار داده است .
۱. مطالبات گندمکاران یک حق قانونی است: رئیس اتاق اصناف کشاورزی تأکید کرده است که «پرداخت پول گندم منت گذاشتن بر سر کشاورز نیست، بلکه یک مطالبه قانونی است» .
۲. جریمه تأخیر پرداخت نشده: بر اساس قانون خرید تضمینی، دولت مکلف است در صورت تأخیر در پرداخت، سود اعلامی بانک مرکزی را بهعنوان جریمه تأخیر پرداخت کند، اما این امر از سال ۱۳۶۸ تاکنون محقق نشده است .
۳. کشاورزان مناطق سردسیر در اولویت نیستند: بهگفته نماینده گندمکاران، کشاورزان مناطق سردسیر که دیرتر محصول خود را برداشت میکنند، آخرین افرادی هستند که پول خود را دریافت میکنند؛ در حالی که فصل کشت جدید آنها از اواسط شهریور آغاز میشود .
مطالبات گندمکاران با وجود وعدههای مکرر مسئولان، همچنان یکی از چالشهای اساسی بخش کشاورزی است. از کل بدهی حدود ۴۲۰ همتی، تاکنون حدود ۲۲۰ همت پرداخت شده و ۱۹۰ همت دیگر باقی مانده است . تأخیر در پرداخت، علاوه بر کاهش انگیزه کشاورزان، بهویژه در آستانه فصل کشت جدید، زمینهساز ورود دلالان و خرید زیر قیمت تضمینی شده است . با نزدیک شدن به پایان شهریور و آغاز کشت پاییزه، ضرورت تسریع در پرداختها بیش از پیش احساس میشود.
۱. میزان کل مطالبات گندمکاران چقدر است؟
حدود ۴۲۰ هزار میلیارد تومان بابت خرید حدود ۸.۵ میلیون تن گندم .
۲. چه مقدار از مطالبات پرداخت شده است؟
تاکنون حدود ۲۲۰ همت پرداخت شده و حدود ۱۹۰ تا ۲۰۰ همت باقی مانده است .
۳. نرخ خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
هر کیلوگرم گندم ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان .
۴. چرا پرداخت مطالبات با تأخیر مواجه شده است؟
به گفته مسئولان، مشکلات تأمین منابع مالی و کسری بودجه سازمان برنامه از عوامل اصلی این تأخیر است .
۵. تأخیر در پرداخت چه عواقبی دارد؟
کاهش انگیزه کشاورزان، تهدید کشت پاییزه، ورود دلالان و خرید زیر قیمت تضمینی، و تهدید خودکفایی گندم .
۶. وعده مسئولان برای پرداخت چه زمانی است؟
مسئولان وعده دادهاند که باقیمانده مطالبات تا پایان شهریور پرداخت شود، اما کارشناسان تحقق این وعده را بعید میدانند .
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
