وبگاه ریسپانسیبل استیت کرفت با انتشار یادداشتی مدعی شد: تمایل سلطنت عمان به تعامل با همه بازیگران خاورمیانه و فراتر از آن، مدتهاست یکی از ارکان سیاست خارجی مسقط است. با این حال، در شرایطی که جنگ در منطقه ادامه دارد، تلاش عمان برای حفظ رو...
وبگاه ریسپانسیبل استیت کرفت با انتشار یادداشتی مدعی شد: تمایل سلطنت عمان به تعامل با همه بازیگران خاورمیانه و فراتر از آن، مدتهاست یکی از ارکان سیاست خارجی مسقط است. با این حال، در شرایطی که جنگ در منطقه ادامه دارد، تلاش عمان برای حفظ روابطی عملگرایانه و عادی با ایران به منبعی برای اصطکاک با کاخ سفید تبدیل شده است.
این مسئله بهویژه در تهدیدهای پیشین دونالد جی. ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای «منفجر کردن» و «بمباران شدید» عمان در واکنش به مذاکرات مسقط با تهران درباره وضعیت آینده تنگه هرمز، آشکار شد.
علیرغم این تهدیدها، روشن است که واشنگتن ارزش عمان را بهعنوان پل ارتباطی با ایران و دیگر بازیگران منطقهای درک میکند.
با تبدیلشدن نبرد بر سر کنترل سواحل دریای سرخ یمن و بابالمندب به «جبهه غربی» بحران گستردهتر آمریکا و ایران، دولت ترامپ برای کمک به تلاشها جهت کاهش تنش و برگزاری مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و حوثی ها، که بیشتر به عمان روی آورده است.
۱۵ سپتامبر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با سید بدر البوسعیدی، همتای عمانی خود، تلفنی گفتوگو کرد و بر اساس بیانیه وزارت خارجه آمریکا، «حمایت خود را از تعمیق روابط میان عمان و ایالات متحده» ابراز کرد.
یک دیپلمات پیشین عمانی که به شرط ناشناس ماندن با «ریسپانسیبل استیتکرفت» گفتوگو کرده ، درباره اهمیت تماس روبیو و البوسعیدی گفت: «اهمیت این تماس در عمان نه بهعنوان یک اقدام دیپلماتیک تشریفاتی و منفرد، بلکه بهعنوان نشانهای قدرتمند درک میشود مبنی بر این که واشنگتن همچنان عمان را یک طرف ضروری برای تعامل دیپلماتیک و راهبردی میداند».
او افزود: «این تماس را میتوان نوعی “اصلاح راهبردی” نیز تلقی کرد. فارغ از لفاظیهای سیاسی، دولت آمریکا به رابطهای کارآمد با مسقط نیاز دارد».
به ادعای این وبگاه چند روز پیش از گفتوگوی تلفنی روبیو و البوسعیدی، مقامهای آمریکایی و نمایندگان ارشد حوثی ها در سفارت آمریکا در مسقط و با حمایت میانجیهای عمانی با یکدیگر دیدار کردند.
این دیدار چند روز پس از آن انجام شد که حوثیها در حملهای موفقیتآمیز علیه نیروهای دولت یمن، که تحت حمایت عربستان سعودی و از سوی جامعه بینالمللی به رسمیت شناخته میشود، در سواحل غربی این کشور به پیروزی رسیدند.
بر اساس گزارشها، حوثیها در این دیدار به مقامهای آمریکایی اعلام کردند که قصد هدف قرار دادن کشتیهای آمریکایی را ندارند.
در همین حال، ترامپ ۱۲ سپتامبر گفت که حوثی ها با دولت او تماس گرفته و از واشنگتن خواسته از ورود به درگیری در یمن خودداری کند. دو روز بعد نیز جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، تایید کرد که واشنگتن در تماس مستقیم با جنبش حوثیها قرار دارد.
این دیدار میان آمریکا و حوثیها نشان میدهد که «مسقط صرفا یک شریک دیپلماتیک در معنای انتزاعی نیست»، بلکه به گفته دیپلمات پیشین عمانی، «یکی از معدود مکانهایی است که در آن بازیگران متعدد درگیر در تقابل منطقهای میتوانند بالقوه با یکدیگر ارتباط برقرار کنند».
از نگاه مقامهای مسقط، بیثباتی در یمن همواره تهدیدی برای منافع حیاتی امنیتی و اقتصادی عمان خواهد بود. بالاخص آن که درگیری در بابالمندب یا مناطق پیرامون آن، بهطور اجتنابناپذیری تجارت و جریان انرژی را مختل خواهد کرد.
این وضعیت همچنین میتواند به محیط دریایی آسیب بزند و جاهطلبیهای عمان برای توسعه بنادر و قطبهای لجستیکی خود را تضعیف کند؛ بنادر و مراکزی که بخش مهمی از برنامه توسعه اقتصادی و تنوعبخشی اقتصادی این کشور در چارچوب «چشمانداز ۲۰۴۰» هستند.
بنابراین، جلوگیری از شکلگیری یک کمان ناامنی دریایی که از یمن تا خلیج فارس امتداد داشته باشد، کاملا در راستای منافع ملی خود عمان قرار دارد.
دیوید دس روش، استاد موسسه تیر مارشال، به «ریسپانسیبل استیتکرفت» گفت: «با وجود سیاست خارجی نسبتا بیطرفانه عمان، مقامهای این کشور میدانند که این مشکلات بر آنها تاثیر میگذارد و هرگاه موضوعی مهم در واشنگتن مطرح باشد، عمان آماده است کمک کند و نقش خود را ایفا کند».
سازمانهای تندرو و نومحافظهکار، از جمله «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، ترجیح میدهند عمان را بازیگری غیرقابل اعتماد و مسئلهساز معرفی کنند که در اردوگاه ایران قرار دارد.
با این حال، آن بخش از سیاست خارجی آمریکا که مسقط را تهدیدی علیه منافع واشنگتن تلقی می کند، تلاش ایالات متحده برای پیشبرد منافع خود در یمن، دریای سرخ و تنگه هرمز را دشوارتر خواهد کرد.
دیپلمات پیشین عمانی گفت تماس روبیو با همتای عمانی خود «نشان میدهد که واشنگتن نمیخواهد روابط آمریکا و عمان به قربانی جانبی درگیری با ایران تبدیل شود».
او معتقد است دولت ترامپ «دریافته است که فروپاشی روابط آمریکا و عمان، به رابطه امنیتی تثبیتشده آمریکا آسیب خواهد زد و احتمالا یک کانال مهم دیپلماتیک را درست در زمانی از میان خواهد برد که واشنگتن بیش از هر زمان دیگری به چنین کانالی نیاز دارد».
در اینجا یک پویایی متناقض شکل گرفته: تداوم بحران میان آمریکا و ایران، همزمان که نقش دیپلماتیک مسقط را ارزشمندتر میکند، آن را بالقوه خطرناکتر نیز میسازد.
دیپلمات پیشین عمانی در این باره گفت: «هرچه واشنگتن بیشتر به عمان بهعنوان یک واسطه نیاز داشته باشد، اهمیت دیپلماتیک عمان بیشتر میشود. اما هرچه عمان بیشتر در دیپلماسی میان آمریکا و ایران یا آمریکا و حوثیها درگیر شود، این خطر نیز برجسته تر میشود که یکی از طرفها نقش عمان را نشانه همسویی این کشور با طرف مقابل تفسیر کند».
