به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ در ماههای اخیر، نام «کوه کلنگ» یا «کوه کلنگگزلا» بارها در رسانههای بینالمللی مطرح شده و به یکی از محورهای بحث درباره برنامه هستهای ایران تبدیل شده است. این کوه که در نزدیکی تأسیسات هستهای نطنز قرار دارد، به دلیل ساختار زمینشناختی خاص و عمق زیاد تونلهایش، توجه نهادهای اطلاعاتی غربی را به خود جلب کرده است.
اَندیشه معاصر در این گزارش، موقعیت دقیق جغرافیایی کوه کلنگ، مشخصات زمینشناختی، پیشینه ساخت و اهمیت استراتژیک آن را بررسی میکند. همچنین واکنش رسمی مقامات ایرانی و اظهارات مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این باره ارائه شده است.
کوه کلنگ کجاست؟ موقعیت دقیق جغرافیایی
کوه کلنگ که نام کامل آن «کوه کلنگگزلا» است، در استان اصفهان واقع شده و در فاصله حدود دو کیلومتری جنوب مجتمع هستهای نطنز قرار دارد . این کوه بخشی از ارتفاعات کوهستانی استان اصفهان محسوب میشود و در حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران واقع شده است .
جدول مشخصات جغرافیایی کوه کلنگ:
مشخصات زمینشناختی و عمق تونلها
آنچه کوه کلنگ را از سایر تأسیسات هستهای ایران متمایز میکند، ساختار زمینشناختی و عمق زیاد آن در دل کوه است. بر اساس تخمین کارشناسان تسلیحاتی، تالارهای زیرزمینی این مجتمع در عمقی بین ۸۰ تا ۱۰۰ متر و در برخی نقاط تا ۶۰۰ متر در دل سنگهای سخت گرانیتی حفر شدهاند .
این عمق زیاد، کوه کلنگ را حتی عمیقتر از تأسیسات معروف غنیسازی فردو در استان قم میسازد. بسیاری از کارشناسان نظامی تردید دارند که حتی قویترین بمبهای سنگرشکن ارتش ایالات متحده (MOP) نیز بتوانند به فضاهای اصلی این سایت در چنین عمقی آسیب جدی وارد کنند .
تحلیلگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی اعلام کردهاند که نفوذ به این کوه گرانیتی حتی با «سنگینترین بمبهای غیرهستهای» پنتاگون نیز دشوار است .
پیشینه ساخت کوه کلنگ
ریشه ساخت تأسیسات کوه کلنگ به سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰ میلادی) بازمیگردد. پس از وقوع یک عملیات خرابکارانه بزرگ که سالن مدرن و رو زمینی مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته ایران را در سایت نطنز نابود کرد، تهران تصمیم گرفت این بخش حساس را به مکانی کاملاً امن و رسوخناپذیر منتقل کند .
علیاکبر صالحی، رئیس وقت سازمان انرژی اتمی ایران، در فروردین ۱۴۰۰ و پس از دومین خرابکاری در نطنز، بدون نام بردن مستقیم از کوه کلنگ، این راهبرد را تأیید کرد و به خبرنگاران گفت که ایران در واکنش به این اقدام خرابکارانه، در حال ساخت سالنهای متعدد و پیشرفته در دل کوه است تا زنجیره تولید سانتریفیوژهای پیشرفته متوقف نشود .
اگرچه ساخت تونلهای اولیه این منطقه از سال ۲۰۰۷ آغاز شده بود، اما پروژه تبدیل کوه کلنگ به یک دژ صنعتی-هستهای به طور جدی از سال ۲۰۲۰ کلید خورد .
افزایش فعالیتهای ساختمانی در سال ۲۰۲۶
بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای توسط مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، فعالیتهای عمرانی در کوه کلنگگزلا طی سال ۲۰۲۶ «بهوضوح افزایش یافته است» .
نشانههای افزایش ساختوساز:
به گفته تحلیلگران، این تغییرات نشان میدهد فعالیت در این مجموعه از مرحله حفاری گسترده به سوی ساختوساز احتمالی در بخشهای داخلی و تقویت ورودیهای تونلها تغییر کرده است .
واکنش رسمی ایران به ادعاها
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، صراحتاً اعلام کرده است که در کوه کلنگ هیچ فعالیت هستهای در جریان نیست و تمرکز آمریکا بر این منطقه را «بهانهای ساختگی برای تجاوز، تخریب و خرابکاری» دانسته است .
ایران وجود هر گونه مجتمع هستهای مخفی و زیرزمینی در کوه کلنگ را رد کرده است .
اظهارات مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با اشاره به گمانهزنیهای مطرحشده درباره فعالیت هستهای ایران در این منطقه، گفته است که شواهد محکمی برای تأیید این ادعاها وجود ندارد .
با این حال، گروسی اعلام کرده که آژانس هنوز از داخل مجموعه تونلهای زیرزمینی این سایت بازرسی نکرده، اما تصاویر ماهوارهای از تحرکات جدید در این محل، در نزدیکی تأسیسات اصلی غنیسازی اورانیوم ایران در نطنز، حکایت دارد . آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواستار کسب اطلاعات درباره کوه کلنگگزلا و دسترسی به این تأسیسات شده است .
ادعاهای مطرحشده درباره کاربرد کوه کلنگ
بر اساس تحلیل مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، تأسیسات واقع در کوه کلنگ «احتمالاً» برای یکی از سه هدف طراحی شده که همگی مربوط به برنامه هستهای ایران هستند :
اطلاعات اسرائیل نیز حاکی از آن است که ایران ممکن است در چارچوب برنامه غنیسازی اورانیوم، در پی انتقال سانتریفیوژها به این سایت باشد .
با این حال، تحلیلگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی تأکید کردهاند که تصاویر موجود نه ادعای اطلاعاتی اسرائیل درباره انتقال سانتریفیوژها به کوه کلنگ را تأیید میکنند و نه آن را رد میکنند .
نکات مهم / تذکرات / هشدارها
۱. موقعیت کوه کلنگ: کوه کلنگگزلا در استان اصفهان و در فاصله حدود دو کیلومتری جنوب مجتمع هستهای نطنز قرار دارد .
۲. فاصله از تهران: این کوه در حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران واقع شده است .
۳. جنس زمین: کوه کلنگ از سنگهای سخت گرانیتی تشکیل شده که نفوذ به آن را حتی با سنگینترین بمبهای غیرهستهای دشوار میکند .
۴. عمق تونلها: تالارهای زیرزمینی این مجتمع در عمقی بین ۸۰ تا ۱۰۰ متر و در برخی نقاط تا ۶۰۰ متر حفر شدهاند .
۵. پیشینه ساخت: ساخت تأسیسات کوه کلنگ از سال ۲۰۲۰ و پس از خرابکاری در کارگاه مونتاژ سانتریفیوژ نطنز آغاز شد .
۶. واکنش ایران: اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، اعلام کرده که در کوه کلنگ هیچ فعالیت هستهای در جریان نیست .
۷. موضع آژانس: رافائل گروسی گفته است که شواهد محکمی برای تأیید ادعاهای فعالیت هستهای در این منطقه وجود ندارد .
۸. افزایش ساختوساز: تحلیل تصاویر ماهوارهای نشان میدهد فعالیتهای عمرانی در این سایت طی سال ۲۰۲۶ افزایش یافته است .
جمعبندی کاربردی
اَندیشه معاصر در این گزارش بررسی کرد که «کوه کلنگ» یا «کوه کلنگگزلا» در استان اصفهان و در فاصله حدود دو کیلومتری جنوب مجتمع هستهای نطنز قرار دارد. این کوه در حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران واقع شده و از سنگهای سخت گرانیتی تشکیل شده است .
مهمترین نکاتی که درباره کوه کلنگ باید بدانید عبارتند از:
موقعیت: استان اصفهان، دو کیلومتری جنوب نطنز
فاصله از تهران: حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتری جنوب
جنس زمین: سنگ گرانیتی سخت
عمق تونلها: ۸۰ تا ۱۰۰ متر و در برخی نقاط تا ۶۰۰ متر
پیشینه ساخت: از سال ۲۰۲۰ پس از خرابکاری در نطنز
موضع ایران: هیچ فعالیت هستهای در این منطقه جریان ندارد
موضع آژانس: شواهد محکمی برای تأیید ادعاها وجود ندارد
اَندیشه معاصر توصیه میکند که برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات مربوط به این موضوع، رسانههای رسمی و معتبر را دنبال کنید.
سوالات متداول
۱. کوه کلنگ کجای ایران است؟
کوه کلنگ که نام کامل آن «کوه کلنگگزلا» است، در استان اصفهان و در فاصله حدود دو کیلومتری جنوب مجتمع هستهای نطنز قرار دارد .
۲. فاصله کوه کلنگ از تهران چقدر است؟
این کوه در حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران واقع شده است .
۳. جنس کوه کلنگ چیست؟
کوه کلنگ از سنگهای سخت گرانیتی تشکیل شده است که نفوذ به آن را حتی با سنگینترین بمبهای غیرهستهای دشوار میکند .
۴. عمق تونلهای کوه کلنگ چقدر است؟
بر اساس تخمین کارشناسان، تالارهای زیرزمینی این مجتمع در عمقی بین ۸۰ تا ۱۰۰ متر و در برخی نقاط تا ۶۰۰ متر در دل سنگهای گرانیتی حفر شدهاند .
۵. ساخت کوه کلنگ از چه زمانی آغاز شد؟
ساخت تونلهای اولیه این منطقه از سال ۲۰۰۷ آغاز شده بود، اما پروژه تبدیل کوه کلنگ به یک دژ صنعتی-هستهای به طور جدی از سال ۲۰۲۰ و پس از خرابکاری در کارگاه مونتاژ سانتریفیوژ نطنز کلید خورد .
۶. آیا ایران فعالیت هستهای در کوه کلنگ را تأیید کرده است؟
خیر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، صراحتاً اعلام کرده است که در کوه کلنگ هیچ فعالیت هستهای در جریان نیست و تمرکز آمریکا بر این منطقه را «بهانهای ساختگی برای تجاوز، تخریب و خرابکاری» دانسته است .
۷. موضع آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره کوه کلنگ چیست؟
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفته است که شواهد محکمی برای تأیید ادعاهای فعالیت هستهای در این منطقه وجود ندارد. با این حال، آژانس خواستار کسب اطلاعات و دسترسی به این تأسیسات شده است .
۸. چه ادعاهایی درباره کاربرد کوه کلنگ مطرح شده است؟
تحلیلگران احتمال میدهند این تأسیسات برای یکی از سه هدف طراحی شده باشد: تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ، تأسیسات غنیسازی، یا پناهگاهی امن برای سایر فعالیتهای مرتبط با تسلیحات هستهای .
۹. آیا فعالیتهای ساختمانی در کوه کلنگ افزایش یافته است؟
بله، بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای توسط مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، فعالیتهای عمرانی در این سایت طی سال ۲۰۲۶ «بهوضوح افزایش یافته است» .
۱۰. چه نشانههایی از افزایش ساختوساز در کوه کلنگ مشاهده شده است؟
مقاومسازی دسترسیهای ورودی، آسفالتسازی شبکه جاده داخلی، تقویت نقاط دسترسی و هموارسازی و جمعآوری مواد حاصل از حفاری از نشانههای این افزایش عنوان شده است .
۱۱. آیا ادعای انتقال سانتریفیوژها به کوه کلنگ تأیید شده است؟
تحلیلگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی تأکید کردهاند که تصاویر موجود نه ادعای اطلاعاتی اسرائیل درباره انتقال سانتریفیوژها به کوه کلنگ را تأیید میکنند و نه آن را رد میکنند .
۱۲. چرا کوه کلنگ اهمیت استراتژیک پیدا کرده است؟
کوه کلنگ به دلیل عمق زیاد، استحکامات حفاظتی و مقاومت بیشتر در برابر حملات هوایی، به یکی از مکانهایی تبدیل شده که در گمانهزنیها درباره فعالیتهای هستهای ایران مورد توجه قرار گرفته است. نفوذ به این کوه گرانیتی حتی با سنگینترین بمبهای غیرهستهای پنتاگون نیز دشوار است .
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.