به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون ؛نظام فنی و اجرایی کشور، بستری برای ساماندهی و نظارت بر فعالیت شرکتهای پیمانکاری، مشاوره و انفورماتیک است. سازمان برنامه و بودجه کشور به عنوان متولی این حوزه، دو سامانه مکمل را برای مدیریت و اطلاعرسانی صلاحیت این شرکتها راهاندازی کرده است: سامانه ساجات برای تشکیل پرونده و ارزیابی، و سامانه ساجار برای اطلاعرسانی عمومی و استعلام آنلاین.
اَندیشه معاصر در این گزارش، جزئیات کامل سامانه ساجار، آدرس رسمی، نحوه استعلام، اطلاعات قابل مشاهده، تفاوت آن با سامانه ساجات، نقش این سامانه در کاهش فساد و شفافیت، فرآیند رسیدگی به تخلفات شرکتها و هشدار مهم درباره توقف گواهیهای کاغذی را بررسی میکند. همچنین تمامی اطلاعات لازم برای کارفرمایان، پیمانکاران و فعالان حوزه مناقصات که نیاز به استعلام صلاحیت شرکتها دارند، در این گزارش پوشش داده شده است.
سامانه ساجار چیست و آدرس رسمی آن کدام است؟
سامانه ساجار مخفف «سامانه اطلاعات عوامل نظام فنی و اجرایی کشور» است و زیر نظر سازمان برنامه و بودجه کشور فعالیت میکند. این سامانه با هدف شفافسازی اطلاعات شرکتهای دارای رتبه پیمانکاری و مشاوره ایجاد شده و امکان استعلام عمومی وضعیت شرکتها را فراهم میکند.
سامانه ساجار از اوایل دهه ۱۳۹۰ راهاندازی شد، اما به دلایلی در سال ۱۳۹۸ از دسترس خارج شد و سپس مجدداً راهاندازی شد. قبل از راهاندازی این سامانه، سازمان برنامه و بودجه کشور هر سال اسامی شرکتهای تأیید صلاحیتشده را در کتابی منتشر میکرد و هر شرکتی که تا زمان تهیه و انتشار کتاب صلاحیت داشت، نام آن در کتاب درج میشد. این روش به این معنا بود که اگر فردای چاپ کتاب، شرکتی به سطح قابل قبول میرسید یا تخلفی مرتکب میشد، باید تا سال آینده صبر میکرد یا وارد فرآیند استعلام میشد.
آدرس رسمی سامانه ساجار:
https://sajar.mporg.ir
سامانه ساجات چیست و چه تفاوتی با ساجار دارد؟
یکی از مهمترین نکات برای فعالان حوزه پیمانکاری و مناقصات، درک تفاوت بین دو سامانه ساجات و ساجار است. بسیاری از افراد به اشتباه تصور میکنند که استعلام مدرک در سامانه ساجات انجام میشود، در حالی که این تصور نادرست است.
سامانه ساجات (سامانه جامع تشخیص صلاحیت عوامل نظام فنی و اجرایی) پورتال سازمان برنامه و بودجه برای ثبتنام، بارگذاری مدارک، مدیریت پرونده و پیگیری فرآیند تشخیص صلاحیت پیمانکاران، مشاوران، طرحوساخت و شرکتهای انفورماتیک است. در ساجات، کاربر به عنوان «متقاضی دریافت گواهینامه تشخیص صلاحیت» حساب میسازد و مدارک را بارگذاری میکند. ساجات محل ارزیابی و صدور گواهی است، نه استعلام عمومی.
سامانه ساجار (سامانه اطلاعات عوامل نظام فنی و اجرایی کشور) به صورت عمومی اطلاعات گواهی صلاحیت عوامل تعیینصلاحیتشده را نمایش میدهد؛ از جمله نام و شناسه شرکت، رشته و حوزه فعالیت، پایه، تاریخ صدور و اعتبار. ساجار یک بانک اطلاعاتی عمومی و درگاه خروجی است.
تفاوتهای کلیدی ساجات و ساجار:
به طور خلاصه، شما در «ساجات» امتحان میدهید و مدارک خود را ثبت میکنید، و در «ساجار» کارنامه و اعتبار نهایی شما به تمام ایران نمایش داده میشود.
هشدار مهم: توقف گواهیهای کاغذی و ملاک بودن ساجار
از تیرماه ۱۴۰۳، تحویل نسخه فیزیکی گواهینامههای صلاحیت متوقف شده و «صرفاً اطلاعات مندرج در ساجار ملاک عمل» خواهد بود. این بخشنامه رسمی سازمان برنامه و بودجه به این معناست که هر نوع استعلام یا ارائه مدرک باید به رکورد آنلاین ساجار متکی باشد.
این تفکیک باعث حذف جعل و دوگانگی سند شده است: تنها رکورد برخط ساجار معتبر است، نه تصویر یک «گواهی کاغذی قدیمی» یا فایل PDF بدون تطبیق آنلاین.
نحوه استعلام رتبه شرکتها از سامانه ساجار
استعلام رتبه و صلاحیت شرکتها از سامانه ساجار یک فرآیند ساده و برخط است که نیازی به ثبتنام یا ایجاد حساب کاربری ندارد.
مراحل استعلام:
نکته مهم: برای دقیقترین نتیجه، بهتر است استعلام را با شناسه ملی شرکت انجام دهید. چون ممکن است چند شرکت نام مشابه داشته باشند، اما شناسه ملی هر شرکت منحصربهفرد است و از بروز اشتباه جلوگیری میکند.
چه اطلاعاتی در سامانه ساجار قابل مشاهده است؟
با استفاده از سامانه ساجار میتوانید اطلاعات زیر را مشاهده کنید:
پایه یا رتبه شرکت (مثلاً پایه ۱ تا ۵)
رشته فعالیت (راه، ساختمان، تأسیسات، نفت و گاز و …)
تاریخ اعتبار گواهی صلاحیت
وضعیت فعال یا غیرفعال بودن شرکت
نام کامل شرکت و شناسه ملی
این اطلاعات مستقیماً از پایگاه داده سازمان برنامه و بودجه استخراج میشود و ملاک رسمی برای بررسی صلاحیت شرکتهاست.
نقش سامانه ساجار در کاهش فساد و شفافیت
بر اساس اعلام مسئولان سازمان برنامه و بودجه، با راهاندازی مجدد سامانه ساجار، علاوه بر بهبود دسترسی اطلاعات و سهولت فرآیندها، امکان انحصار، تبانی و فساد در قراردادهای مشاوره و پیمانکاری کاهش پیدا میکند.
سیدجواد قانعفر، رئیس امور نظام فنی، اجرایی، پیمانکاران و مشاوران سازمان برنامه و بودجه کشور، در این باره گفته است: «از آنجایی که سامانه ساجار اسامی و اطلاعات و مشخصات مربوط به شرکتها را در دسترس همگان قرار میدهد، عذر و بهانهای از سوی دستگاههای اجرایی مبنی بر دسترسی نداشتن به اطلاعات پذیرفته نیست».
وی افزوده است: «استعلام از ساجار به صورت برخط و دقیق است و این سامانه به صورت یکپارچه در سراسر کشور با جزئیات اعلام میکند که هر شرکت در چه رشتهای، چه رتبهای و چه تخصصی دارد و احیاناً اگر با شرکت یا شرکتهای دیگری، سهامدار مشترک هم داشته باشد، قابل تشخیص بوده و گواهینامه هر شرکت هم در دسترس قرار میگیرد».
زمان بهروزرسانی اطلاعات در سامانه ساجار
از زمانی که دو سامانه ساجات و ساجار راهاندازی شد، استعلامها به صورت برخط انجام میشود. اگر شرکتی صلاحیت بگیرد یا محرومیت پیدا کند، اثر آن در کمتر از ۲۴ ساعت در صفحه آن شرکت در سامانه مشاهده خواهد شد.
فرآیند رسیدگی به تخلفات شرکتها
اگر دستگاههای اجرایی، امور بخشی سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمانهای مدیریت و برنامهریزی استانها، از عملکرد یک شرکت مشاور، پیمانکار یا انفورماتیک ناراضی باشند و از آن شکایت کنند و ادله خود را ارائه دهند، امور نظام فنی، اجرایی، پیمانکاران و مشاوران سازمان برنامه و بودجه کشور به آن رسیدگی میکند.
این امور، جلسه هیئت بدوی رسیدگی به تخلفات را برگزار و به تخلف اعلامشده رسیدگی میکند و رأی صادر میشود. اگر این رأی مورد اعتراض قرار نگیرد، قطعی شده و در سامانه اعلام میشود و در صورت اعتراض در مهلت مقرر، رسیدگی مجدد صورت میگیرد و پس از قطعی شدن رأی، در سامانه اعلام میشود.
نکته مهم: اعلام تخلف و شکایت از عملکرد شرکتها از سوی اشخاص حقیقی باید از طریق اعلام به دستگاههای اجرایی، امور بخشی سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمانهای مدیریت و برنامهریزی استانها صورت بگیرد.
اگر نتیجه استعلام پیدا نشد چه باید کرد؟
در صورتی که نتیجه استعلام در سامانه ساجار پیدا نشد، توصیههای زیر ارائه شده است:
شناسه ملی را دوباره کنترل کنید: اشتباه یک رقم بسیار رایج است
با خود شرکت تماس بگیرید: شماره گواهی یا تصویر صفحه ساجار را بخواهید
اگر شرکت تازهتأسیس یا در حال تمدید/ارتقاست: انتشار رکورد ممکن است در جریان باشد؛ ملاک نهایی، ظهور رکورد در ساجار است
کارکرد سامانه ساجار برای کارفرمایان
از مهمترین کارکردهای سامانه ساجار این است که به صورت شفاف و روشن اعلام میکند که هر شرکت، چقدر ظرفیت و توان انجام کار فنی و اجرایی دارد. کارفرماها برای ارجاع کار به شرکتها و بهرهگیری از اطلاعات آن در مناقصهها استفاده زیادی از این اطلاعات میکنند، چرا که هر شرکت باید مطابق با ظرفیتی که در این سامانه اعلام شده، قرارداد بسته و کار انجام دهد.
نکات مهم / تذکرات / هشدارها
۱. آدرس رسمی سامانه ساجار: sajar.mporg.ir تنها مرجع معتبر برای استعلام رتبه و صلاحیت شرکتها است.
۲. تفاوت ساجات و ساجار: ساجات درگاه داخلی تشکیل پرونده و ارزیابی است، در حالی که ساجار مرجع استعلام عمومی و برخط است.
۳. توقف گواهیهای کاغذی: از تیرماه ۱۴۰۳، تحویل نسخه فیزیکی گواهینامههای صلاحیت متوقف شده و صرفاً اطلاعات مندرج در ساجار ملاک عمل است.
۴. استعلام با شناسه ملی: برای دقیقترین نتیجه، استعلام را با شناسه ملی شرکت انجام دهید تا از اشتباه ناشی از تشابه اسمی جلوگیری شود.
۵. بهروزرسانی سریع: اگر شرکتی صلاحیت بگیرد یا محرومیت پیدا کند، اثر آن در کمتر از ۲۴ ساعت در سامانه مشاهده خواهد شد.
۶. بدون نیاز به ثبتنام: استعلام رتبه شرکتها از سامانه ساجار معمولاً بدون نیاز به ثبتنام انجام میشود.
۷. ذخیره پرینت PDF: از صفحه نتیجه استعلام یک پرینت PDF بگیرید و در پرونده مناقصه یا پیوست قرارداد نگه دارید.
جمعبندی کاربردی
اَندیشه معاصر در این گزارش بررسی کرد که سامانه ساجار با آدرس رسمی sajar.mporg.ir تنها مرجع معتبر برای استعلام آنلاین رتبه، صلاحیت و اعتبار شرکتهای پیمانکاری، مشاوره و انفورماتیک در سراسر کشور است. این سامانه توسط سازمان برنامه و بودجه کشور مدیریت میشود و امکان استعلام برخط اطلاعات شرکتها را برای کارفرمایان، برگزارکنندگان مناقصات و عموم مردم فراهم میکند.
مهمترین نکاتی که فعالان حوزه پیمانکاری و مناقصات باید بدانند عبارتند از:
آدرس سامانه: sajar.mporg.ir
نحوه استعلام: با وارد کردن شناسه ملی یا نام شرکت
اطلاعات قابل مشاهده: پایه و رتبه، رشته فعالیت، تاریخ اعتبار، وضعیت فعال یا محروم
تفاوت با ساجات: ساجات برای تشکیل پرونده و ساجار برای استعلام عمومی است
هشدار مهم: از تیرماه ۱۴۰۳، گواهیهای کاغذی متوقف شده و فقط رکورد ساجار معتبر است
بهروزرسانی سریع: تغییرات صلاحیت در کمتر از ۲۴ ساعت در سامانه اعمال میشود
اَندیشه معاصر توصیه میکند که کارفرمایان و برگزارکنندگان مناقصات قبل از انعقاد قرارداد با هر شرکت پیمانکاری یا مشاوره، حتماً وضعیت صلاحیت آن شرکت را از طریق سامانه ساجار استعلام کنند و پرینت آن را در پرونده نگهداری نمایند. همچنین شرکتهای پیمانکاری و مشاوره برای دریافت و تمدید گواهی صلاحیت خود باید از طریق سامانه ساجات اقدام کنند.
سوالات متداول
۱. سامانه ساجار چیست؟
سامانه ساجار مخفف «سامانه اطلاعات عوامل نظام فنی و اجرایی کشور» است که زیر نظر سازمان برنامه و بودجه کشور فعالیت میکند و برای استعلام آنلاین رتبه و صلاحیت شرکتهای پیمانکاری و مشاوره استفاده میشود.
۲. آدرس رسمی سامانه ساجار چیست؟
آدرس رسمی سامانه ساجار sajar.mporg.ir است.
۳. تفاوت سامانه ساجات و ساجار چیست؟
ساجات درگاه داخلی تشکیل پرونده، بارگذاری مدارک و پیگیری ارزیابی است، در حالی که ساجار بانک اطلاعاتی عمومی و مرجع استعلام برخط وضعیت گواهی، رشته-پایه و اعتبار شرکتهاست.
۴. آیا برای استعلام از سامانه ساجار نیاز به ثبتنام است؟
خیر، استعلام رتبه شرکتها از سامانه ساجار معمولاً بدون نیاز به ثبتنام انجام میشود.
۵. چه اطلاعاتی در سامانه ساجار قابل مشاهده است؟
اطلاعاتی مانند پایه یا رتبه شرکت، رشته فعالیت، تاریخ اعتبار گواهی صلاحیت، وضعیت فعال یا غیرفعال بودن شرکت و نام کامل شرکت و شناسه ملی قابل مشاهده است.
۶. چگونه رتبه یک شرکت را در سامانه ساجار بررسی کنیم؟
با ورود به سامانه ساجار و جستجو از طریق شناسه ملی یا نام شرکت، میتوانید رتبه و صلاحیت شرکت را مشاهده کنید.
۷. چرا استعلام با شناسه ملی مهم است؟
چون ممکن است چند شرکت نام مشابه داشته باشند، اما شناسه ملی هر شرکت منحصربهفرد است و از بروز اشتباه جلوگیری میکند.
۸. آیا گواهیهای کاغذی صلاحیت همچنان معتبر است؟
خیر، از تیرماه ۱۴۰۳ تحویل نسخه فیزیکی گواهینامههای صلاحیت متوقف شده و صرفاً اطلاعات مندرج در ساجار ملاک عمل است.
۹. زمان بهروزرسانی اطلاعات در سامانه ساجار چقدر است؟
اگر شرکتی صلاحیت بگیرد یا محرومیت پیدا کند، اثر آن در کمتر از ۲۴ ساعت در صفحه آن شرکت در سامانه مشاهده خواهد شد.
۱۰. چگونه میتوان از عملکرد یک شرکت پیمانکاری شکایت کرد؟
اعلام تخلف و شکایت از عملکرد شرکتها باید از طریق اعلام به دستگاههای اجرایی، امور بخشی سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمانهای مدیریت و برنامهریزی استانها صورت بگیرد.
۱۱. اگر نتیجه استعلام در سامانه ساجار پیدا نشد چه باید کرد؟
شناسه ملی را دوباره کنترل کنید، با خود شرکت تماس بگیرید و شماره گواهی یا تصویر صفحه ساجار را بخواهید. اگر شرکت تازهتأسیس یا در حال تمدید است، انتشار رکورد ممکن است در جریان باشد.
۱۲. سامانه ساجار چه نقشی در کاهش فساد دارد؟
سامانه ساجار با شفافسازی اطلاعات شرکتها و امکان استعلام برخط، امکان انحصار، تبانی و فساد در قراردادهای مشاوره و پیمانکاری را کاهش میدهد.
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.