ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، پس از یک روز رایزنی با رئیس‌جمهور و مقام‌های ارشد سیاسی و امنیتی ایران، شامگاه دوشنبه تهران را ترک کرد؛ سفری که با وجود اهمیت آن، به توافق جدیدی میان تهران و واشنگتن یا گشایشی محسوس در روند میانجیگری اسلام‌آباد منجر نشد.

ژنرال منیر در حالی به تهران سفر کرد که هفته گذشته دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا تلفنی گفت‌وگو کرده بود. این سومین سفر او به ایران در سال جاری است و در شرایطی انجام شد که تلاش‌های پاکستان برای حفظ مسیر گفت‌وگو میان تهران و واشنگتن با موانع جدی روبه‌رو شده است.

یک مقام آمریکایی روز گذشته اعلام کرد، ترامپ همپنین پیش از سفر منیر ژنرال به تهران، با او تماس گرفته، اما جزئیات این گفت‌وگو منتشر نشده است. اهمیت این تماس از آن جهت است که همزمان با اعلام ترامپ درباره توقف مذاکرات با ایران و آماده شدن واشنگتن برای اعمال فشارهای جدید انجام شد.

منیر در تهران با «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهور، «محمدباقر قالیباف» رئیس مجلس شورای اسلامی و «محسن رضایی» دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار کرد. مهم‌ترین پیام تهران در این دیدارها، تأکید بر تداوم بی‌اعتمادی به آمریکا و ضرورت اقدام عملی واشنگتن برای اجرای شروط تفاهم قبلی بود.

رضایی همچنین بر مدیریت امنیت تنگه هرمز توسط ایران تأکید کرد؛ موضوعی که همچنان یکی از اصلی‌ترین گره‌های مسیر تفاهم میان تهران و واشنگتن است.

ایران لغو محاصره دریایی، پایان تحریم‌های نفتی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و توقف تهدیدهای نظامی آمریکا را از شروط خود برای بازگشایی هرمز اعلام کرده است. تفاهمی که با میانجیگری پاکستان در ژوئن شکل گرفت، مهلتی ۶۰روزه برای دستیابی به ترتیبات گسترده‌تر تعیین کرده بود، اما این مهلت در اواسط اوت بدون تمدید پایان یافت.

همزمان با سفر ژنرال منیر، واشنگتن فشار اقتصادی علیه تهران را تشدید کرد و تحریم‌های جدیدی در حوزه‌های طلا، فناوری، دارایی‌های دیجیتال، هوانوردی و کشتیرانی اعمال کرد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا این بسته را «سخت‌ترین تحریم‌ها در تاریخ» توصیف کرد. ایران نیز این اقدامات را «جنگ اقتصادی» خواند.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند پاکستان همچنان می‌تواند نقش مهمی در حفظ ارتباط میان تهران و واشنگتن داشته باشد. قمر چیمه معتقد است بی‌طرفی نسبی پاکستان به این کشور امکان می‌دهد برای دو طرف راهی برای خروج از بن‌بست ایجاد کند. «زاهد محمود» نیز اسلام‌آباد را همچنان حامل پیام واشنگتن به تهران می‌داند.

در مقابل، آندریاس کریگ، استاد کالج کینگز لندن، قطر را همچنان کانال اصلی میانجیگری سیاسی میان تهران و واشنگتن می‌داند و معتقد است اهمیت سفر منیر بیشتر در ایجاد یک مسیر ارتباطی میان نهادهای نظامی و امنیتی دو طرف است؛ مسیری که می‌تواند برای مدیریت تنش در هرمز مورد استفاده قرار گیرد.

پس از سفر منیر نیز رایزنی‌ها ادامه دارد و قرار است بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان برای گفت‌وگو درباره تنگه هرمز به تهران سفر کند. عمان پیش‌تر از تفاهم با ایران درباره مختصات یک مسیر پیشنهادی برای عبور کشتی‌های تجاری خبر داده بود.

در مجموع، سفر ژنرال عاصم منیر را باید بخشی از تلاش گسترده‌تر برای باز نگه داشتن کانال ارتباطی تهران و واشنگتن دانست؛ سفری که فعلاً به توافق جدید منجر نشده، اما نشان می‌دهد پاکستان، عمان و قطر همچنان در تلاشند مسیر دیپلماسی و کاهش تنش را زنده نگه دارند.