لایحهای که در کمیسیون اجتماعی مجلس در حال بررسی است، مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی را از میانگین دو سال آخر، به میانگین کل سنوات بیمهپردازی تا سقف ۳۵ سال تغییر میدهد . کارشناسان بیمهای و نمایندگان مجلس با اشاره به تورم شدید و کاهش ارز...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ در حال حاضر، مبنای محاسبه مستمری بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی بر اساس ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، «میانگین مزد یا حقوق بیمهشده ظرف آخرین دو سال قبل از درخواست» است که در فرمول (سابقه بیمه × میانگین دو سال آخر) ÷ ۳۰ محاسبه میشود . این قاعده با در نظر گرفتن واقعیتهای اقتصادی کشور، بهویژه تورم مزمن، طراحی شده است .
با این حال، لایحه جدید «نظام نوین محاسبه مستمری بازنشستگی» که در مجلس در دست بررسی است، پیشنهاد میکند که مبنای محاسبه به «میانگین کل سنوات بیمهپردازی تا سقف ۳۵ سال با لحاظ تعدیلات تورمی» تغییر یابد . این موضوع در حالی مطرح میشود که کارشناسان نسبت به تأثیرات منفی این تغییر بر مستمریها و اعتماد عمومی هشدار دادهاند.
بر اساس قوانین فعلی، حقوق بازنشستگی از فرمول (میانگین دو سال آخر × سابقه بیمه) ÷ ۳۰ محاسبه میشود . این روش برای بیش از ۵۰ سال، مبنای قانونی پرداخت حق بیمه توسط میلیونها بیمهپرداز بوده است .
در لایحه جدید، پیشنهاد شده است که کل سنوات بیمهپردازی با تعدیل تورم در سنوات اولیه مبنای محاسبه قرار گیرد . یک کارشناس امور بیمهای در این باره توضیح داده است: «در لایحه پیشنهادی اشاره شده که تورم برای سنوات اولیه لحاظ میشود، اما این پرسش مطرح است که تکلیف سایر سالها چیست و این تعدیل چگونه بهصورت دقیق اعمال خواهد شد؟» .
کارشناسان بیمهای نسبت به کاهش محسوس مستمریها در صورت تصویب این لایحه هشدار دادهاند. ناهید حیدری، مدیرکل اسبق امور مستمریهای سازمان تأمین اجتماعی، با اشاره به اینکه در حال حاضر مستمری فردی با ۳۰ سال سابقه حدود ۱۵ تا ۱۸ درصد کمتر از آخرین دستمزد او است، میگوید: «اگر مبنای محاسبه به کل سنوات تغییر کند، این کاهش میتواند بیشتر شود و منجر به از بین رفتن ارزش ریالی حقبیمه پرداختی فرد و آورده وی به صندوق بیمهای شود» .
حمید حاجاسماعیلی، کارشناس اقتصادی، نیز این موضوع را بخشی از رویکرد جدید برای اصلاح نظام تأمین اجتماعی دانسته و تأکید کرده است که دولت باید با ارائه لایحهای جامع، مسیر اصلاح صندوقها را بدون آسیب به بازار کار و معیشت کارگران شفاف کند .
جدول مقایسه مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی
| مشخصه | قانون فعلی (ماده ۷۷) | لایحه جدید پیشنهادی |
|---|---|---|
| مبنای محاسبه | میانگین دو سال آخر بیمهپردازی | میانگین کل سنوات تا سقف ۳۵ سال |
| فرمول | (میانگین دو سال آخر × سابقه) ÷ ۳۰ | میانگین کل سنوات با تعدیل تورم سنوات اولیه |
| اثر بر مستمری | حدود ۱۵ تا ۱۸ درصد کمتر از آخرین دستمزد | کاهش بیشتر مستمریها |
| منطق اقتصادی | متناسب با تورم مزمن و رشد حقوق در سالهای آخر کار | هدف اصلاح ناترازی صندوقها و جلوگیری از افزایشهای غیرمتعارف |
۱. نقض حقوق مکتسبه و اصل امنیت حقوقی
حسین امامیراد، نماینده مردم چناران در مجلس، در یادداشتی با اشاره به اینکه بیمهپردازان سالها بر اساس قانون موجود حق بیمه پرداخت کردهاند، این لایحه را خلاف اصول «اعتماد مشروع»، «امنیت حقوقی» و «عدالت بیمهای» دانسته است . وی تأکید کرده که تغییر ناگهانی فرمول محاسبه مستمری میتواند به تضعیف اعتماد عمومی نسبت به ثبات قوانین و تعهدات دولت منجر شود .
۲. تعارض با اصل عدم عطف به ماسبق شدن قوانین
بر اساس ماده ۴ قانون مدنی، اثر قانون نسبت به آینده است و قوانین معمولاً نسبت به گذشته تسری نمییابند. امامیراد با استناد به این اصل، تسری لایحه جدید به سوابق بیمهپردازی گذشته را غیرقانونی دانسته است .
۳. عدم تناسب ابزار با هدف
کارشناسان معتقدند که اگر هدف از این تغییر، جلوگیری از افزایشهای غیرمتعارف حقوق در سالهای پایانی خدمت باشد، راهکار مناسبتر، تقویت نظارت و وضع ضوابط ضدتخلف است، نه تغییر اصل فرمول محاسبه برای همه بیمهپردازان .
بر اساس آخرین اطلاعات، کلیات لایحه اصلاح موادی از قانون تأمین اجتماعی در کمیسیون اجتماعی مجلس به تصویب رسیده است . با این حال، این مصوبات هنوز نهایی نیستند و برای اجرا باید در صحن علنی مجلس به تصویب برسند و سپس به تأیید شورای نگهبان برسند . کارشناسان تأکید دارند که اصلاح نظام بازنشستگی یک ضرورت است، اما نیازمند رویکردی جامعتر و عادلانهتر است.
۱. لایحه فعلاً تصویب نشده است: این لایحه در مرحله بررسی در کمیسیون اجتماعی مجلس است و هنوز در صحن علنی تصویب نشده است .
۲. عطف به ماسبق نمیشود: در صورت تصویب، این قانون شامل بیمهپردازان فعلی خواهد شد و نه مستمریبگیران قبلی؛ به عبارت دیگر، افرادی که پس از تصویب قانون بازنشسته میشوند مشمول آن خواهند بود .
۳. تأثیر بر اعتماد عمومی: کارشناسان هشدار دادهاند که این تغییر میتواند اعتماد عمومی به نظام بیمهای را تضعیف کند .
۴. ضرورت اصلاح جامع: اکثر کارشناسان و نمایندگان مجلس بر لزوم اصلاح نظام تأمین اجتماعی تأکید دارند، اما معتقدند این اصلاح باید بهگونهای باشد که حقوق بیمهشدگان حفظ شود .
لایحه تغییر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی از دو سال آخر به کل سنوات، در حال حاضر در مرحله بررسی در کمیسیون اجتماعی مجلس است و هنوز به تصویب نهایی نرسیده است . این لایحه با مخالفتهای جدی از سوی کارشناسان بیمهای و برخی نمایندگان مجلس مواجه شده است که آن را تهدیدی برای حقوق مکتسبه بیمهشدگان و عدالت بیمهای میدانند .
نکات کلیدی که باید بدانید:
قانون فعلی: مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی، «میانگین دو سال آخر» است .
لایحه جدید: پیشنهاد تغییر مبنای محاسبه به «میانگین کل سنوات تا سقف ۳۵ سال» .
وضعیت فعلی: در دست بررسی در کمیسیون اجتماعی مجلس .
اثر در صورت تصویب: شامل بیمهپردازان فعلی (و نه مستمریبگیران قبلی) خواهد شد .
نگرانی اصلی: کاهش محسوس مستمریها و تضعیف عدالت بیمهای .
توصیه میشود برای اطلاع از آخرین وضعیت این لایحه، اخبار مربوط به مصوبات مجلس شورای اسلامی را از منابع رسمی دنبال کنید.
۱. آیا لایحه تغییر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی تصویب شده است؟
خیر، این لایحه در مرحله بررسی در کمیسیون اجتماعی مجلس است و هنوز در صحن علنی به تصویب نرسیده است .
۲. مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی در حال حاضر چیست؟
بر اساس ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، مبنای محاسبه، «میانگین دو سال آخر بیمهپردازی» است .
۳. چرا این لایحه با مخالفت کارشناسان مواجه شده است؟
به دلیل نگرانی از کاهش محسوس مستمریها، تضعیف اعتماد عمومی به نظام بیمهای و تعارض با اصول حقوقی مانند عدم عطف به ماسبق شدن قوانین .
۴. در صورت تصویب، این قانون شامل چه کسانی میشود؟
در صورت تصویب، این قانون شامل بیمهپردازان فعلی خواهد شد و به مستمریبگیران قبلی تسری پیدا نمیکند .
۵. آیا اصلاح نظام بازنشستگی ضروری است؟
بله، اکثر کارشناسان بر ضرورت اصلاح نظام تأمین اجتماعی تأکید دارند، اما معتقدند این اصلاح باید بهگونهای باشد که حقوق بیمهشدگان حفظ شود .
۶. چه کسانی مخالف این لایحه هستند؟
کارشناسان بیمهای، برخی نمایندگان مجلس و فعالان حوزه کار با استدلالهای حقوقی و اقتصادی با این لایحه مخالفت کردهاند .
پایان/*
ببین و بخون را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
