پرونده میدان شهید علیخانی اصفهان یکی از پروندههایی بود که پس از وقوع حادثه، روند قضایی و سپس اجرای احکام آن، بازتابهای گستردهای در جامعه و فضای مجازی به همراه داشت؛ پروندهای که از یک درگیری خونین آغاز شد و با صدور احکام سنگین برای تعد...
پرونده میدان شهید علیخانی اصفهان یکی از پروندههایی بود که پس از وقوع حادثه، روند قضایی و سپس اجرای احکام آن، بازتابهای گستردهای در جامعه و فضای مجازی به همراه داشت؛ پروندهای که از یک درگیری خونین آغاز شد و با صدور احکام سنگین برای تعدادی از متهمان ادامه یافت.
در ۱۸ دی ۱۴۰۴، در جریان تجمعات اعتراضی در میدان شهید علیخانی اصفهان، درگیری میان شماری از معترضان و نیروهای انتظامی و بسیج به خشونت کشیده شد. بر اساس اعلام مراجع رسمی، در این حادثه چهار نفر از نیروهای انتظامی و بسیج به نامهای حسین رمضانی، محمد همتی، سیدعلی خشوعی و ولیالله صفری جان خود را از دست دادند.
آغاز رسیدگی قضایی
پس از وقوع این حادثه، پروندهای ویژه در دستگاه قضایی تشکیل شد و در جریان رسیدگی، ۵۹ نفر در ارتباط با این پرونده بازداشت شدند.
بر اساس اعلام مقامات قضایی، در ادامه روند دادرسی، ۱۲ نفر به اتهام مشارکت در قتل و محاربه به مجازات اعدام محکوم شدند. همچنین ۲۳ نفر دیگر نیز با توجه به میزان نقش و مشارکتشان، به حبسهایی بین ۵ تا ۱۰ سال محکوم شدند.
روایت دادگاه از ابعاد خشونت
بر اساس کیفرخواست، آرای صادرشده از سوی دادگاه و گزارشهای منتشرشده، اقدامات برخی از متهمان در این پرونده از سوی دادگاه مصداق خشونت شدید عنوان شده است.
در مستندات پرونده آمده است که مأموران در جریان حادثه با طناب به تابلوهای میدان بسته شده، سپس با سنگ، چوب و سلاحهای سرد مورد حمله قرار گرفتهاند. همچنین در گزارشهای رسمی مطرح شده که پس از مجروح شدن برخی از افراد، روی آنان بنزین ریخته و آتش زده شده است و تعدادی از قربانیان در حالی که هنوز علائم حیاتی داشتند، با ضربات قمه و تبر نیز هدف حمله قرار گرفتهاند.
دو متهمی که حکمشان در ۶ مرداد اجرا شد
در میان محکومان این پرونده، نام ابوالفضل سپاهی بادجانی، ۲۳ ساله، و امیرحسین صفری حسینآبادی، ۲۷ ساله، به دلیل اجرای حکم اعدام در ۶ مرداد ۱۴۰۵ بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
بر اساس رأی دادگاه، ابوالفضل سپاهی بادجانی از نخستین افرادی بود که با تبر و قمه وارد صحنه درگیری شد. در حکم صادرشده آمده است که وی یکی از مأموران را از موتورسیکلت پایین کشیده، با سلاح سرد مجروح کرده و سپس با ریختن بنزین اقدام به آتش زدن او کرده است. دادگاه برای وی سه فقره حکم اعدام صادر کرد.
همچنین مطابق مستندات دادگاه، امیرحسین صفری حسینآبادی نیز با قمه در صحنه حضور داشته و پس از زمین افتادن یکی از مأموران، ضرباتی به ناحیه شکم و گردن او وارد کرده است. دادگاه او را به دو فقره اعدام محکوم کرد.
اجرای احکام
اجرای احکام این پرونده در دو مرحله انجام شد. در مرحله نخست، در ۲۸ تیر ۱۴۰۵، دو نفر از محکومان پرونده به نامهای عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، تبعه افغانستان، اعدام شدند.
در مرحله دوم نیز در ۶ مرداد ۱۴۰۵، حکم اعدام ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی بهصورت علنی در منطقه ملکشهر اصفهان اجرا شد.
«نه به اعدام»؛ پیش از قضاوت، روایت کامل یک پرونده را بخوانیم
پس از اجرای احکام پرونده میدان شهید علیخانی اصفهان، کارزاری با عنوان «نه به اعدام» در فضای مجازی شکل گرفت و برخی کاربران با بازنشر این شعار، مخالفت خود را با اجرای حکم اعدام اعلام کردند.
با این حال، در پروندههایی با چنین ابعاد سنگینی، پرسش اصلی این است که آیا همه کسانی که درباره یک حکم قضایی اظهارنظر میکنند، از تمام جزئیات پرونده و آنچه در روند رسیدگی قضایی مطرح شده، اطلاع دارند؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده از روند قضایی این پرونده، حادثه میدان علیخانی با کشتهشدن چهار نفر از نیروهای انتظامی و بسیج همراه بود و دادگاه پس از بررسی اتهامات مطرحشده علیه متهمان، برای تعدادی از آنان احکام سنگینی صادر کرد.
روایت مطرحشده در کیفرخواست و مستندات قضایی، از اقداماتی حکایت دارد که دادگاه آنها را مصادیق خشونت شدید دانسته است؛ اقداماتی که شامل حمله با سلاح سرد، وارد کردن جراحات شدید و آتشزدن برخی از قربانیان عنوان شده است.
از این منظر، برخی معتقدند کسانی که با عنوان «نه به اعدام» به این پرونده واکنش نشان میدهند، پیش از هرگونه موضعگیری باید با تمام ابعاد حادثه، گزارشهای رسمی و جزئیات مطرحشده در دادگاه آشنا شوند؛ چراکه قضاوت درباره یک پرونده قضایی تنها بر اساس یک شعار یا یک روایت کوتاه، نمیتواند تصویری کامل از واقعیت ارائه دهد.
در حاشیه این پرونده، واکنش برخی چهرههای شناختهشده و افراد مشهور نیز مورد توجه قرار گرفت؛ چهرههایی که در برخی بزنگاههای مهم مرتبط با منافع ملی و حوادثی که کشور را تحت فشار قرار داد، سکوت اختیار کردند، اما پس از اجرای احکام این پرونده با انتشار مطالبی در حمایت از شعار «نه به اعدام» دوباره در فضای عمومی ظاهر شدند.
این رفتار نوعی برخورد دوگانه است و ورود به چنین پروندههایی بدون بیان کامل جزئیات حادثه، اقدامات منتسب به محکومان و روند رسیدگی قضایی، میتواند افکار عمومی را به سمت قضاوتهای احساسی سوق میدهد. استفاده از یک شعار کلی برای تأثیرگذاری بر احساسات مردم، بدون توجه به حقوق قربانیان و ابعاد کامل پرونده، نمیتواند تصویری منصفانه از واقعیت ارائه دهد.
پیش از پیوستن به هر کارزار یا بازنشر هر شعاری، لازم است روایت کامل یک پرونده شنیده شود؛ چراکه در پروندههایی که پای جان انسانها، امنیت عمومی و خشونتهای شدید در میان است، تصمیمگیری بر اساس اطلاعات ناقص میتواند به تحریف واقعیت منجر شود.
در نهایت، پرونده میدان علیخانی بار دیگر نشان داد که در موضوعات حساس اجتماعی و قضایی، آگاهی از همه ابعاد ماجرا پیش از هرگونه قضاوت یا بازنشر یک روایت، اهمیت ویژهای دارد.
