شب سوم محرم به نام حضرت رقیه (س)، دختر سه ساله امام حسین (ع) نامگذاری شده است. در این گزارش علت نامگذاری، ماجرای شهادت این کودک مظلوم در خرابه شام و اشعار مرتبط را بخوانید.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ببین و بخون؛ با فرا رسیدن ماه محرم و برپایی مجالس سوگواری سرور و سالار شهیدان، هر شب از دهه اول این ماه به نام یکی از شهدا یا شخصیتهای واقعه کربلا نامگذاری شده است. اما شب سوم محرم به نام کیست و چرا این شب از اهمیت ویژهای برخوردار است؟ بر اساس سنت دیرینهای که از سوی مداحان و ذاکران اهل بیت (ع) شکل گرفته، شب سوم محرم به نام حضرت رقیه (س)، دختر سه ساله امام حسین (ع) نامگذاری شده است . مظلومیت این کودک خردسال که در خرابه شام و در آغوش گرفتن سر بریده پدر به شهادت رسید، چنان جانسوز است که در میان شبهای دهه اول محرم، شب سوم جایگاهی ویژه یافته است. در این گزارش، دلیل نامگذاری شب سوم محرم به نام حضرت رقیه، ماجرای شهادت او و مرثیههای مرتبط با این شب را مرور میکنیم.
شب سوم محرم به نام حضرت رقیه (س)، فرزند خردسال امام حسین (ع) نامگذاری شده است. حضرت رقیه (س) که در برخی منابع از او با نام «فاطمه صغری» نیز یاد شده، دختری سه ساله بود که در سفر اهل بیت (ع) به شام، در خرابهای در آن شهر به شهادت رسید . ماجرای جانسوز شهادت این کودک، به ویژه پس از آنکه سر بریده پدرش را در کنار او قرار دادند، در طول تاریخ همواره یکی از تأثیرگذارترین بخشهای روضههای محرم بوده است.
این نامگذاری، بر خلاف شبهای تاسوعا و عاشورا که ریشه در وقایع تاریخی مشخصی دارند، توسط ذاکران و مداحان اهل بیت (ع) و با گذشت زمان شکل گرفته است . هدف از این نامگذاری، گرامیداشت یاد مظلومیت حضرت رقیه (س) و توجه به رنجهای اهل بیت (ع) در دوران اسارت بوده است.
دلیل اصلی نامگذاری شب سوم محرم به نام حضرت رقیه (س) را میتوان در چند نکته جستجو کرد:
۱. مظلومیت یک کودک سه ساله: حضرت رقیه (س) در سنی به شهادت رسید که درک کاملی از مصیبتهای واقعه کربلا نداشت، اما خود قربانی مستقیم آن ظلمها شد. در منابع نقل شده است که پس از قرار دادن سر بریده امام حسین (ع) در کنار او، این کودک سه ساله سر پدر را در آغوش گرفت و با لحنی سوزناک خطاب به آن سر مقدس گفت: «یا ابتاه! من ذا الذی خضبک بدمائک؟…» (پدر جان! چه کسی تو را به خون خود رنگین کرد؟…)
۲. آزار و اذیت در مسیر اسارت: در سفر از کوفه تا شام، کاروان اسیران اهل بیت (ع) مورد آزار و اذیت قرار گرفتند. بر اساس گزارشها، حضرت رقیه (س) در این مسیر با تازیانه و سیلیهای دشمنان مواجه شد و پس از شهادت، اثرات این ضربات به صورت کبودی بر بدن کوچکش نمایان بود .
۳. نماد رنج اهل بیت (ع) در اسارت: شهادت حضرت رقیه (س) در خرابه شام، پس از تمام مصیبتهای کربلا، به عنوان نقطه اوج رنجهای اسارت اهل بیت (ع) شناخته میشود. حضرت زینب (س) در بازگشت به مدینه، مصیبت وفات رقیه (س) را چنان جانگداز توصیف کرد که آن را کمرشکنترین مصیبت پس از عاشورا دانست و فرمود: «مصیبت وفات رقیه، کمرم را خم و مویم را سفید کرد» .
شب سوم محرم متعلق به کیست + علت نامگذاری و ماجرای حضرت رقیه سلام الله علیها در خرابه شام
بر اساس آنچه در کتب تاریخی و مقاتل نقل شده است، ماجرای شهادت حضرت رقیه (س) به این شرح است: پس از ورود کاروان اسیران به شام، آنان را در خرابهای بدون سقف و با شرایط بسیار سخت اسکان دادند . در یکی از شبها، حضرت رقیه (س) که دچار بیقراری شدید شده بود و پدر را میطلبید، از خواب بیدار شد و با صدای بلند گریه کرد. خبر به یزید رسید و او دستور داد تا سر بریده امام حسین (ع) را به نزد آن کودک بیاورند .
وقتی حضرت رقیه (س) سر پدر را در آغوش گرفت، چنان با آن سر مقدس سخن گفت که همه حاضران را به گریه انداخت و سپس با همان حال در آغوش سر پدر جان به جان آفرین تسلیم کرد . پس از شهادت، وقتی زنان برای غسل دادن او آمدند، آثار ضربات تازیانه و سیلی بر بدن کوچکش نمایان بود که نشان از آزار و اذیتهای فراوان در مسیر اسارت داشت .
برای آگاهی کامل از نامگذاری هر یک از شبهای دهه اول محرم، جدول زیر را مشاهده میکنید :
| شب | نام | توضیحات |
|---|---|---|
| شب اول | حضرت مسلم بن عقیل (ع) | نخستین شهید واقعه کربلا و سفیر امام حسین (ع) در کوفه |
| شب دوم | ورود به کربلا | روز ورود امام حسین (ع) به سرزمین کربلا |
| شب سوم | حضرت رقیه (س) | دختر سه ساله امام حسین (ع) که در خرابه شام به شهادت رسید |
| شب چهارم | حضرت حر بن یزید ریاحی (ع) | فرمانده سپاه دشمن که توبه کرد و به یاران امام پیوست |
| شب پنجم | حبیب بن مظاهر (ع) و عبدالله بن حسن (ع) | از شهدای کربلا و یاران وفادار امام حسین (ع) |
| شب ششم | حضرت قاسم بن الحسن (ع) | فرزند امام حسن (ع) که در ۱۳ سالگی به شهادت رسید |
| شب هفتم | حضرت علی اصغر (ع) | طفل شیرخوار شش ماهه امام حسین (ع) |
| شب هشتم | حضرت علی اکبر (ع) | فرزند بزرگ امام حسین (ع) که نخستین شهید بنیهاشم بود |
| شب نهم | حضرت ابوالفضل العباس (ع) | علمدار کربلا و نماد وفاداری |
| شب دهم | امام حسین (ع) | سرور و سالار شهیدان |
شب سوم محرم به نام حضرت رقیه (س)، دختر سه ساله امام حسین (ع) نامگذاری شده است. این نامگذاری به پاس گرامیداشت مظلومیت این کودک خردسال و تمام رنجهایی است که اهل بیت (ع) در دوران اسارت پس از عاشورا متحمل شدند. مراسم عزاداری شب سوم محرم در هیئتهای مذهبی با روضهخوانی درباره مصائب حضرت رقیه (س) و اشعار مرتبط با آن برگزار میشود .
| سوال | پاسخ |
|---|---|
| شب سوم محرم به نام کیست؟ | حضرت رقیه (س)، دختر سه ساله امام حسین (ع) |
| چرا شب سوم محرم به نام رقیه (س) است؟ | به دلیل مظلومیت این کودک و شهادت جانگداز او در خرابه شام پس از دیدن سر بریده پدر |
| حضرت رقیه (س) چند ساله بود؟ | سه ساله |
| رقیه (س) چگونه به شهادت رسید؟ | پس از دیدن سر بریده پدر در خرابه شام، به دلیل شدت اندوه به شهادت رسید |
| آیا این نامگذاری روایی است؟ | خیر، این نامگذاری توسط ذاکران و مداحان اهل بیت (ع) با گذشت زمان شکل گرفته است |
توصیه نهایی: آگاهی از نامگذاری هر شب از دهه اول محرم به ما کمک میکند تا درک عمیقتری از ابعاد مختلف قیام عاشورا و شخصیتهای مؤثر آن داشته باشیم. در شب سوم محرم، با شرکت در مجالس عزاداری و شنیدن روضه حضرت رقیه (س)، یاد و خاطره این مظلومیت را گرامی بداریم.
پایان/*
.
